પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે ઐતિહાસિક સંરક્ષણ સોદાની તૈયારી: JF-17 ફાઈટર જેટના બદલામાં દેવું ચૂકવવા પર ચર્ચા
પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયા તેમના સૈન્ય સહયોગને એક નવા સ્તરે લઈ જવા માટે લગભગ 2 અબજ ડોલરના સાઉદી દેવાને JF-17 થન્ડર ફાઈટર જેટ સોદામાં બદલવા અંગે વાતચીત કરી રહ્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ પગલું પાકિસ્તાનની ગંભીર નાણાકીય કટોકટી અને સાઉદી અરેબિયાની પોતાની સુરક્ષા વ્યૂહરચનાઓમાં ફેરફાર વચ્ચે લેવામાં આવી રહ્યું છે.
સોદાની વિગત અને મહત્વ
બે પાકિસ્તાની સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, આ સંપૂર્ણ સોદાની કિંમત 4 અબજ ડોલર સુધી હોઈ શકે છે. જેમાં 2 અબજ ડોલરના જૂના દેવાને જેટ વિમાનોના પુરવઠામાં ફેરવવામાં આવશે, જ્યારે વધારાના 2 અબજ ડોલર ઉપકરણો અને અન્ય સૈન્ય પ્રણાલીઓ પર ખર્ચવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. JF-17 થન્ડર એ એક હળવું લડાયક વિમાન છે જેને પાકિસ્તાન અને ચીને સંયુક્ત રીતે વિકસાવ્યું છે અને તેનું ઉત્પાદન પાકિસ્તાનમાં જ થાય છે.
મજબૂત થતું વ્યૂહાત્મક ગઠબંધન
આ ચર્ચા ગયા વર્ષે (સપ્ટેમ્બર 2025) બંને દેશો વચ્ચે થયેલા ઐતિહાસિક ‘વ્યૂહાત્મક પરસ્પર સંરક્ષણ સમજૂતી’ (SMDA) ને વધુ અસરકારક બનાવવાની દિશામાં એક પગલું છે. આ કરાર હેઠળ બંને દેશોએ પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે કે કોઈપણ એક દેશ પરનો હુમલો એ બંને દેશો પરનો હુમલો માનવામાં આવશે.
સંરક્ષણ નિષ્ણાતો માને છે કે આ ફેરફાર કેટલાક મુખ્ય કારણોસર થઈ રહ્યો છે:
- સુરક્ષા અનિશ્ચિતતા: કતરના દોહામાં ઈઝરાયેલના હુમલા બાદ ખાડી ક્ષેત્રમાં અસુરક્ષા વધી છે, જેના કારણે સાઉદી અરેબિયા તેના સુરક્ષા ભાગીદારોમાં વિવિધતા લાવવા માંગે છે.
- અમેરિકા પર નિર્ભરતા ઘટાડવી: સાઉદી અરેબિયા હવે માત્ર પશ્ચિમી હથિયારો પર નિર્ભર રહેવા માંગતું નથી અને અમેરિકાની નીતિઓને લઈને વધતી જતી ચિંતાઓને કારણે ચીન અને પાકિસ્તાન જેવા સહયોગીઓ તરફ જોઈ રહ્યું છે.
- યુદ્ધમાં સાબિત થયેલી ટેકનોલોજી: JF-17 ની માંગ એટલે વધી છે કારણ કે તે મે 2025 માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા સંઘર્ષ દરમિયાન અસરકારક સાબિત થયું હતું.
વિઝન 2030 અને ભવિષ્યની યોજનાઓ
સાઉદી અરેબિયાના ‘વિઝન 2030’ હેઠળ લક્ષ્ય છે કે સૈન્ય ખર્ચના 50% થી વધુ સ્થાનિક સ્તરે કરવામાં આવે. પાકિસ્તાનના એર ચીફ માર્શલ ઝહીર અહેમદ બાબર સિદ્ધુએ તાજેતરમાં સાઉદી અધિકારીઓ સાથે દ્વિપક્ષીય સૈન્ય સહયોગ વધારવા પર ગહન ચર્ચા કરી છે.
પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ મંત્રી ખ્વાજા આસિફે સંકેત આપ્યો છે કે તેમના હથિયાર ઉદ્યોગની સફળતા દેશની આર્થિક સ્થિતિ બદલી શકે છે અને ભવિષ્યમાં આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્રા કોષ (IMF) પર તેમની નિર્ભરતા ઘટાડી શકે છે.
આ નવું સંરક્ષણ માળખું ન માત્ર પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા માટે જીવનદાન સાબિત થઈ શકે છે, પરંતુ મધ્ય પૂર્વમાં એક નવી સુરક્ષા વ્યવસ્થાની શરૂઆત પણ કરી શકે છે, જ્યાં પાકિસ્તાનની સેના અને ચીનની ટેકનોલોજી સાઉદી અરેબિયાના નાણાં સાથે મળીને કામ કરશે.
