ભારતની મારક ક્ષમતામાં મોટો વધારો: DRDOની નવી BM-04 મિસાઈલ અને ‘ઇન્ટિગ્રેટેડ રોકેટ ફોર્સ’થી દુશ્મનોની ઊંઘ ઉડી
ભારત પોતાની સૈન્ય શક્તિ અને પરંપરાગત મારક ક્ષમતાને એક નવા સ્તર પર લઈ જવા માટે પૂરી રીતે તૈયાર છે. સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) ને BM-04 શોર્ટ-રેન્જ બેલેસ્ટિક મિસાઈલ (SRBM) વિકસાવવા માટે ‘એક્સેપ્ટન્સ ઓફ નેસેસિટી’ (AoN) પ્રાપ્ત થઈ ગઈ છે. આ મિસાઈલ માત્ર ભારતના પરંપરાગત હુમલાના શસ્ત્રાગારને જ મજબૂત નહીં કરે, પરંતુ દુશ્મનો માટે એક નવું ‘ખરાબ સ્વપ્ન’ સાબિત થશે.
BM-04 મિસાઈલ: અગ્નિ અને પિનાકા વચ્ચેનો સેતુ
BM-04 મિસાઈલને ખાસ કરીને પિનાકા મલ્ટી-બેરલ રોકેટ સિસ્ટમ અને અગ્નિ શ્રેણીની બેલેસ્ટિક મિસાઈલો વચ્ચેના ઓપરેશનલ તફાવતને ઘટાડવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. સ્ત્રોતો અનુસાર, આ મિસાઈલ 400 થી 1,500 કિલોમીટરની રેન્જમાં હાઈ-સ્પીડ અને સચોટ હુમલા કરવામાં સક્ષમ હશે.
તેની કેટલીક મુખ્ય તકનીકી વિશેષતાઓ નીચે મુજબ છે:
- ચોકસાઈ: તેનું ‘સર્ક્યુલર એરર પ્રોબેબિલિટી’ (CEP) લગભગ 30 મીટર છે, જે તેને ચોક્કસ સ્ટ્રાઈક માટે અત્યંત ઘાતક બનાવે છે.
- ડિઝાઇન: આ બે તબક્કાની, ઘન ઇંધણ આધારિત મિસાઈલ છે, જેની લંબાઈ 10.2 મીટર અને વજન આશરે 11,500 કિલોગ્રામ છે.
- મારક ક્ષમતા: તે 500 કિલોગ્રામના પરંપરાગત હથિયારો લઈ જવા માટે સક્ષમ છે અને અદ્યતન માર્ગદર્શન પ્રણાલીઓથી સજ્જ છે, જેનાથી દુશ્મનની રક્ષણાત્મક પ્રણાલીઓથી બચવું સરળ રહેશે.
- લોન્ચ ક્ષમતા: તેને સ્વદેશી છ-વ્હીલ ટ્રાન્સપોર્ટ ઇરેક્ટર લોન્ચર (TEL) થી લોન્ચ કરવામાં આવશે. તે કેનિસ્ટરાઇઝ્ડ (canisterised) છે, જેનાથી લોન્ચની તૈયારીનો સમય ઘણો ઓછો થઈ જાય છે.
ઇન્ટિગ્રેટેડ રોકેટ ફોર્સ (IRF) અને વ્યૂહાત્મક સરસાઈ
BM-04 મિસાઈલ ભારતની ઉભરતી ‘ઇન્ટિગ્રેટેડ રોકેટ ફોર્સ’ (IRF) નો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ હશે. આ ફોર્સનો ઉદ્દેશ્ય ચીનની વિસ્તૃત મિસાઈલ ક્ષમતાઓનો સામનો કરવાનો અને વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) પર પરમાણુ યુદ્ધની સ્થિતિ પેદા કર્યા વિના પરંપરાગત સંતુલન જાળવી રાખવાનો છે. ચીન પાસે હાલમાં આશરે 3,500 મિસાઈલો છે, અને ભારતની આ નવી પહેલ શક્તિના આ અસંતુલનને દૂર કરવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે.
ઓપરેશન સિંદૂર: આતંકવાદ સામે પ્રહાર યથાવત
સૈન્ય શક્તિના આ વિસ્તરણ વચ્ચે, સેના પ્રમુખ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીએ ચેતવણી આપી છે કે ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ હજુ પણ ચાલુ છે. આ ઓપરેશન મે 2025માં પહેલગામ આતંકી હુમલાના જવાબમાં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં 26 નાગરિકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.
સેના પ્રમુખે ખુલાસો કર્યો કે:
- ઓપરેશન દરમિયાન 88 કલાકની અંદર આતંકીઓના 9 માંથી 7 ઠેકાણાઓ સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરી દેવામાં આવ્યા હતા.
- વર્તમાનમાં 8 આતંકી કેમ્પ હજુ પણ સક્રિય છે, જેના પર સેનાની કડક નજર છે.
- ભવિષ્યમાં કોઈપણ દુસ્સાહસનો ‘જડબાતોડ જવાબ’ આપવામાં આવશે.
2026નો રોડમેપ: AI અને આધુનિક યુદ્ધ
ભારતીય સેનાએ 2026 માટે એક વ્યૂહાત્મક રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે, જેમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), ડેટા-આધારિત કામગીરી અને નેટવર્ક-કેન્દ્રિત યુદ્ધ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. સેનાનું લક્ષ્ય 2027 સુધીમાં તેના ઓપરેશનોને સંપૂર્ણપણે AI સાથે જોડવાનું છે. આ ઉપરાંત, પિનાકા લોંગ રેન્જ ગાઈડેડ રોકેટ અને અપાચે હેલિકોપ્ટરોની નવી ખેપના સમાવેશથી ભારતીય સેના ભવિષ્યના પડકારો માટે તૈયાર થઈ રહી છે.
