સાવધાન! શું તમારા શક્કરિયાંમાં ભળેલું છે કેન્સરનું ઝેર? FSSAI એ આપી ચેતવણી, આ રીતે 5 સેકન્ડમાં કરો અસલી-નકલીની ઓળખ
શિયાળાની ઋતુમાં શક્કરિયાંની માંગ ખૂબ વધી જાય છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે જેને તમે સ્વાસ્થ્ય માટે ખાઈ રહ્યા છો, તે તમારા શરીરમાં ઝેર ભેળવી શકે છે? તાજેતરમાં ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક પ્રાધિકરણ (FSSAI) એ બજારમાં વેચાતા ભેળસેળિયા શક્કરિયાં અંગે ગંભીર ચેતવણી જારી કરી છે. વેપારીઓ દ્વારા શકરકંદને આકર્ષક અને વધુ લાલ બતાવવા માટે રોડામાઈન-બી (Rhodamine-B) નામના ઘાતક કેમિકલનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
શું છે રોડામાઈન-બી અને તે કેમ જોખમી છે?
રોડામાઈન-બી એક સિન્થેટિક ઓર્ગેનિક ડાઈ છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કાપડ ઉદ્યોગ, કાગળ છાપકામ, શાહી અને પ્રયોગશાળાઓમાં થાય છે. તે માણસોના ખાવા માટે બિલકુલ સુરક્ષિત નથી. નિષ્ણાતોના મતે, આ કેમિકલ શરીરમાં ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ પેદા કરી શકે છે:
- કેન્સરનું જોખમ: અભ્યાસો દર્શાવે છે કે લાંબા સમય સુધી આના સંપર્કમાં રહેવાથી DNA ડેમેજ થઈ શકે છે અને કેન્સર થવાની શક્યતા વધી જાય છે.
- અંગોને નુકસાન: તે મુખ્યત્વે લિવર અને કિડનીને નુકસાન પહોંચાડે છે. લિવરમાં તેના કારણે સોજો અને પેશીઓનું નાશ પામવું (necrosis) શરૂ થઈ શકે છે.
- અન્ય સમસ્યાઓ: આના સેવન કે સંપર્કથી ત્વચામાં બળતરા, આંખોમાં તકલીફ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યાઓ જેવી કે યાદશક્તિમાં ઘટાડો અને ગભરાટ થઈ શકે છે.
ઘરે આ રીતે કરો શુદ્ધતાની તપાસ (5 સેકન્ડનો ટેસ્ટ)
FSSAI એ ગ્રાહકો માટે એક ખૂબ જ સરળ ઘરેલું રીત જણાવી છે જેના દ્વારા તમે તરત જ જાણી શકો છો કે શક્કરિયાં ભેળસેળયુક્ત છે કે નહીં:
- એક રૂ (cotton ball) લો અને તેને પાણી અથવા વનસ્પતિ તેલમાં પલાળી લો.
- આ રૂને શક્કરિયાંની બહારની સપાટી પર ઘસો.
- જો રૂનો રંગ બદલાતો નથી, તો શક્કરિયાં શુદ્ધ છે અને ખાવા લાયક છે.
- જો રૂનો રંગ લાલ કે જાંબલી (reddish violet) થઈ જાય, તો સમજી લેવું કે તેમાં રોડામાઈન-બીની ભેળસેળ કરવામાં આવી છે.
ભેળસેળ કરનારાઓને થઈ શકે છે આજીવન કેદ
ભારતમાં ખાદ્ય પદાર્થોમાં ભેળસેળ કરવી એ ગંભીર ગુનો છે. FSSAI ના નિયમો અનુસાર, જો કોઈ ખાદ્ય પદાર્થ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક જણાય અને તેનાથી કોઈનું મૃત્યુ અથવા ગંભીર ઈજા થવાની શક્યતા હોય, તો આરોપીને ઓછામાં ઓછા 3 વર્ષથી લઈને આજીવન કેદ સુધીની સજા અને લઘુત્તમ ₹5000 નો દંડ થઈ શકે છે. અન્ય પ્રકારની ભેળસેળ માટે પણ ઓછામાં ઓછી 6 મહિનાની જેલ અને દંડની જોગવાઈ છે.
શક્કરિયાં વિટામિન એ, સી અને ફાઈબરનો ઉત્તમ સ્ત્રોત છે, પરંતુ તેના ફાયદા ત્યારે જ મળી શકે જ્યારે તે ભેળસેળ રહિત હોય. સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોની સલાહ છે કે હંમેશા વિશ્વાસપાત્ર વિક્રેતાઓ પાસેથી જ શાકભાજી ખરીદો અને ખાતા પહેલા તેની તપાસ જરૂર કરો. સતર્ક રહો અને તમારા પરિવારને આ ‘મીઠા ઝેર’ થી બચાવો.
