મોટા સમાચાર: હાઇવે ટોલ બાકી હશે તો વાહનને લગતા જરૂરી કામ અટકી જશે; સરકારે લાગુ કર્યા કડક નિયમો
માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય (MoRTH) એ નેશનલ હાઇવે પર ટોલની વસૂલાતને વધુ અસરકારક બનાવવા અને ટોલ ચોરી રોકવા માટે ‘કેન્દ્રીય મોટર વાહન (દ્વિતીય સુધારો) નિયમો, 2026’ સૂચિત કર્યા છે. આ નવા નિયમો હેઠળ, જો કોઈ વાહન પર ટોલ બાકી (Unpaid User Fee) હશે, તો તેને વહીવટી સેવાઓથી વંચિત રાખવામાં આવશે.
ટોલ બાકી હોવા પર આ સેવાઓ બંધ થશે
નવા નિયમો મુજબ, વાહન માલિકો જ્યાં સુધી તેમના તમામ બાકી ટોલ શુલ્કની ચૂકવણી નહીં કરે ત્યાં સુધી તેમને નીચેની સેવાઓ માટે પરવાનગી મળશે નહીં:
- અનાપત્તિ પ્રમાણપત્ર (NOC): વાહનની માલિકી બદલવા (Transfer) અથવા એક રાજ્યમાંથી બીજા રાજ્યમાં વાહન લઈ જવા માટે NOC આપવામાં આવશે નહીં.
- ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ: ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનો માટે ફિટનેસ સર્ટિફિકેટનું નવીનીકરણ અથવા તેને જારી કરવાનું કામ બાકી રકમની પતાવટ ન થાય ત્યાં સુધી અટકાવી દેવામાં આવશે.
- નેશનલ પરમિટ: કોમર્શિયલ વાહનોને નેશનલ પરમિટ મેળવવા અથવા તેના રિન્યુઅલ માટે પણ ટોલના દેવામાંથી મુક્ત હોવું અનિવાર્ય રહેશે.
સરકારે ‘અદત્ત વપરાશકર્તા શુલ્ક’ (Unpaid User Fee) ની એક નવી વ્યાખ્યા રજૂ કરી છે. આ એવા ટોલ શુલ્કનો ઉલ્લેખ કરે છે જ્યાં ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન (ETC) સિસ્ટમે વાહનના પસાર થવાને રેકોર્ડ કર્યું છે, પરંતુ નિર્ધારિત શુલ્ક પ્રાપ્ત થયો નથી. આ માટે મંત્રાલયે ‘ફોર્મ 28’ માં પણ સુધારો કર્યો છે, જેમાં હવે અરજદારોએ બાકી ટોલ જવાબદારીઓની વિગતો આપવી ફરજિયાત રહેશે.
ભવિષ્યની ટેકનોલોજી: બેરિયર-મુક્ત મુસાફરી (MLFF)
માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ જાહેરાત કરી છે કે સરકાર 2026 ના અંત સુધીમાં મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો (MLFF) ટોલ સિસ્ટમ શરૂ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. આ પ્રણાલીમાં ભૌતિક ટોલ બૂથની જરૂરિયાત સમાપ્ત થઈ જશે અને હાઇવે પર લાગેલા કેમેરા 80 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડતા વાહનોની નંબર પ્લેટ વાંચીને સીધા FASTag ખાતામાંથી શુલ્ક કાપી લેશે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ સ્વચાલિત વ્યવસ્થા પાછળ RFID અને ઈમેજ પ્રોસેસિંગ જેવી ટેકનોલોજીનો મહત્વનો ફાળો છે. ચોકસાઈ અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેમાં આધુનિક CNN ક્લાસિફાયર અને EasyOCR જેવી સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
ડેટા સુરક્ષા અને ફરિયાદોનું નિવારણ
મંત્રાલયે નેશનલ ટ્રાન્સપોર્ટ રિપોઝિટરી (NTR) દ્વારા ડેટા શેરિંગની એક વ્યાપક નીતિ પણ વિકસાવી છે. આ નીતિ ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન એક્ટ (DPDP Act), 2023 ના પાલનને સુનિશ્ચિત કરે છે, જેથી નાગરિકોની વ્યક્તિગત માહિતી સુરક્ષિત રહે.
જો કોઈ વપરાશકર્તાનો ખોટો ટોલ કપાઈ જાય, તો તેઓ નીચેના પગલાં લઈ શકે છે:
- સંબંધિત ટોલ પ્લાઝા અથવા FASTag જારી કરનાર બેંકનો સંપર્ક કરો.
- NHAI ના હેલ્પલાઇન નંબર પર ફરિયાદ નોંધાવો.
- જો ખોટી રીતે નાણાં કપાયા હોવાનું સાબિત થાય, તો 7-10 કાર્યકારી દિવસોમાં રિફંડની માંગ કરો.
આ ફેરફાર માત્ર ટોલ વસૂલાતમાં પારદર્શિતા જ નહીં લાવે, પરંતુ હાઇવે નેટવર્કના વિકાસ અને જાળવણી માટેના સંસાધનોમાં પણ વધારો કરશે.
