“જો આપણે ટેબલ પર નથી, તો આપણે મેનુ પર છીએ”: દાવોસમાં કેનેડાના પીએમ માર્ક કાર્નીની કડક ચેતવણી
વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ (WEF) 2026ની વાર્ષિક બેઠક એક તણાવપૂર્ણ વાતાવરણમાં શરૂ થઈ છે, જ્યાં કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ એક મહત્વપૂર્ણ સંબોધનમાં જાહેરાત કરી કે કહેવાતી “નિયમ-આધારિત વિશ્વ વ્યવસ્થા” હવે વ્યવહારિક રીતે “મૃત” થઈ ચૂકી છે. કાર્નીએ વિશ્વની મધ્યમ શક્તિઓને (middle powers) વિનંતી કરી કે તેઓ મોટી શક્તિઓ દ્વારા વધતા આર્થિક દબાણ અને બળજબરી સામે એકજૂથ થાય.
“તિરાડ” ના યુગમાં દુનિયા
પોતાના ભાષણમાં કાર્નીએ વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને “સંક્રમણ” (transition) ને બદલે એક “તિરાડ” (rupture) તરીકે વર્ણવી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે જૂની વ્યવસ્થા હવે જાહેરાત મુજબ કામ કરતી નથી અને મહાસત્તાઓ હવે આર્થિક એકીકરણ, ટેરિફ અને સપ્લાય ચેઇનને હથિયાર તરીકે વાપરી રહી છે. કાર્નીએ મધ્યમ શક્તિઓને ચેતવણી આપતા કહ્યું, “આપણે સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ કારણ કે જો આપણે ટેબલ પર નથી, તો આપણે મેનુ પર છીએ.”
ગ્રીનલેન્ડ સંકટ અને ટ્રમ્પને સંદેશ
જોકે કાર્નીએ સીધી રીતે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું નામ લીધું ન હતું, પરંતુ તેમના ભાષણને ગ્રીનલેન્ડ અંગે વોશિંગ્ટનના આક્રમક વલણના સીધા જવાબ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ટ્રમ્પે ગ્રીનલેન્ડ, જે ડેનમાર્કનો એક પ્રદેશ છે, તેને ખરીદવા અથવા કબજે કરવાના પ્રયાસો તેજ કર્યા છે, જેને કાર્નીએ “તણાવમાં વધારો” (escalation) ગણાવ્યો હતો. કાર્નીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે કેનેડા ગ્રીનલેન્ડ અને ડેનમાર્કની સાથે મક્કમતાથી ઊભું છે અને નાટો (NATO) ના સામૂહિક સંરક્ષણ સિદ્ધાંત (કલમ 5) પ્રત્યેની તેની પ્રતિબદ્ધતા અટલ છે.
કેનેડાની નવી વ્યૂહાત્મક દિશા
વડાપ્રધાન કાર્નીએ એ પણ રેખાંકિત કર્યું કે કેનેડાએ તેની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિ બદલી નાખી છે. તેમણે તાજેતરમાં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે બેઇજિંગમાં થયેલા એક મોટા વેપાર કરારનો ઉલ્લેખ કર્યો, જે હેઠળ બંને દેશોએ ટેરિફમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે. આ ઉપરાંત, કેનેડા હવે ભારત, થાઈલેન્ડ, કતાર અને આસિયાન (ASEAN) જેવા દેશો સાથે નવા વેપાર અને સુરક્ષા સહયોગની શોધમાં છે જેથી અમેરિકા પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડી શકાય.
વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા
કાર્નીના આ સાહસિક વિશ્લેષણને દાવોસમાં હાજર રાજકીય અને નાણાકીય દિગ્ગજો દ્વારા દુર્લભ ‘સ્ટેન્ડિંગ ઓવેશન’ (ઉભા થઈને સન્માન) મળ્યું હતું. આ ભાષણ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ દાવોસ પહોંચે અને પોતાનું વિશેષ સંબોધન આપે તેના બરાબર એક દિવસ પહેલા આવ્યું છે, જેનાથી અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશો વચ્ચે મોટા રાજદ્વારી સંઘર્ષની શક્યતા વધી ગઈ છે.
દાવોસ 2026 ની આ બેઠક “સંવાદની ભાવના” થીમ હેઠળ આયોજિત કરવામાં આવી રહી છે, પરંતુ કાર્નીના શબ્દોએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે મધ્યમ શક્તિઓ હવે માત્ર “પાલન” ના ભરોસે પોતાની સુરક્ષાની આશા રાખી શકતી નથી.
