પ્રાકૃતિક કૃષિથી વધતી આવક અને ઘટતો ખર્ચ: અરવલ્લીના ખેડૂતની સિદ્ધિ
અરવલ્લી જિલ્લાના મોડાસા તાલુકાના હફસાબાદ ગામના પ્રગતિશીલ ખેડૂત શ્રી મોતિસિંહ વાઘેલાની સફળતા ગાથા આજે અનેક ખેડૂતો માટે પથદર્શક બની છે. ૨૦૧૩થી રાસાયણિક ખેતી છોડીને ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક કૃષિ અપનાવનારા મોતિસિંહભાઈએ સાબિત કરી દીધું છે કે કુદરતી પદ્ધતિથી ખેતી કરવાથી જમીન, જળ અને જન-આરોગ્ય ત્રણેયનું જતન કરી શકાય છે.
પ્રાકૃતિક ખેતીના મુખ્ય ઘટકો અને ફાયદા
મોતિસિંહભાઈ પોતાની ખેતીમાં બાહ્ય રાસાયણિક ખાતરોને બદલે ઘરઆંગણે તૈયાર કરેલા બાયો-ઇનપુટ્સનો ઉપયોગ કરે છે:
-
જીવામૃત અને બીજામૃત: દેશી ગાયના ગોબર અને મૂત્રમાંથી તૈયાર કરેલા આ મિશ્રણથી પાકને પોષણ અને સુરક્ષા મળે છે.
-
જમીન સુધારણા: આ પદ્ધતિથી જમીન જીવંત બને છે અને અળસિયા જેવા મિત્ર જીવોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
-
પાણીનો બચાવ: મિશ્ર પાક પદ્ધતિ અને આચ્છાદનને કારણે ભેજ સંગ્રહ શક્તિ વધતા પાણીની જરૂરિયાત ઘટે છે.
-
આર્થિક લાભ: ખેતી ખર્ચ શૂન્યની નજીક પહોંચી જાય છે અને રાસાયણિક મુક્ત શાકભાજીના બજારમાં ઊંચા ભાવ મળે છે.
માર્ગદર્શન અને તાલીમનું મહત્વ
આ સફળતા પાછળ ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડના અરવલ્લી જિલ્લા એકમનો મોટો ફાળો છે. બોર્ડ દ્વારા ખેડૂતોને નીચે મુજબની સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં આવે છે:
૧. તાલીમ અને વર્કશોપ: ખેડૂતોને જાતે પ્રાકૃતિક જંતુનાશકો બનાવવાની પદ્ધતિ શીખવવામાં આવે છે.
૨. પ્રેરણા પ્રવાસ: અન્ય સફળ પ્રાકૃતિક ખેતરોની મુલાકાત કરાવી આત્મવિશ્વાસ વધારવામાં આવે છે.
૩. ટેકનિકલ સપોર્ટ: મિશ્ર પાક અને ગાય આધારિત આધુનિક તકનીકોનું સતત માર્ગદર્શન અપાય છે.
શ્રી મોતિસિંહ વાઘેલાના મતે, “ગાય આધારિત ખેતીએ અમને આત્મનિર્ભર બનાવ્યા છે.” તેમની આ પહેલથી અરવલ્લી જિલ્લાના અન્ય ખેડૂતો પણ હવે પ્રાકૃતિક કૃષિ તરફ વળી રહ્યા છે, જે ટકાઉ વિકાસનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
