પરમાણુ પરીક્ષણોનું ખૌફનાક સત્ય: 40 લાખ મોત અને દરેક માણસના હાડકાંમાં રહેલું રેડિયેશન
નોર્વેજિયન પીપલ્સ એડ (NPA) ના એક નવા વ્યાપક અહેવાલે વિશ્વભરમાં થયેલા પરમાણુ પરીક્ષણોની વિનાશક અને લાંબા ગાળાની અસરોનો ખુલાસો કર્યો છે. અહેવાલ અનુસાર, 1945 થી 2017 વચ્ચે વૈશ્વિક સ્તરે 2,400 થી વધુ પરમાણુ ઉપકરણોના વિસ્ફોટ કરવામાં આવ્યા હતા, જેણે માત્ર પર્યાવરણને જ પ્રદૂષિત નથી કર્યું, પરંતુ માનવતા પર પણ ઊંડા ઘા છોડ્યા છે.
મોતનો ભયાનક આંકડો અને વૈશ્વિક અસર
આ અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે પરમાણુ હથિયારોના પરીક્ષણોને કારણે અત્યાર સુધીમાં ઓછામાં ઓછા 40 લાખ લોકોના કેન્સર અને અન્ય બીમારીઓથી અકાળે મોત થયા છે. સૌથી ચોંકાવનારી હકીકત એ છે કે, આજે જીવિત દરેક વ્યક્તિના હાડકાંમાં પરમાણુ પરીક્ષણોમાંથી નીકળેલા રેડિયોધર્મી આઈસોટોપ્સ હાજર છે.
વૈજ્ઞાનિકોનો અંદાજ છે કે 1980 સુધી થયેલા વાતાવરણીય (atmospheric) પરીક્ષણોને કારણે એકલા 20 લાખ લોકો કેન્સરનો શિકાર બન્યા, અને આટલી જ સંખ્યામાં લોકોએ હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોક જેવી બીમારીઓને કારણે પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો છે. રેડિયેશનની કોઈ સુરક્ષિત મર્યાદા હોતી નથી અને તે ઓછી માત્રામાં પણ ડીએનએ (DNA) ને નુકસાન અને આનુવંશિક વિકૃતિઓનું કારણ બની શકે છે.
મહિલાઓ અને બાળકો: રેડિયેશનના સૌથી મોટા શિકાર
અહેવાલ સ્પષ્ટ કરે છે કે રેડિયેશનનું જોખમ દરેક માટે સમાન નથી. ગર્ભમાં રહેલા બાળકો અને નાના બાળકો તેનાથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થાય છે. આંકડા મુજબ, છોકરીઓ અને મહિલાઓ પુરુષોની સરખામણીમાં રેડિયેશનથી થતા કેન્સર પ્રત્યે 52 ટકા વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. નોર્વેમાં થયેલા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ગર્ભાવસ્થાના ત્રીજા અને ચોથા મહિનામાં રેડિયેશનના સંપર્કમાં આવવાથી બાળકોના આઈક્યુ (IQ) સ્કોર અને શૈક્ષણિક પ્રદર્શનમાં ઘટાડો થાય છે.
વિશ્વભરના “સેક્રિફાઇસ ઝોન” ની પીડા
પરમાણુ પરીક્ષણોનો સૌથી મોટો બોજ એ સમુદાયોએ ઉઠાવ્યો છે જે પરીક્ષણ સ્થળોની નજીક રહેતા હતા:
- માર્શલ આઇલેન્ડ્સ: 1954 માં અમેરિકાના ‘બ્રાવો’ પરીક્ષણે (જે હિરોશિમા બોમ્બ કરતા 1,000 ગણો શક્તિશાળી હતો) સમગ્ર વિસ્તારને રેડિયોધર્મી રાખથી ભરી દીધો હતો. ત્યાંના બાળકોએ એ રાખને બરફ સમજીને પોતાના શરીર પર ઘસી હતી.
- ફ્રેન્ચ પોલિનેશિયા: ફ્રાન્સે 1966 થી 1996 વચ્ચે અહીં 193 ધડાકા કર્યા. ત્યાંના એક સાંસદ હીનામોએઉરા ક્રોસ, જે પોતે લ્યુકેમિયાથી પીડિત છે, તેમણે જણાવ્યું કે તેમના લોકો સાથે દાયકાઓ સુધી “ગિની પિગ્સ” (પ્રયોગશાળાના ઉંદર) જેવો વ્યવહાર કરવામાં આવ્યો.
- કઝાકિસ્તાન (સેમીપાલટિન્સ્ક): સોવિયેત કાળના પરીક્ષણોને કારણે અહીં આજે પણ બાળકોમાં અંગો વિના જન્મ લેવો અને કેન્સર જેવી વિકૃતિઓ જોવા મળે છે.
- અમેરિકા (નેવાડા): નેવાડા પરીક્ષણ સ્થળના રેડિયેશને માત્ર આસપાસના વિસ્તારો જ નહીં પરંતુ મધ્ય-પશ્ચિમ અને પૂર્વી અમેરિકા સુધી અસર કરી, જ્યાં પ્રદૂષિત દૂધ રેડિયેશન ફેલાવવાનું મુખ્ય માધ્યમ બન્યું.
ગોપનીયતા અને જવાબદારીનો અભાવ
અહેવાલ પરમાણુ સંપન્ન દેશો વચ્ચે પ્રવર્તતી ગોપનીયતાની સંસ્કૃતિની આકરી ટીકા કરે છે. અલ્જેરિયામાં ફ્રાન્સ દ્વારા દાટવામાં આવેલા રેડિયોધર્મી કચરાના સ્થળો આજે પણ ગુપ્ત છે, અને કિરીબાતીમાં અમેરિકા તથા બ્રિટનના હેલ્થ રિપોર્ટ્સને ‘ક્લાસિફાઇડ’ (વર્ગીકૃત) રાખવામાં આવ્યા છે. વિડંબના એ છે કે આજે પણ કોઈ પરમાણુ સંપન્ન રાષ્ટ્રએ આ પરીક્ષણો માટે સત્તાવાર રીતે માફી માંગી નથી.
આ અહેવાલ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે રશિયા અને અમેરિકા જેવા દેશો ફરીથી પરમાણુ પરીક્ષણ શરૂ કરવાની ધમકીઓ આપી રહ્યા છે, જેને નિષ્ણાતોએ “અત્યંત જોખમી” ગણાવ્યું છે. પરમાણુ યુગનો આ વારસો હજારો વર્ષો સુધી માનવતા અને પૃથ્વીના અસ્તિત્વ માટે ખતરો બની રહેશે. જેમ કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મહાસચિવે કહ્યું હતું, “પરમાણુ પરીક્ષણોનો વારસો વિનાશ સિવાય બીજું કંઈ નથી”.
