ગાઝા માટે નવી પટકથા: હમાસની રાજનીતિમાં એન્ટ્રી અને ‘પીસ બોર્ડ’ સાથે શાંતિની તૈયારી
ગાઝા યુદ્ધ પછીની પરિસ્થિતિને લઈને એક નવી અને મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી હલચલ શરૂ થઈ છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની 20-સૂત્રીય શાંતિ યોજના હવે તેના બીજા તબક્કામાં પ્રવેશી ચૂકી છે, જેમાં ગાઝાનું બિન-લશ્કરીકરણ (Demilitarization), ટેકનોક્રેટિક શાસન (Technocratic Governance) અને પુનઃનિર્માણનો સમાવેશ થાય છે. આ યોજના હેઠળ હમાસ હથિયારો છોડીને મુખ્ય પ્રવાહની રાજનીતિમાં જોડાય અને તેને પેલેસ્ટાઈન લિબરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (PLO) માં એકીકૃત કરવામાં આવે તેવા પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા થઈ રહી છે.
ટેકનોક્રેટિક સરકાર અને અલી શાથનું નેતૃત્વ
ગાઝાના દૈનિક વહીવટને સંભાળવા માટે 15 સભ્યોની ‘નેશનલ કમિટી ફોર ધ એડમિનિસ્ટ્રેશન ઓફ ગાઝા’ (NCAG) ની રચના કરવામાં આવી છે. આ સમિતિનું નેતૃત્વ ભૂતપૂર્વ પેલેસ્ટાઈન ઓથોરિટી અધિકારી અલી શાથ કરશે. હમાસે જાહેરાત કરી છે કે જેવી આ નવી ટેકનિકલ સમિતિ કાર્યભાર સંભાળશે, તે ગાઝામાં તેની હાલની સરકારને ભંગ કરી દેશે. જોકે, સુરક્ષાનું વાસ્તવિક નિયંત્રણ હજુ પણ એક પેચીદો મુદ્દો છે કારણ કે હમાસે જમીન પર પોતાની હાજરી જાળવી રાખી છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના અધ્યક્ષપદે ‘પીસ બોર્ડ’
આ સમગ્ર પરિવર્તનશીલ પ્રક્રિયાની દેખરેખ રાખવા માટે એક આંતરરાષ્ટ્રીય ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’ ની રચના કરવામાં આવી છે, જેના અધ્યક્ષ ખુદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ રહેશે. બલ્ગેરિયન રાજદ્વારી નિકોલે મ્લાદેનોવને તેના ડાયરેક્ટર જનરલ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. આ બોર્ડમાં તુર્કી, ઇજિપ્ત, કતાર અને યુરોપિયન દેશોના પ્રતિનિધિઓ સામેલ થશે. તુર્કી અને કતારની ભૂમિકાને લઈને ઈઝરાયેલમાં અસંતોષ પણ જોવા મળી રહ્યો છે.
હમાસનું રાજકીય ભવિષ્ય અને PLO માં વિલીનીકરણ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આરબ દેશો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી રહેલા એક પ્રસ્તાવમાં હમાસને પેલેસ્ટાઈન લિબરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (PLO) માં સામેલ કરવાની વાત કહેવામાં આવી છે. સ્કાય ન્યૂઝ અરેબિયાના એક રિપોર્ટ મુજબ, અમેરિકા અને હમાસ વચ્ચે એક સમજૂતી થઈ શકે છે જેના હેઠળ હમાસના લડવૈયાઓ તબક્કાવાર રીતે હથિયાર નીચે મૂકીને રાજનીતિમાં પ્રવેશ કરશે. હમાસની અંદર પણ નેતૃત્વ માટે ચૂંટણી કરાવવાની યોજના છે, જેમાં ખલીલ અલ-હય્યા એક પ્રમુખ ચહેરો બનીને ઉભરી શકે છે.
પડકારો અને ઈઝરાયેલનો વિરોધ
આ શાંતિ યોજનાને ઈઝરાયેલની અંદર સખત વિરોધનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. ઈઝરાયેલના નાણામંત્રી બેઝેલેલ સ્મોટ્રિચ સહિતના દક્ષિણપંથી મંત્રીઓએ આ યોજનાને ફગાવી દીધી છે અને ગાઝાના વિલીનીકરણ (Annexation) તથા ત્યાં વસાહતો વસાવવાની માંગ કરી છે. વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ પણ કેટલીક નિમણૂકો સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે, એમ કહીને કે તે ઈઝરાયેલની નીતિની વિરુદ્ધ છે.
જમીની હાલત અને માનવીય સંકટ
ભલે રાજદ્વારી સ્તરે શાંતિની વાતો થઈ રહી હોય, પરંતુ ગાઝામાં હિંસા પૂરી રીતે અટકી નથી. યુદ્ધવિરામ હોવા છતાં ઈઝરાયેલી ગોળીબાર અને હુમલાઓમાં સેંકડો પેલેસ્ટાઈનીઓ માર્યા ગયા છે. આ ઉપરાંત, કડકડતી ઠંડી અને વરસાદે શરણાર્થી શિબિરોમાં સ્થિતિ ભયાનક બનાવી દીધી છે, જ્યાં હાઈપોથર્મિયા અને અન્ય કારણોસર બાળકોના મોતની ખબરો સામે આવી રહી છે.
તે જોવાનું બાકી છે કે શું આ નવી ટેકનોક્રેટિક સરકાર અને ‘પીસ બોર્ડ’ ગાઝામાં કાયમી શાંતિ લાવવામાં સફળ થશે કે પછી આ પ્રદેશ ફરી એકવાર અનિશ્ચિતતાના વમળમાં ફસાઈ જશે.
