2014 થી અત્યાર સુધી કેટલા ઘૂસણખોરો ઝડપાયા? શું ચીન તરફથી પણ ઘૂસણખોરી થઈ? જાણો સરકારી આંકડા
કેન્દ્ર સરકારે સંસદમાં દેશની સરહદો પરની સુરક્ષાની સ્થિતિ અંગે ચોંકાવનારા આંકડા રજૂ કર્યા છે. સરકારે જણાવ્યું કે વર્ષ 2014 થી નવેમ્બર 2025 સુધીના લગભગ અગિયાર વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન, ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પરથી કુલ 23,926 ઘૂસણખોરોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. આ આંકડાઓ સરહદ સુરક્ષા દળો (BSF, ITBP, SSB, વગેરે) દ્વારા સતત કરવામાં આવતી દેખરેખ અને કાર્યવાહીની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
આ આંકડાઓનું પૃથક્કરણ કરતા સ્પષ્ટ થાય છે કે ઘૂસણખોરીની ઘટનાઓ મુખ્યત્વે ભારતની બે પડોશી સરહદો પર કેન્દ્રિત છે, જ્યારે એક મહત્ત્વપૂર્ણ સરહદ પર ઘૂસણખોરીનો એક પણ મામલો નોંધાયો નથી.
સૌથી વધુ ઘૂસણખોરી: ભારત-બાંગ્લાદેશ સરહદ (BGB)
સરકારી ડેટા અનુસાર, કુલ ધરપકડ કરાયેલા ઘૂસણખોરોમાંથી મોટા ભાગના ભારત-બાંગ્લાદેશ સરહદ (India-Bangladesh Border – IBB) પરથી ઝડપાયા છે.
તજજ્ઞોના મતે, બાંગ્લાદેશ સરહદ પર ઘૂસણખોરીના ઊંચા આંકડા પાછળ મુખ્યત્વે બે કારણો જવાબદાર છે:
- ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર (Illegal Migration): રોજી-રોટી અને વધુ સારા જીવનની શોધમાં ગેરકાયદેસર રીતે ભારતમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરવો.
- તસ્કરી (Smuggling): ગાયો, ડ્રગ્સ અને અન્ય પ્રતિબંધિત વસ્તુઓની સરહદ પારથી થતી તસ્કરી સાથે સંકળાયેલા લોકો.
બાંગ્લાદેશ સાથેની સરહદ લાંબી, નદીઓના પટવાળી અને ઘણી જગ્યાએ ગાઢ વનસ્પતિવાળી છે, જેના કારણે સરહદની સુરક્ષા પડકારરૂપ બની રહે છે. જોકે, સરકારે આ સરહદ પર વાડ બાંધવાનું અને કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઇન્ટિગ્રેટેડ બોર્ડર મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (CIBMS) જેવી સ્માર્ટ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વધાર્યો છે, જેના કારણે ઘૂસણખોરોને પકડવાની સંખ્યામાં વધારો થયો છે.
ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ: સુરક્ષા વધુ મજબૂત
ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ (International Border અને Line of Control) પર પણ મોટી સંખ્યામાં ઘૂસણખોરીના પ્રયાસો થયા છે. જોકે, આ સરહદ પર આતંકવાદી ઘૂસણખોરી (Terrorist Infiltration) નો ખતરો સૌથી મોટો રહ્યો છે.
પાકિસ્તાન સરહદ પર બોર્ડર સિક્યુરિટી ફોર્સ (BSF) અને ભારતીય સેનાની સતર્કતાને કારણે ઘૂસણખોરીના મોટા ભાગના પ્રયાસોને નિષ્ફળ બનાવવામાં આવ્યા છે. સરહદ પર તારની વાડ, ફ્લડલાઇટ્સ અને સૈન્યની સતત પેટ્રોલિંગને કારણે ઘૂસણખોરો માટે ભારતીય ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરવો અત્યંત મુશ્કેલ બન્યો છે. પકડાયેલા ઘૂસણખોરોમાં ઘણા એવા તત્ત્વો સામેલ છે જેઓ સીધા આતંકવાદી ગતિવિધિઓ સાથે સંકળાયેલા હતા.
ચીન સરહદ: ઘૂસણખોરી શૂન્ય
આ આંકડાઓમાં સૌથી રાહત આપનારી વાત એ છે કે ભારત-ચીન સરહદ (India-China Border) પર ઘૂસણખોરીનો એક પણ મામલો નોંધાયો નથી.
સરકારે સંસદમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વર્ષ 2014 થી નવેમ્બર 2025 સુધીમાં ચીન સાથેની વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (Line of Actual Control – LAC) પરથી કોઈપણ ઘૂસણખોરની ધરપકડ કરવામાં આવી નથી.
આ પાછળનું મુખ્ય કારણ LACની ભૌગોલિક પ્રકૃતિ છે. ભારત-ચીન સરહદ મુખ્યત્વે અત્યંત ઊંચાઈવાળા, બરફાચ્છાદિત અને દુર્ગમ પહાડી વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય છે, જ્યાં સામાન્ય વ્યક્તિ માટે પ્રવેશ કરવો લગભગ અશક્ય છે. આ વિસ્તારમાં મુખ્ય સુરક્ષા પડકાર ઘૂસણખોરીનો નહીં, પરંતુ ચીની સૈન્ય દ્વારા થતા અતિક્રમણ (Transgressions) અને સરહદી વિવાદોનો રહ્યો છે, જેને ભારતીય સેના (ITBP સહિત) દ્વારા મજબૂતીથી સંભાળવામાં આવે છે.
સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર ભાર
કુલ 23,926 ધરપકડો દર્શાવે છે કે ભારતની સરહદો પર હજુ પણ તસ્કરી અને ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરનું જોખમ ઊંચું છે. સરકારે સરહદોને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે “ઝીરો ઇનફિલ્ટ્રેશન” (શૂન્ય ઘૂસણખોરી)ના લક્ષ્ય સાથે કામગીરી ચાલુ રાખી છે. બાકીની સરહદો પર વાડનું કામ ઝડપથી પૂર્ણ કરવા અને સીમાની સુરક્ષા માટે અત્યાધુનિક ઉપકરણોનો ઉપયોગ વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
