વ્હાઇટ હાઉસમાં મોટો ફેરફાર: ઈસ્ટ વિંગ ધ્વસ્ત, $400 મિલિયનના ભવ્ય બોલરૂમ અને ‘ગુપ્ત શક્તિઓ’ પર છેડાયો વિવાદ
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિના સત્તાવાર નિવાસસ્થાન, વ્હાઇટ હાઉસમાં એક ઐતિહાસિક અને વિવાદાસ્પદ પરિવર્તન થઈ રહ્યું છે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, વ્હાઇટ હાઉસના ‘ઈસ્ટ વિંગ’ (East Wing) ને સંપૂર્ણપણે તોડી પાડવામાં આવ્યો છે જેથી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ડ્રીમ પ્રોજેક્ટ, $400 મિલિયનના એક ભવ્ય બોલરૂમ માટે જગ્યા બનાવી શકાય. આ પ્રોજેક્ટે માત્ર સ્થાપત્ય નિષ્ણાતો જ નહીં પરંતુ ઐતિહાસિક સંરક્ષણ જૂથોમાં પણ ભારે રોષ પેદા કર્યો છે.
ઇતિહાસ અને બંકરનું રહસ્ય
ઈસ્ટ વિંગનું નિર્માણ મૂળભૂત રીતે 1902માં થયું હતું, પરંતુ 1942માં બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન તેને ફરીથી બનાવવામાં આવ્યો હતો જેથી તેની નીચે બનેલા પરમાણુ-સુરક્ષિત બંકરને છુપાવી શકાય. આ બંકરને પ્રેસિડેન્શિયલ ઇમરજન્સી ઓપરેશન્સ સેન્ટર (PEOC) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ 9/11ના હુમલા અને 2020ના વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિની સુરક્ષા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. હવે, નવા નિર્માણની સાથે, આ ‘ટોપ-સિક્રેટ’ બંકરને પણ આધુનિક ટેકનોલોજી સાથે અપગ્રેડ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
રાષ્ટ્રપતિની ‘ગુપ્ત શક્તિઓ’ (PEADs)
વ્હાઇટ હાઉસના આ ભૌતિક ફેરફારની વચ્ચે, રાષ્ટ્રપતિની તે ગુપ્ત કટોકટીની શક્તિઓ પર પણ ચર્ચા તેજ થઈ છે જેને પ્રેસિડેન્શિયલ ઇમરજન્સી એક્શન ડોક્યુમેન્ટ્સ (PEADs) કહેવામાં આવે છે. આ એવા વર્ગીકૃત દસ્તાવેજો છે જે રાષ્ટ્રપતિને કોઈ મોટી રાષ્ટ્રીય આપત્તિ અથવા યુદ્ધની સ્થિતિમાં અસાધારણ અધિકારો આપે છે, જેમ કે:
- સંદેશાવ્યવહારના માધ્યમો (ઇન્ટરનેટ, ફોન વગેરે) પર સેન્સરશિપ લાગુ કરવી.
- નાગરિકોના મૌલિક અધિકારો (habeas corpus) ને સ્થગિત કરવા.
- ખાનગી મિલકતો અને ઉદ્યોગોને સરકારના નિયંત્રણમાં લેવા.
આ દસ્તાવેજો આઈઝનહોવર વહીવટીતંત્રના સમયથી ચાલ્યા આવે છે અને આજ સુધી જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. 2020 માં ટ્રમ્પે એકવાર કહ્યું હતું કે “મારી પાસે ઘણી બધી એવી વસ્તુઓ કરવાનો અધિકાર છે જેના વિશે લોકો જાણતા પણ નથી,” જેનાથી આ ગુપ્ત શક્તિઓના સંભવિત દુરુપયોગની ચિંતાઓ વધી ગઈ હતી.
વિવાદ અને કાનૂની પડકારો
વ્હાઇટ હાઉસના અધિકારીઓનો તર્ક છે કે હાલના ઈસ્ટ વિંગમાં માળખાગત સમસ્યાઓ, પાણીનું લીકેજ અને ફૂગ (mold) જેવી ગંભીર ખામીઓ હતી, જેના કારણે તેને રિપેર કરવાને બદલે તોડી પાડવું વધુ કરકસરભર્યું હતું. નવો બોલરૂમ 90,000 ચોરસ ફૂટનો હશે અને તેમાં 999 મહેમાનો બેસી શકશે. વ્હાઇટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લીવિટે તેને “આધુનિક અને સુંદર” ફેરફાર ગણાવ્યો છે.
જોકે, અમેરિકન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ આર્કિટેક્ટ્સ અને અન્ય જૂથોએ આ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે કોઈપણ જાહેર સમીક્ષા અથવા યોગ્ય કાનૂની મંજૂરી વિના ઐતિહાસિક વારસાને નષ્ટ કરવામાં આવી રહ્યો છે. વર્જિનિયાના એક દંપતીએ આ પ્રોજેક્ટને રોકવા માટે કોર્ટમાં દાવો પણ દાખલ કર્યો છે, જેમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે આ નિર્માણ જરૂરી કાનૂની પ્રક્રિયાઓનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યું છે.
વ્હાઇટ હાઉસ માત્ર એક ઇમારત નથી, પરંતુ અમેરિકન લોકશાહીનું પ્રતીક છે. $400 મિલિયનનો આ નવો બોલરૂમ અને તેની નીચે છુપાયેલી ગુપ્ત શક્તિઓ ભવિષ્યમાં અમેરિકન શાસન વ્યવસ્થાને કેવી રીતે પ્રભાવિત કરશે, તે એક મોટો પ્રશ્ન બની રહ્યો છે.
