ઝારખંડની ‘APK’ ગેંગનો પર્દાફાશ: અમદાવાદ પોલીસની ટીમે કેવી રીતે બિછાવ્યું જાળ?
આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણે ટેકનોલોજી પર એટલા નિર્ભર થઈ ગયા છીએ કે ક્યારેક અજાણતા જ આપણે મોટા ખતરામાં મુકાઈ જઈએ છીએ. તાજેતરમાં અમદાવાદ સાયબર ક્રાઈમ બ્રાન્ચે એક એવી સાયબર ગેંગનો પર્દાફાશ કર્યો છે, જેણે આખા દેશમાં આતંક મચાવી દીધો હતો. ઝારખંડના જામતારા બેઝ્ડ આ ગેંગ માત્ર એક મોબાઈલ એપ (APK) દ્વારા સામાન્ય માણસના બેંક એકાઉન્ટને ખાલી કરી દેતી હતી. આ કેસની ગંભીરતા અને તેમની કામ કરવાની પદ્ધતિ એટલી ચોંકાવનારી છે કે તે જાણીને કોઈ પણ વ્યક્તિ સાવધાન થઈ જશે.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
અમદાવાદના હંસોલ વિસ્તારમાં રહેતા નરેશ દેવાનંદ સબનાની સાથે બનેલી એક ઘટનાએ આ ગેંગના કારનામાઓને ઉજાગર કર્યા. નરેશભાઈને તેમના વોટ્સએપ પર એક મેસેજ આવ્યો હતો, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે તેમનું સાબરમતી ગેસ લિમિટેડનું બિલ અપડેટ નથી અને જો તેઓ તરત જ તેને અપડેટ નહીં કરે તો ગેસ કનેક્શન કાપી નાખવામાં આવશે. ગભરાયેલા નરેશભાઈએ તે મેસેજ પર વિશ્વાસ કર્યો. તેમને ‘Sabarmati Gas Bill Update.apk’ નામની એક ફાઇલ ડાઉનલોડ કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું. જેવી તેમણે આ ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ કરી, તેમનું ફોનનું નિયંત્રણ સીધું જ તે ઠગબાજોના હાથમાં આવી ગયું. થોડી જ વારમાં તેમના HDFC બેંક ખાતામાંથી કુલ 6,68,914 રૂપિયા સેરવી લેવામાં આવ્યા.
સાયબર ક્રાઈમની ઝીણવટભરી તપાસ
જ્યારે આ ફરિયાદ 1930 સાયબર હેલ્પલાઇન નંબર પર નોંધાઈ, ત્યારે અમદાવાદ સાયબર ક્રાઈમની ટીમે આ મામલાને ગંભીરતાથી લીધો. ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓના માર્ગદર્શન હેઠળ એક સ્પેશિયલ ટીમ બનાવવામાં આવી. ટીમે આ ગેંગની કામ કરવાની પદ્ધતિ (Modus Operandi) સમજી અને ટેકનિકલ એનાલિસિસ દ્વારા તેમના લોકેશન ટ્રેક કરવાનું શરૂ કર્યું. તપાસમાં બહાર આવ્યું કે આ કોઈ નાની ગેંગ નથી, પરંતુ એક વ્યવસ્થિત રીતે ચાલતું આખું નેટવર્ક છે.
ટ્રેનમાં થઈ ધરપકડ: આખી ગેંગ જેલના સળિયા પાછળ
આ તપાસમાં સૌથી મોટી સફળતા ત્યારે મળી જ્યારે પોલીસે ગેંગના માસ્ટરમાઇન્ડને ઝડપી પાડ્યો. મુખ્ય APK ડેવલપર, જેનું નામ પૂર્વાનંદ ઉર્ફે મુકેશ તિવારી છે, તેને કોલકાતાથી સાયરંગ જતી એક ટ્રેનમાંથી રેલવે પ્રોટેક્શન ફોર્સની મદદથી નાટ્યાત્મક રીતે પકડી પાડવામાં આવ્યો. આ ઉપરાંત, ઝારખંડમાંથી અન્ય બે મહત્વના સાથીદારો – વિકાસ દાસ અને સીતારામ મંડલની પણ ધરપકડ કરવામાં આવી. વિકાસ દાસ લગભગ 400થી વધુ લોકોને આ નકલી એપની લિંક મોકલવાનું કામ કરતો હતો, જ્યારે સીતારામ મંડલ બેંક એકાઉન્ટ અને કાર્ડની વિગતો પૂરી પાડી પૈસા ટ્રાન્સફર કરવામાં મદદ કરતો હતો.
કેવી રીતે ફેલાવતી હતી આ ગેંગ ઝાળ?
આ ગેંગની કામ કરવાની રીત અત્યંત આધુનિક અને ખતરનાક હતી. તેઓએ એક ખાનગી ટેલિગ્રામ બોટ ચેનલ બનાવી હતી, જેના દ્વારા તેઓ સેકન્ડોમાં નકલી એપ બનાવી શકતા હતા. આ એપમાં બેંક KYC અપડેટથી લઈને વીજળી બિલ અને RTO નોટિસ સુધીના વિકલ્પો હતા. જ્યારે કોઈ ભોગ બનનાર વ્યક્તિ એપ ઇન્સ્ટોલ કરે, ત્યારે તેમના ફોનનો તમામ ડેટા, જેમ કે બેંક આઈડી, પાસવર્ડ અને ઓટીપી (OTP) આપોઆપ ઠગબાજો સુધી પહોંચી જતા. એટલું જ નહીં, આ એપ એટલી સ્માર્ટ હતી કે તે વિક્ટિમના વોટ્સએપ અને ટેલિગ્રામના તમામ કોન્ટેક્ટ્સને પણ આ જ લિંક મોકલી દેતી, જેથી કરીને છેતરપિંડી ઝડપથી ફેલાય. છેતરપિંડીથી મળેલા પૈસાને આ લોકો SBI ના ‘YONO’ કેશ દ્વારા કાર્ડલેસ એટીએમ વિડ્રોઅલ કરીને ઉપાડતા હતા, જેથી કોઈ પણ પ્રકારનો ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ ન છોડે.
સાવચેતી એ જ બચાવ છે
આ ઘટના આપણને શીખવે છે કે ટેકનોલોજીના આ યુગમાં આપણે કેટલા સાવધ રહેવાની જરૂર છે. અજાણ્યા સોર્સમાંથી કોઈ પણ ‘APK’ ફાઇલ ડાઉનલોડ કરવી એ પોતાના પગ પર કુહાડો મારવા જેવું છે. કોઈ પણ સરકારી કે પ્રાઇવેટ કંપની ક્યારેય તમને વોટ્સએપ પર લિંક મોકલીને એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરવાનું કહેતી નથી. જો તમને આવો કોઈ મેસેજ મળે, તો તરત જ તેને ડિલીટ કરો અને સત્તાવાર એપ્લિકેશન કે વેબસાઇટ પર જઈને ચકાસણી કરો.
અમદાવાદ સાયબર ક્રાઈમની આ કાર્યવાહીએ ચોક્કસપણે ગુનેગારોમાં ફફડાટ પેદા કર્યો છે, પરંતુ આપણે પણ જવાબદાર નાગરિક તરીકે જાગૃત રહેવું પડશે. સાયબર સુરક્ષા એ હવે માત્ર પોલીસનું કામ નથી, પણ આપણી સામૂહિક જવાબદારી છે. હંમેશા યાદ રાખો, કોઈ પણ અજાણી લિંક પર ક્લિક કરવું અથવા અજાણી ફાઇલ ઇન્સ્ટોલ કરવી એ તમારી મહેનતની કમાણી ગુમાવવાનું કારણ બની શકે છે.
