માત્ર નોકરીઓ નહીં છીનવે, પણ મગજ તેજ કરશે! બિઝનેસ લીડર્સે ખોલ્યા એઆઈ ના અત્યાર સુધીના સૌથી ગુપ્ત રાજ
આજે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે AI ને લઈને આખી દુનિયામાં ભારે હોબાળો અને ચર્ચા જોવા મળી રહી છે. મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે AI માત્ર ઓફિસનું કામ ઝડપથી પતાવવા અથવા પ્રોડક્ટિવિટી વધારવા માટેનું એક સાધન છે. પરંતુ, વાસ્તવિકતા કંઈક જુદી જ છે. આજના ‘એઆઈ એપ્રિસિએશન ડે’ (AI Appreciation Day) ના ખાસ અવસરે ‘બિઝનેસ ટુડે’ એ જ્યારે દેશ-વિદેશના અગ્રણી કોર્પોરેટ લીડર્સ સાથે વાતચીત કરી, ત્યારે એક અત્યંત ચોંકાવનારો અને રસપ્રદ ખુલાસો થયો છે.
આજના આધુનિક લીડર્સ AI નો ઉપયોગ માત્ર ડેટા એન્ટ્રી કે ઈમેલ લખવા માટે નથી કરી રહ્યા, પરંતુ તેને પોતાના ‘થિંકિંગ પાર્ટનર’ (વિચાર સાથી) તરીકે અપનાવી રહ્યા છે. આ એક એવો સાથી છે જે લીડર્સના પોતાના પૂર્વગ્રહો અથવા ધારણાઓ સામે સવાલો ઉઠાવે છે અને તેમના નિર્ણયોને વધુ સચોટ અને તીક્ષ્ણ બનાવવામાં મદદ કરે છે. લીડર્સે ખુલીને જણાવ્યું કે કેવી રીતે AI હવે તેમના રોજિંદા કામકાજનો એક અદ્રશ્ય પણ અનિવાર્ય હિસ્સો બની ગયું છે.
પ્રિયંકા આનંદ (Ericsson): “તમારો સવાલ જેટલો સારો, એઆઈનું પરિણામ એટલું જ શ્રેષ્ઠ”
એરિક્સન (Ericsson) કંપનીના સાઉથઇસ્ટ એશિયા, ઓશેનિયા અને ઇન્ડિયાના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ અને એચઆર (HR) હેડ પ્રિયંકા આનંદ માટે AI નો સૌથી મોટો પાઠ એકદમ સરળ છતાં ખૂબ ઊંડો છે. તેઓ માને છે કે AI પાસેથી તમને કેવું પરિણામ મળશે, તેનો સંપૂર્ણ આધાર તમે તેને કેવો સવાલ પૂછો છો તેના પર રહેલો છે.
“ટેકનોલોજી તમારી વિચારવાની પ્રક્રિયાને સુપરફાસ્ટ ચોક્કસ બનાવી શકે છે, પરંતુ આખરે એ આપણા (મનુષ્યો) પર નિર્ભર કરે છે કે આપણે કેટલા સારા અને તાર્કિક સવાલો પૂછી શકીએ છીએ અને આપણી માનવીય સૂઝબૂઝનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરીએ છીએ.” – પ્રિયંકા આનંદ
અંધબિંદુઓ (Blind Spots) શોધવા માટે પ્રોમ્પટનો ઉપયોગ
પ્રિયંકા આનંદ સામાન્ય રીતે AI નો ઉપયોગ પોતાની વાતને સાચી સાબિત કરવા (Validation) માટે નથી કરતા. તેના બદલે તેઓ AI ને આ પ્રકારનો પ્રોમ્પટ આપે છે: “આ વિષયમાં હું કયા દ્રષ્ટિકોણ અથવા બ્લાઇન્ડ સ્પોટ્સ (જે બાબતો પર મારું ધ્યાન નથી ગયું) ચૂકી રહી છું?” આનાથી AI તેમની ધારણાઓને પડકારે છે અને તેમની ટીમ સાથેની ચર્ચાને વધુ સમૃદ્ધ બનાવે છે. આ સિવાય, લાંબા અહેવાલોની સમરી (સારાંશ) બનાવવાનું અને પ્રાથમિક ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરવાનું કામ AI સંભાળી લે છે, જેના કારણે પ્રિયંકાને પોતાની ટીમ સાથે પર્સનલ કોચિંગ અને અર્થપૂર્ણ સંવાદો કરવા માટે ઘણો વધુ સમય મળી રહે છે.
AI ને એક ખાસ સલાહ
જ્યારે પ્રિયંકાને પૂછવામાં આવ્યું કે જો AI તેમની સામે પરફોર્મન્સ રિવ્યૂ (કામગીરીની સમીક્ષા) માટે બેઠું હોય, તો તેઓ તેને શું ફીડબેક આપશે? ત્યારે તેમણે બહુ મસ્ત વાત કહી: “પોતાના આત્મવિશ્વાસને ક્યારેય ચોકસાઈ ન માની લેવું. તમે જે પરિણામ આપો છો તેની પાછળનું કારણ (Reasoning) પણ બતાવો, જ્યાં શંકા હોય તેનો સ્વીકાર કરો જેથી મનુષ્યો માટે તે માહિતીની ચકાસણી કરવી સરળ બને. કારણ કે, વિશ્વાસ હંમેશાં પારદર્શિતાથી જ કમાઈ શકાય છે.”
રુચિકા પનેસર (NatWest Group): “પ્રોબ્લેમથી શરૂઆત કરો, ટેકનોલોજીથી નહીં”
નેટવેસ્ટ ગ્રુપ (NatWest Group) ના ઇન્ડિયા હેડ અને સીઆઈઓ (CIO) ફંક્શન્સ રુચિકા પનેસરના મતે, AI ત્યારે જ સૌથી શ્રેષ્ઠ કામ કરે છે જ્યારે તે કોઈ આસિસ્ટન્ટ (મદદનીશ) ની જેમ નહીં, પણ તમારા પર્સનલ ‘થિંકિંગ પાર્ટનર’ ની જેમ વર્તે છે. તેમના પોતાના પર્સનલ એઆઈ એજન્ટ ‘ડોના’ (Donna) એ તેમને એક બહુ કિંમતી પાઠ ભણાવ્યો છે.
રુચિકા કહે છે કે, ક્યારેય પણ શરૂઆત ટેકનોલોજીથી ન કરો. હંમેશાં શરૂઆત એ સમસ્યા (Problem) થી કરો જેને તમે હલ કરવા માંગો છો. પછી ભલે તે કોઈ બિઝનેસનો મોટો પડકાર હોય, નવું શીખવાનો ટાર્ગેટ હોય કે પછી કોઈ પર્સનલ પ્રોજેક્ટ હોય; જ્યાં સુધી તમે તમારા ધ્યેય કે પરિણામ વિશે એકદમ સ્પષ્ટ નહીં હોવ, ત્યાં સુધી તમને બહેતર નિર્ણયો અને જવાબો નહીં મળે.
વિપરીત દ્રષ્ટિકોણ જાણવાની રણનીતિ
રુચિકા પનેસર પોતાના રોજિંદા કામમાં એક ખાસ પ્રોમ્પટનો ઉપયોગ અચૂક કરે છે: “હું અત્યારે શું નથી જોઈ રહી? મારી ધારણાઓને પડકારો અને મને આ સિક્કાની બીજી બાજુ એટલે કે વિપરીત દ્રષ્ટિકોણ (Reverse Perspective) બતાવો.”
તેઓ નવી ટેકનોલોજીઓ વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજવા, જુદા જુદા પ્લેટફોર્મ્સની તુલના કરવા અને પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટની સ્પીડ વધારવા માટે AI ની મદદ લે છે [કોન્ટેક્સ્ટ આધારિત]. પરંતુ તેઓ દ્રઢપણે માને છે કે AI નું સૌથી મોટું મૂલ્ય પોતાના નવા આઈડિયાઝ (વિચારો) નું પરીક્ષણ કરવામાં અને સંતુલિત તેમજ પક્ષપાત વગરના નિર્ણયો લેવામાં રહેલું છે.
આ ઘટનામાંથી સામાન્ય લોકો અને મેનેજર્સ માટે શું પાઠ મળે છે?
આ બંને પાવરફુલ મહિલા લીડર્સના અનુભવો પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે AI આપણી નોકરીઓ છીનવી લેવા માટે નથી આવ્યું, પરંતુ આપણી વિચારવાની ક્ષમતાને ગુણાકાર કરવા આવ્યું છે. જો તમે પણ કોઈ સંસ્થા ચલાવો છો અથવા મેનેજર છો, તો AI નો ઉપયોગ માત્ર મેન્યુઅલ કામો કરાવવા પૂરતો મર્યાદિત ન રાખો. તમારી યોજનાઓમાં ક્યાં ખામી છે, કઈ વ્યૂહરચના નિષ્ફળ જઈ શકે છે તે જાણવા માટે AI ને એક કડક વિવેચક (Critic) ની જેમ વાપરો. જ્યારે મશીનની અદભુત પ્રોસેસિંગ પાવર અને માણસની લાગણીશીલ તેમજ નૈતિક સૂઝબૂઝ (Human Judgement) ભેગા થાય છે, ત્યારે જ સૌથી શ્રેષ્ઠ અને ક્રાંતિકારી નિર્ણયો લઈ શકાય છે.
