વારંવાર ગરમ કરેલું તેલ બની શકે છે કેન્સરનું મુખ્ય કારણ: AIIMS ના ડોક્ટરે આપી ચેતવણી
રસોડામાં તેલની નાની બચત લાંબા ગાળે સ્વાસ્થ્ય માટે મોંઘી સાબિત થઈ શકે છે. ઘરોમાં કે હોટલોમાં પૂરી કે ભજિયા તળ્યા પછી વધેલા તેલનો વારંવાર ઉપયોગ કરવાની આદત સામાન્ય છે, પરંતુ આ આદત જીવલેણ બની શકે છે. નવી દિલ્હી AIIMS થી તાલીમ પામેલા જનરલ ફિઝિશિયન અને ન્યુરોલોજિસ્ટ ડો. પ્રિયંકા સેહરાવત જણાવે છે કે કુકિંગ ઓઈલને વારંવાર ગરમ કરવું એ લાંબા ગાળે ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમો પેદા કરી શકે છે.
તેલને વારંવાર ગરમ કરવાથી શું થાય છે?
ડો. સેહરાવતના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે ડીપ-ફ્રાઈંગ (વધુ તેલમાં તળવા) માટે વપરાતા તેલને વારંવાર ગરમ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે રાસાયણિક રીતે તૂટવા લાગે છે. તાજેતરમાં એક ફાસ્ટ ફૂડ આઉટલેટના સર્વેનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે જણાવ્યું કે, તેલને એટલી હદે ગરમ કરવામાં આવે છે કે તે સંપૂર્ણપણે કાળું પડી જાય છે, જે તેલ બગડી ગયું હોવાનો સ્પષ્ટ સંકેત છે.
જ્યારે તેલ વારંવાર ગરમ થાય છે, ત્યારે તેમાં કાર્સિનોજેનિક કમ્પાઉન્ડ્સ (કેન્સર પેદા કરનારા તત્વો), ટોટલ પોલર કમ્પાઉન્ડ, ટ્રાન્સ ફેટ અને ફ્રી રેડિકલ્સ જેવા જોખમી તત્વો ઉત્પન્ન થાય છે. આ તત્વો શરીરમાં સોજો લાવી શકે છે અને કોષો તેમજ ડીએનએ (DNA) ને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
સ્વાસ્થ્ય પર થતી ગંભીર અસરો
વારંવાર ગરમ કરેલા તેલનો ઉપયોગ માત્ર કેન્સર જ નહીં, પરંતુ અન્ય ઘણી બીમારીઓ નોતરે છે:
- હૃદય રોગ: આવા તેલમાં બનેલો ખોરાક નિયમિત ખાવાથી શરીરમાં ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર વધે છે, જેનાથી ધમનીઓમાં બ્લોકેજ થઈ શકે છે અને હાર્ટ એટેકનું જોખમ વધે છે.
- પાચન સમસ્યાઓ: તેલ ભારે થઈ જવાથી એસિડિટી અને પાચનતંત્રમાં ગરબડ જેવી સમસ્યાઓ ઉદભવે છે.
- ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યાઓ: ફ્રી રેડિકલ્સ મગજના સ્વાસ્થ્યને પણ અસર કરી શકે છે.
સુરક્ષિત વિકલ્પ શું છે?
ખર્ચ બચાવવા માટે તેલને વારંવાર ડીપ-ફ્રાઈંગ માટે વાપરવું હિતાવહ નથી. જો કે, જો તમે તેલ ફેંકી દેવા માંગતા ન હોવ, તો ડોક્ટરો નીચે મુજબની સલાહ આપે છે:
- તેલને વપરાશ પછી તરત જ ગાળી લો અને સ્વચ્છ કન્ટેનરમાં ભરી લો.
- આ તેલનો ઉપયોગ ફરીથી તળવા માટે કરવાને બદલે ૧-૨ દિવસની અંદર શાકમાં વઘાર (તડકા) કરવા માટે કરો.
- તેલને વારંવાર ઉંચા તાપમાને ગરમ કરવાનું ટાળો, કારણ કે જેમ તાપમાન વધશે તેમ હાનિકારક તત્વોનું પ્રમાણ પણ વધશે.
સ્વસ્થ રહેવા માટે બહારના તળેલા ખોરાક અને ઘરે પણ વપરાયેલા તેલનો ફરીથી ઉપયોગ ઓછો કરવો એ જ શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે.
