યુએસ સ્ટુડન્ટ વિઝામાં ‘ડ્યુરેશન ઓફ સ્ટેટસ’ નિયમ સમાપ્ત, યુનિવર્સિટીઓ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને એલર્ટ
અમેરિકા જઈને ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાનું સ્વપ્ન જોઈ રહેલા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારો માટે એક ખૂબ જ મોટો અને મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. યુએસ સરકારે સ્ટુડન્ટ અને એક્સચેન્જ વિઝાના નિયમોમાં ઐતિહાસિક ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જે આગામી 15 સપ્ટેમ્બર 2026 થી સમગ્ર દેશમાં લાગુ થઈ જશે. આ નવા ફેરફાર હેઠળ અમેરિકામાં વર્ષોથી ચાલી આવતી ‘ડ્યુરેશન ઓફ સ્ટેટસ’ (Duration of Status) ની જૂની વ્યવસ્થાને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવામાં આવશે અને તેના બદલે ‘ફિક્સ ટાઈમ પીરિયડ ઓફ એડમિશન’ (Fixed Time Period of Admission) સિસ્ટમ અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે.
આ મોટા નીતિગત ફેરફારને ધ્યાનમાં રાખીને અમેરિકાની ઘણી અગ્રણી યુનિવર્સિટીઓ અને સંસ્થાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને સાવચેત કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. યુનિવર્સિટીઓ તરફથી વિદ્યાર્થીઓને ખાસ સલાહ આપવામાં આવી છે કે તેઓ નવા નિયમો લાગુ થાય તે પહેલાં જ, એટલે કે 15 સપ્ટેમ્બર પહેલાં અમેરિકા પાછા આવી જાય. આવું કરવાથી વિદ્યાર્થીઓને વહીવટી અડચણો, વિઝા સાથે જોડાયેલી જટિલતાઓ અને કોઈપણ પ્રકારની ઇમિગ્રેશન સંબંધી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડશે નહીં.
નિયમોમાં આ મોટો ફેરફાર શું છે?
અત્યાર સુધીની વર્તમાન વ્યવસ્થા હેઠળ અમેરિકામાં F-1 વિઝા પર અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓને ‘ડ્યુરેશન ઓફ સ્ટેટસ’ના આધારે એન્ટ્રી મળતી હતી. આનો અર્થ એ હતો કે જ્યાં સુધી વિદ્યાર્થીઓ તેમના કોર્સના તમામ નિયમોનું ઈમાનદારીથી પાલન કરતા હતા, ફૂલ-ટાઈમ અભ્યાસ ચાલુ રાખતા હતા અને કોઈપણ વિઝા નિયમનું ઉલ્લંઘન કરતા ન હતા, ત્યાં સુધી તેઓ કોઈપણ ચિંતા વગર અમેરિકામાં રહી શકતા હતા. તેમના અમેરિકામાં રહેવાની મુદત કોઈ નિશ્ચિત તારીખ કે મર્યાદા સાથે બંધાયેલી ન હતી.
પરંતુ 15 સપ્ટેમ્બરથી આ સગવડ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે. નવા નિયમો લાગુ થયા પછી, અમેરિકામાં પ્રવેશ કરતી વખતે જ વિદ્યાર્થીઓને એક નિશ્ચિત સમય મર્યાદા આપી દેવામાં આવશે, જેના પૂરા થવાની તારીખ પહેલેથી જ નક્કી હશે. જો કોઈ વિદ્યાર્થીનો કોર્સ તે નિર્ધારિત મુદત કરતાં વધુ સમય સુધી ચાલે, તો તેણે સમયસર પોતાના કાનૂની પ્રવાસને વધારવા માટે એટલે કે ‘સ્ટે એક્સટેન્શન’ માટે અરજી કરવી પડશે અથવા તો અમેરિકાની બહાર જઈને ફરીથી રી-એન્ટ્રીની પ્રક્રિયા પૂરી કરવી પડશે.
હવે 4 વર્ષ સુધી મર્યાદિત રહી જશે રહેવાની પરવાનગી
આ નવી વ્યવસ્થા મુજબ, મોટાભાગના F-1 વિદ્યાર્થીઓ તેમના શૈક્ષણિક પ્રોગ્રામની મુદત અનુસાર મહત્તમ 4 વર્ષ સુધી જ અમેરિકામાં કાયદેસર રીતે રહી શકશે. આ ઉપરાંત, કોર્સ પૂરો થયા પછી વિદ્યાર્થીઓને મળતા ‘ગ્રેસ પીરિયડ’ (Grace Period) માં પણ ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. અત્યાર સુધી જ્યાં અભ્યાસ પૂરો થયા પછી વિદ્યાર્થીઓને સામાન્ય રીતે 60 દિવસનો ગ્રેસ પીરિયડ મળતો હતો, ત્યાં હવે તેને ઘટાડીને માત્ર 30 દિવસ કરી દેવામાં આવ્યો છે.
આ ફેરફારની સૌથી ઊંડી અને સીધી અસર એ વિદ્યાર્થીઓ પર પડશે જે PhD, ઇન્ટિગ્રેટેડ રિસર્ચ ડિગ્રી કે અન્ય એવા લાંબા અભ્યાસક્રમો કરી રહ્યા છે જેને પૂરા થવામાં 4 વર્ષથી વધુનો સમય લાગે છે. આવા કિસ્સાઓમાં જો અભ્યાસની મુદત 4 વર્ષથી આગળ વધે, તો વિદ્યાર્થીઓએ સમયસર ‘યુએસ સિટિઝનશિપ એન્ડ ઇમિગ્રેશન સર્વિસીસ’ (USCIS) પાસે એક્સટેન્શન માટે અરજી કરવી પડશે. આ માટે તેમણે અપડેટ કરેલ ફોર્મ I-20, વધારાના સમયની જરૂરિયાતને સાબિત કરતા મજબૂત દસ્તાવેજો અને ઘણા કિસ્સાઓમાં પોતાની નાણાકીય સ્થિતિ કે ફંડનો નક્કર પુરાવો પણ રજૂ કરવો પડશે.
ઓવરસ્ટે કરવા પર અત્યંત કડક થશે કાયદા
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ વિઝાની મુદત પૂરી થયા પછી પણ અમેરિકામાં ગેરકાયદેસર રીતે રોકાનારા વિદ્યાર્થીઓ માટે મુશ્કેલીઓ ઘણી વધી જશે. અધિકૃત મુદત સમાપ્ત થયા પછી જો કોઈ વિદ્યાર્થી પરવાનગી વગર અમેરિકાની ધરતી પર રહે છે, તો તેના વિરુદ્ધ ‘અનલૉફુલ પ્રેઝન્સ’ (Unlawful Presence) ની ગણતરી તાત્કાલિક શરૂ થઈ જશે.
જો કોઈ વ્યક્તિ 180 દિવસથી વધુ સમય સુધી ગેરકાયદેસર રીતે રોકાયેલી પકડાય છે, તો યુએસ વહીવટીતંત્ર તેના પર આગામી 3 વર્ષ માટે દેશમાં પ્રવેશ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકી શકે છે. જ્યારે, જો ઓવરસ્ટેની મુદત એક વર્ષ કે તેથી વધુ થઈ જાય, તો આ પ્રતિબંધ સીધો 10 વર્ષ સુધીનો હોઈ શકે છે, જેનાથી વિદ્યાર્થીનું સમગ્ર કરિયર અટવાઈ શકે છે.
કોર્સ અને યુનિવર્સિટી બદલવું પણ બન્યું મુશ્કેલ
માત્ર વિઝાની મુદત જ નહીં, પરંતુ અભ્યાસ દરમિયાન પોતાનો કોર્સ, મેજર અથવા યુનિવર્સિટી બદલવાના નિયમોને પણ ઘણા કડક કરી દેવામાં આવ્યા છે. અંડરગ્રેજ્યુએટ સ્તરના F-1 વિદ્યાર્થીઓને હવે તેમના પ્રથમ વર્ષ દરમિયાન સામાન્ય સંજોગોમાં કોર્સ કે મેજર બદલવાની પરવાનગી મળશે નહીં. માત્ર કેટલાક વિશેષ અને અસાધારણ સંજોગોમાં જ ‘સ્ટુડન્ટ એન્ડ એક્સચેન્જ વિઝિટર પ્રોગ્રામ’ (SEVP) તેની મંજૂરી આપશે. આ સાથે જ, ગ્રેજ્યુએટ વિદ્યાર્થીઓ માટે પણ એક સંસ્થામાંથી બીજી સંસ્થામાં ટ્રાન્સફર લેવાની પ્રક્રિયા અગાઉની સરખામણીમાં ઘણી મર્યાદિત અને જટિલ બની જશે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે અમેરિકા જવાની તૈયારી કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓએ આ નવા નિયમોને ખૂબ જ ગંભીરતાથી સમજવા જોઈએ જેથી આગામી દિવસોમાં તેમને કોઈપણ પ્રકારની કાનૂની કાર્યવાહી કે માનસિક તણાવનો સામનો કરવો ન પડે.
