814 કરોડની ટેક્સ ચોરીનો મામલો: હાઈકોર્ટ તરફથી અનિલ અંબાણીને મળી મોટી રાહત, જાણો શું છે વિવાદ!
તાજેતરમાં બૉમ્બે હાઈકોર્ટે ઉદ્યોગપતિ અનિલ અંબાણીને કથિત ટેક્સ ચોરીના મામલે મોટી રાહત આપી છે. હાઈકોર્ટે ‘બ્લેક મની’ (અઘોષિત વિદેશી આવક અને સંપત્તિ) અને કર અધિરોપણ અધિનિયમ, 2015ની બંધારણીય માન્યતાને પડકારતી અનિલ અંબાણીની અરજી સ્વીકારી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી આ અરજીનો અંતિમ નિકાલ ન આવે, ત્યાં સુધી તેમની સામે કોઈ પણ દંડાત્મક કાર્યવાહી કે પ્રોસિક્યુશન (કેસ ચલાવવો) કરવામાં આવશે નહીં.
શું છે સમગ્ર વિવાદ અને કોર્ટનો આદેશ?
ન્યાયમૂર્તિ બી. પી. કોલાબાવાલા અને ન્યાયમૂર્તિ ફિરદૌસ પૂનીવાલાની ખંડપીઠે આ મામલે સુનાવણી કરી હતી. કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને આ અરજીના જવાબમાં સોગંદનામું દાખલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. કોર્ટે નોંધ્યું કે, અનિલ અંબાણી વિરુદ્ધ પહેલેથી જ મૂલ્યાંકન આદેશ (Assessment Order) પસાર થઈ ચૂક્યો છે અને તેમણે ઇન્કમ ટેક્સ કમિશનર (અપીલ) સમક્ષ અપીલ પણ કરી છે.
કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે અપીલની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી શકે છે, પરંતુ જ્યાં સુધી હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહેલી આ રિટ પિટિશનનો અંતિમ ફેસલો નહીં આવે, ત્યાં સુધી અંબાણી સામે કોઈ પણ પ્રકારનો દંડ ફટકારી શકાશે નહીં કે જેલમાં મોકલવાની કાર્યવાહી થઈ શકશે નહીં.
આવકવેરા વિભાગનો આરોપ શું છે?
8 ઓગસ્ટ 2022ના રોજ, આવકવેરા વિભાગે અનિલ અંબાણીને નોટિસ ફટકારી હતી. વિભાગનો આરોપ છે કે તેમણે સ્વિસ બેંકના બે ખાતાઓમાં રાખેલી 814 કરોડ રૂપિયાથી વધુની અઘોષિત રકમ પર 420 કરોડ રૂપિયાની ટેક્સ ચોરી કરી છે. વિભાગનું કહેવું છે કે, આ વિદેશી સંપત્તિ અને નાણાકીય હિતોની જાણકારી તેમણે જાણીજોઈને ભારતીય અધિકારીઓથી છુપાવી હતી.
આવકવેરા વિભાગ મુજબ, અંબાણી બહામાસ સ્થિત ‘ડાયમંડ ટ્રસ્ટ’ અને બ્રિટિશ વર્જિન આઈલેન્ડ્સમાં સ્થાપિત ‘નોર્ધન એટલાન્ટિક ટ્રેડિંગ અનલિમિટેડ’ (NATU) જેવી સંસ્થાઓના મુખ્ય લાભાર્થી (Beneficial Owner) હતા. જો આ આરોપો સાબિત થાય, તો બ્લેક મની એક્ટની કલમ 50 અને 51 હેઠળ તેમને 10 વર્ષ સુધીની જેલની સજા અને ભારે દંડ થઈ શકે છે.
અનિલ અંબાણીનો પક્ષ: કાયદાના અમલીકરણ પર સવાલ
અનિલ અંબાણીએ પોતાની અરજીમાં કાયદાકીય મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. તેમની દલીલ છે કે, ‘બ્લેક મની એક્ટ’ 2015માં લાગુ થયો હતો, જ્યારે આવકવેરા વિભાગ જે વ્યવહારોની વાત કરી રહ્યું છે, તે વર્ષ 2006-07 અને 2010-11ના ગાળાના છે. અંબાણીના વકીલોનું કહેવું છે કે કોઈ પણ કાયદાને જૂના વ્યવહારો માટે ‘રેટ્રોસ્પેક્ટિવ’ (ભૂતકાળની અસરથી) લાગુ કરી શકાય નહીં. આથી, તેઓ આ કાયદાના કેટલાક જોગવાઈઓને ગેરબંધારણીય ગણાવી રહ્યા છે.
આ મામલાનું મહત્વ શું છે?
આ કેસ માત્ર અનિલ અંબાણી પૂરતો સીમિત નથી. દેશમાં આ પ્રકારના ઘણા કેસો બાકી છે જ્યાં જૂની સંપત્તિઓ પર નવા કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી થઈ રહી છે. હાઈકોર્ટે પણ સ્વીકાર્યું છે કે આ અધિનિયમ સામે અન્ય અરજીઓ પણ પેન્ડિંગ છે, તેથી આ કેસનો નિર્ણય ભવિષ્યમાં આવા ટેક્સ સંબંધિત કેસો માટે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા બની શકે છે.
