અરવલ્લીમાં પ્રાકૃતિક ખેતીથી બદલાતી મહિલાઓની જીંદગી
અરવલ્લી જિલ્લાના માલપુર તાલુકાના પરપોટિયા જેવા નાના ગામમાં રહેતી રેવાબેન કોટવાલ આજે પ્રાકૃતિક ખેતીનું જીવતું ઉદાહરણ બની ગઈ છે. વર્ષ 2019થી તેમણે કુદરત સાથે સંકળાયેલી ખેતી પદ્ધતિ અપનાવી છે. આ માર્ગે આગળ વધતા તેમને માત્ર આવકમાં વધારો થયો નથી, પરંતુ આસપાસની અનેક મહિલાઓ માટે તેઓ પ્રેરણારૂપ બન્યા છે. ગામડાની મહિલાઓ માટે આ સફળતા નવી દિશા દર્શાવે છે.
દેશી ગાય આધારિત ખેતીનો અભિગમ
રેવાબેન પોતાના ઘરમાં જ દેશી ગાયના છાણથી પ્રાકૃતિક ખાતર તૈયાર કરે છે. આ ખાતરનો ઉપયોગ કરીને તેઓ ઘઉં સહિતના પાકોમાં ઉત્તમ ઉત્પાદન મેળવી રહ્યા છે. તેમના ઘઉંની ગુણવત્તા એટલી સારી હોય છે કે બજાર સુધી જવાની જરૂર વગર ઘરેથી જ વેચાઈ જાય છે. તેઓ માને છે કે પૂર્વજોએ અપનાવેલી પદ્ધતિમાં આજે પણ સફળતાની ચાવી છુપાયેલી છે.
સરકારી માર્ગદર્શનથી વધતી સફળતા
ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડ અરવલ્લીના માર્ગદર્શનથી રેવાબેનને તાલીમ અને જરૂરી સહાય મળી છે. દેશી ગાય માટે મોડલ ફાર્મ અને શાકભાજીના વાવેતર માટે સહાય મળતા ખેતી વધુ સઘન બની છે. 4.5 વીઘા જમીનમાંથી તેઓ દર વર્ષે બે લાખથી અઢી લાખ રૂપિયાની આવક મેળવી રહ્યા છે. ગયા વર્ષે ઘઉંનું ઉત્પાદન અને વેચાણ તેમની મહેનતનું ઉત્તમ પરિણામ રહ્યું.
મહિલાઓનું વધતું જોડાણ
રેવાબેન સાથે આજુબાજુના ગામોની લગભગ સો જેટલી મહિલાઓ પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ વળેલી છે. શાકભાજી, ફળો અને અનાજનું વેચાણ તેઓ ફાર્મ પરથી જ કરે છે, જેથી નફો વધારે મળે છે. રિટેલ વેચાણના કારણે તેમને ગ્રાહકો સાથે સીધો સંપર્ક મળે છે. આ જોડાણ મહિલાઓમાં આત્મવિશ્વાસ અને સહકારની ભાવના વધારી રહ્યું છે.
ટકાઉ ખેતી અને મહિલા સશક્તિકરણ
પ્રાકૃતિક ખેતીથી રાસાયણિક ખર્ચ ઘટે છે અને જમીનની ફળદ્રુપતા જળવાઈ રહે છે. સાથે જ સ્વસ્થ અને શુદ્ધ અન્નનું ઉત્પાદન શક્ય બને છે. રેવાબેન જેવી મહિલાઓ આર્થિક રીતે મજબૂત બની સમાજમાં નવી ઓળખ ઉભી કરી રહી છે. આવી કહાણીઓ ગુજરાતના ગામડાઓમાં મહિલા સશક્તિકરણનો મજબૂત આધાર બની રહી છે.
