આયુષ્માન કાર્ડ હોવા છતાં નહીં મળે દરેક બીમારીની મફત સારવાર! જાણો કઈ 5 સારવાર PM-JAY યોજનામાં નથી આવતી
દેશના ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને મોંઘી સારવારના ખર્ચમાંથી રાહત આપવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (PM-JAY) ચલાવવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ પાત્ર પરિવારોને દર વર્ષે રૂ. 5 લાખ સુધીની કેશલેસ સારવારની સુવિધા મળે છે. આ કારણે ગંભીર બીમારીના સમયે લાખો પરિવારોને મોટી આર્થિક રાહત મળી રહી છે.
જોકે, ઘણા લોકો એવું માને છે કે જો તેમની પાસે આયુષ્માન કાર્ડ છે તો સરકારી કે ખાનગી હોસ્પિટલમાં કોઈપણ પ્રકારની સારવાર મફતમાં થઈ શકે છે. પરંતુ હકીકત કંઈક અલગ છે. આ યોજના હેઠળ અનેક ગંભીર બીમારીઓની સારવાર આવરી લેવામાં આવી છે, પરંતુ કેટલીક તબીબી સેવાઓ અને પ્રક્રિયાઓને કવરેજની બહાર રાખવામાં આવી છે. તેથી આયુષ્માન કાર્ડ ધારકોએ કઈ સારવાર મફત મળશે અને કઈ નહીં તેની જાણકારી રાખવી જરૂરી છે.
1. સામાન્ય OPD સારવારનો ખર્ચ નહીં મળે
આયુષ્માન ભારત યોજનામાં સામાન્ય રીતે OPD એટલે કે આઉટ પેશન્ટ ડિપાર્ટમેન્ટની સારવારનો ખર્ચ આવરી લેવામાં આવતો નથી.
ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિને તાવ, શરદી, ઉધરસ કે સામાન્ય પેટની તકલીફ હોય અને તે ડૉક્ટરની સલાહ લેવા હોસ્પિટલ જાય તો તેની કન્સલ્ટેશન ફી સામાન્ય રીતે આ યોજના હેઠળ ચૂકવવામાં આવતી નથી.
તેવી જ રીતે નિયમિત હેલ્થ ચેકઅપ, સામાન્ય તપાસ અને હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા વગર લેવામાં આવતી સારવારનો ખર્ચ પણ સામાન્ય રીતે કવર થતો નથી.
2. સુંદરતા વધારવા માટેની કોસ્મેટિક સર્જરી
આયુષ્માન યોજનામાં માત્ર સુંદરતા વધારવા અથવા ચહેરા અને શરીરની બનાવટમાં ફેરફાર કરવા માટે કરવામાં આવતી કોસ્મેટિક સર્જરીનો સમાવેશ થતો નથી.
ઉદાહરણ તરીકે, ચહેરાની સુંદરતા વધારવા માટેની સર્જરી, લિપોસક્શન, એન્ટી-એજિંગ પ્રક્રિયા અને અન્ય સૌંદર્યલક્ષી સર્જરીનો ખર્ચ સામાન્ય રીતે વ્યક્તિએ જાતે ઉઠાવવો પડે છે.
જોકે, અકસ્માત, ગંભીર ઈજા અથવા જન્મજાત ખામીના કારણે શરીરના કોઈ અંગની કામગીરી સુધારવા માટે રિકન્સ્ટ્રક્ટિવ સર્જરી જરૂરી હોય તો નિયમો અને મંજૂર પેકેજ મુજબ કવરેજ મળી શકે છે.
3. IVF અને ફર્ટિલિટી ટ્રીટમેન્ટ પણ કવર નથી
ઘણા દંપતીઓ માટે સંતાનપ્રાપ્તિની સમસ્યા એક મોટી ચિંતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં IVF અને અન્ય ફર્ટિલિટી ટ્રીટમેન્ટનો સહારો લેવામાં આવે છે. પરંતુ આયુષ્માન ભારત યોજનાના સામાન્ય કવરેજમાં આ પ્રકારની સારવારનો સમાવેશ થતો નથી.
IVF, ART એટલે કે આસિસ્ટેડ રિપ્રોડક્ટિવ ટેક્નોલોજી અને વંધ્યત્વ સંબંધિત અનેક પ્રક્રિયાઓ માટે દર્દીઓએ પોતાના ખિસ્સામાંથી ખર્ચ કરવો પડી શકે છે.
કેન્દ્ર સરકારે પણ લોકસભામાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે IVF જેવી આસિસ્ટેડ રિપ્રોડક્ટિવ ટેક્નોલોજી સારવાર માટે PM-JAY હેઠળ સામાન્ય નાણાકીય કવરેજ ઉપલબ્ધ નથી.
4. નશાની લત છોડાવવાની સારવાર
દારૂ કે અન્ય નશીલા પદાર્થોની લત છોડાવવા માટે કરવામાં આવતી ડ્રગ રિહેબિલિટેશન અને ડી-એડિક્શન સારવાર પણ સામાન્ય રીતે આ યોજનાના કવરેજની બહાર છે.
આવી સારવાર માટે હોસ્પિટલમાં દાખલ થવું પડે અથવા લાંબા સમય સુધી નિષ્ણાતોની દેખરેખ જરૂરી બને તો પણ યોજના હેઠળ આપમેળે મફત સારવારનો લાભ મળતો નથી.
5. મંજૂર પેકેજમાં ન હોય તેવી સારવાર
આયુષ્માન ભારત યોજના હેઠળ હજારો પ્રકારની તબીબી પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં કેન્સર, હૃદયરોગ, કિડનીની સમસ્યાઓ, ઓર્થોપેડિક સારવાર અને અન્ય ગંભીર બીમારીઓનો સમાવેશ થાય છે.
પરંતુ દરેક સારવાર માટે સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત હેલ્થ બેનિફિટ પેકેજ અને નિયમો લાગુ પડે છે. જો કોઈ સારવાર મંજૂર પેકેજમાં સામેલ ન હોય તો તેના માટે કેશલેસ સુવિધા મળવી જરૂરી નથી.

આયુષ્માન કાર્ડ ધારકોએ શું ધ્યાન રાખવું?
આયુષ્માન કાર્ડનો ઉપયોગ કરતા પહેલાં કેટલીક બાબતો ખાસ ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ.
- સારવાર માટે પસંદ કરેલી હોસ્પિટલ PM-JAY સાથે જોડાયેલી છે કે નહીં તેની તપાસ કરો.
- કઈ સારવાર યોજના હેઠળ આવરી લેવામાં આવે છે તેની હોસ્પિટલના આયુષ્માન મિત્ર ડેસ્ક પર માહિતી મેળવો.
- સારવાર શરૂ કરતાં પહેલાં કેશલેસ મંજૂરી અને જરૂરી દસ્તાવેજોની ખાતરી કરો.
- સારવારના પેકેજમાં શું સામેલ છે અને કયા ખર્ચ અલગથી ચૂકવવા પડશે તે જાણી લો.
એકંદરે, આયુષ્માન ભારત યોજના ગંભીર બીમારીઓના ખર્ચમાંથી લાખો પરિવારોને રાહત આપતી મહત્વપૂર્ણ યોજના છે. જોકે, કાર્ડ હોવાનો અર્થ દરેક પ્રકારની સારવાર મફત થશે એવો નથી. તેથી સારવાર કરાવતા પહેલાં યોજનાના નિયમો અને કવરેજની જાણકારી મેળવવી ખૂબ જરૂરી છે. આટલી સાવચેતી રાખવાથી સારવાર સમયે અચાનક મોટો ખર્ચ થવાની શક્યતા ઘટાડી શકાય છે.

