વિશ્વના ત્રણ શક્તિશાળી નેતાઓની ઐતિહાસિક બેઠક પૂરી, ટ્રમ્પ-પુતિન-શી જિનપિંગ વચ્ચે યુક્રેન યુદ્ધ, ઈરાન અને પરમાણુ હથિયારો પર થઈ ચર્ચા
વિશ્વની રાજનીતિમાં એક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે ચીનના શેનઝેન શહેરમાં ઐતિહાસિક ત્રિપક્ષીય બેઠક યોજાઈ હતી. એશિયા-પેસિફિક ઇકોનોમિક કોઓપરેશન (APEC) સમિટ દરમિયાન યોજાયેલી આ બેઠકમાં યુક્રેન યુદ્ધ, ઈરાન સાથે ચાલી રહેલો સંઘર્ષ, પરમાણુ હથિયારો અને વૈશ્વિક સુરક્ષા જેવા ગંભીર મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
વિશ્વની ત્રણ મોટી પરમાણુ શક્તિઓના નેતાઓ એક જ ટેબલ પર આવ્યા હોવાથી સમગ્ર દુનિયાની નજર આ બેઠક પર ટકેલી હતી. જોકે, બેઠક પૂરી થયા બાદ તાત્કાલિક કોઈ મોટા કરાર કે સંયુક્ત સમજૂતીની જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
ટ્રમ્પે કહ્યું- આપણે ઇતિહાસ રચી રહ્યા છીએ
બેઠકની શરૂઆતમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ મુલાકાતને ઐતિહાસિક ગણાવી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે ત્રણેય નેતાઓ પાસે ચર્ચા કરવા માટે ઘણા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ છે અને દુનિયાને અસર કરતા પ્રશ્નોના ઉકેલ માટે તેમની મોટી જવાબદારી છે.

ટ્રમ્પે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે જે નેતાઓ વચ્ચે મતભેદ હોય તેમની સાથે પણ વાતચીત કરવી જરૂરી છે. તેમના મતે, વાતચીતની તક ગુમાવી દેવાથી ક્યારેય શાંતિ સ્થાપિત થઈ શકતી નથી.
ટ્રમ્પ આ બેઠક દ્વારા વૈશ્વિક રાજકીય તણાવ ઘટાડવા અને પરમાણુ હથિયારોના નિયંત્રણ અંગે ચર્ચા આગળ વધારવા માગે છે.
પુતિને યુક્રેન યુદ્ધનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો
રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને બેઠક દરમિયાન યુક્રેન યુદ્ધનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે ત્રણેય દેશોના ઘણા સમાન હિતો છે અને તેમાં પ્રાદેશિક સંઘર્ષોનો ઉકેલ લાવવાનો મુદ્દો પણ સામેલ છે.
ખાસ કરીને યુક્રેનમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધનો ઉલ્લેખ કરતાં પુતિને રાજદ્વારી પ્રયાસો દ્વારા સંઘર્ષનો ઉકેલ શોધવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
યુક્રેન યુદ્ધને કારણે અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચે લાંબા સમયથી તણાવ છે. બીજી તરફ ચીનના રશિયા સાથે આર્થિક અને રાજદ્વારી સંબંધો મજબૂત રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં ત્રણેય નેતાઓ વચ્ચે આ મુદ્દે થયેલી ચર્ચા મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
શી જિનપિંગે પરમાણુ હથિયારો અંગે શું કહ્યું?
ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે પોતાના સંબોધનમાં વિશ્વની મહાસત્તાઓ વચ્ચે શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
તેમણે કહ્યું કે જ્યારે મોટી શક્તિઓ વચ્ચે સારા સંબંધો હોય છે ત્યારે દુનિયામાં શાંતિ રહે છે, પરંતુ જ્યારે આ શક્તિઓ વચ્ચે સંઘર્ષ થાય છે ત્યારે સમગ્ર વિશ્વમાં અસ્થિરતા ફેલાય છે.
પરમાણુ હથિયારોના મુદ્દે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ત્રણેય દેશો વિશ્વના સૌથી મોટા પરમાણુ શસ્ત્રાગાર ધરાવતા દેશોમાં સામેલ છે. તેથી પરમાણુ હથિયારોની સંખ્યા ઘટાડવી, નિયંત્રણની વ્યવસ્થા ઊભી કરવી અને ભવિષ્યમાં પરમાણુ યુદ્ધનું જોખમ ટાળવું બેઠકના મહત્વપૂર્ણ વિષયો રહ્યા હતા.
ઈરાન યુદ્ધ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પણ ચર્ચામાં
આ બેઠકમાં મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ અને ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષનો મુદ્દો પણ મહત્વનો રહ્યો હતો. ખાસ કરીને હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી તેલનો પુરવઠો સતત ચાલુ રહે તે અંગે ટ્રમ્પે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
હોર્મુઝનો દરિયાઈ માર્ગ વિશ્વના તેલ વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. અહીં કોઈ અવરોધ ઊભો થાય તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધી શકે છે. તેની અસર ભારત સહિત અનેક દેશોની અર્થવ્યવસ્થા પર પડી શકે છે.
ચીન પણ મોટા પ્રમાણમાં તેલની આયાત કરતું હોવાથી આ દરિયાઈ માર્ગ ખુલ્લો રહે તે તેના આર્થિક હિતમાં છે.

શું બેઠકમાંથી કોઈ મોટો નિર્ણય લેવાયો?
ત્રણેય નેતાઓની આ બેઠકને ઐતિહાસિક ગણાવવામાં આવી રહી છે, પરંતુ તેમાંથી તાત્કાલિક કોઈ મોટો કરાર કે નક્કર સમજૂતી સામે આવી નથી. યુક્રેન, ઈરાન, પરમાણુ હથિયારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર જેવા મુદ્દાઓ પર ત્રણેય દેશોના હિતો હજુ પણ અલગ છે.
એકંદરે, ટ્રમ્પ, પુતિન અને શી જિનપિંગની આ મુલાકાત વૈશ્વિક રાજનીતિ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ બેઠકમાં થયેલી ચર્ચાઓ ભવિષ્યમાં યુક્રેન યુદ્ધ, ઈરાન સંકટ અને પરમાણુ હથિયારોના જોખમને ઘટાડવામાં કેટલી સફળ સાબિત થાય છે.
