બાંગ્લાદેશ ચૂંટણી 2026: ખાલિદા ઝિયાનું નિધન અને અવામી લીગ પર પ્રતિબંધ વચ્ચે સત્તાનો જંગ તેજ; તારિક રહેમાન સંભાળશે કમાન
બાંગ્લાદેશમાં 12 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ યોજાનારી સામાન્ય ચૂંટણી અને લોકમત (રેફરન્ડમ) પહેલા દેશનું રાજકીય ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયું છે. જુલાઈ 2024ના વિદ્યાર્થી વિદ્રોહ અને શેખ હસીના સરકારના પતન પછી આ પ્રથમ ચૂંટણી હશે, જેને દેશના ભવિષ્ય માટે ‘ડેમોક્રેટિક રિસેટ’ (લોકશાહી પુનરુદ્ધાર) માનવામાં આવી રહી છે.
ખાલિદા ઝિયાનું નિધન અને BNPનું નવું નેતૃત્વ
બાંગ્લાદેશના રાજકારણના એક યુગનો અંત ત્યારે આવ્યો જ્યારે 30 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ પૂર્વ વડાપ્રધાન અને BNP (બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી) પ્રમુખ ખાલિદા ઝિયાનું 80 વર્ષની વયે નિધન થયું. તેમના નિધન બાદ, તેમના પુત્ર તારિક રહેમાનને સત્તાવાર રીતે BNPના અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. 17 વર્ષના દેશનિકાલ પછી ડિસેમ્બર 2025માં લંડનથી બાંગ્લાદેશ પરત ફરેલા રહેમાનને આગામી ચૂંટણીમાં વડાપ્રધાન પદના પ્રબળ દાવેદાર માનવામાં આવે છે.
BNPએ આરોપ લગાવ્યો છે કે ખાલિદા ઝિયાના મૃત્યુ માટે શેખ હસીના જવાબદાર છે, કારણ કે તેમને રાજકીય વેરભાવના કારણે જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા અને જરૂરી તબીબી સારવાર માટે વિદેશ જતા રોકવામાં આવ્યા હતા.
અવામી લીગ પર પ્રતિબંધ અને શેખ હસીનાનું વલણ
મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળની વચગાળાની સરકારે અવામી લીગની પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો છે અને ચૂંટણી પંચે પક્ષનું રજીસ્ટ્રેશન સ્થગિત કરી દીધું છે. પરિણામે, ફેબ્રુઆરી 2026ની ચૂંટણીમાં અવામી લીગ ભાગ લઈ શકશે નહીં. દિલ્હીમાં સુરક્ષિત આશ્રય લઈ રહેલા શેખ હસીનાએ આ પ્રતિબંધની ટીકા કરતા તેને “દેખાવની ચૂંટણી” (Sham Election) ગણાવી છે અને ચેતવણી આપી છે કે તેમના લાખો સમર્થકો આ ચૂંટણીનો બહિષ્કાર કરશે.
સર્વેક્ષણ અને ચૂંટણી સમીકરણો
એક તાજેતરના ઓપિનિયન પોલ (EASD દ્વારા આયોજિત) મુજબ, 70% ઉત્તરદાતાઓએ BNPને મત આપવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે, જ્યારે 19% લોકોએ જમાત-એ-ઈસ્લામી (JeI) ને સમર્થન આપ્યું છે. નોંધનીય છે કે 2024ના વિદ્રોહ પછી BNP અને જમાત-એ-ઈસ્લામી વચ્ચેનું જૂનું ગઠબંધન તૂટી ગયું છે અને હવે આ બંને પક્ષો અલગ-અલગ છાવણીઓનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે.
ભારત માટે વ્યૂહાત્મક મહત્વ
આ ચૂંટણી ભારત માટે અત્યંત મહત્વની છે કારણ કે પ્રથમ વખત બાંગ્લાદેશની સામાન્ય ચૂંટણી ભારતની પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામની રાજ્ય વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ સાથે યોજાઈ રહી છે. મયમનસિંહ, રંગપુર અને સિલ્હટ જેવા સરહદી વિભાગોમાં ચૂંટણી પરિણામો ભારતની સરહદ સુરક્ષા અને દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર ઊંડી અસર કરશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરહદી વિસ્તારોમાં સ્થિર નેતૃત્વ, પછી તે BNP હોય કે અન્ય પક્ષો, સુરક્ષા જાળવી રાખવા માટે અનિવાર્ય હશે.
જુલાઈ ચાર્ટર અને સુધારા
ફેબ્રુઆરીમાં યોજાનાર લોકમત ‘જુલાઈ ચાર્ટર’ પર આધારિત હશે, જે કારોબારી, ન્યાયતંત્ર અને ચૂંટણી પંચની સ્વાયત્તતા જેવા બંધારણીય સુધારાઓ નક્કી કરશે. વચગાળાની સરકારે ચૂંટણી પ્રણાલીમાં સુધારા માટે પેપર બેલેટની વાપસી અને ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) નાબૂદ કરવા જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કર્યા છે.
બાંગ્લાદેશના ઇતિહાસમાં આ સૌથી જોખમી ચૂંટણીઓમાંથી એક માનવામાં આવે છે. બે પ્રમુખ મહિલા નેતાઓ (હસીના અને ઝિયા) ની ગેરહાજરીમાં યોજાઈ રહેલી આ ચૂંટણી માત્ર નવા જનપ્રતિનિધિઓને જ નહીં પસંદ કરે, પરંતુ દેશની લોકશાહી સ્થિરતા અને પ્રાદેશિક સુરક્ષાની દિશા પણ નક્કી કરશે.
