ભારત સાથે દ્વિપક્ષીય સંબંધો સુધારવા શેખ હસીનાની સોંપણી જરૂરી

ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોમાં ફરી એકવાર મોટી કડવાશ અને રાજકીય અસ્થિરતાના એંધાણ વર્તાઈ રહ્યા છે. બાંગ્લાદેશના વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનના સૂચિત ભારત પ્રવાસને લઈને ઢાકા દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને કડક શરત જાહેર કરવામાં આવી છે. બાંગ્લાદેશના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે જ્યાં સુધી ભારત સરકાર પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીના અને અન્ય ભાગેડુ ગુનેગારોને બાંગ્લાદેશને સોંપશે નહીં, ત્યાં સુધી વડાપ્રધાન તારિક રહેમાન ભારતનો પ્રવાસ કરશે નહીં.

બાંગ્લાદેશના વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, બંને દેશોના ઉચ્ચ અધિકારીઓ વચ્ચે વડાપ્રધાન તારિક રહેમાનની ભારત મુલાકાતને સુનિશ્ચિત કરવા માટે અઠવાડિયાઓથી સઘન વાટાઘાટો ચાલી રહી હતી. તમામ પ્રક્રિયાઓ યોગ્ય દિશામાં આગળ વધી રહી હતી, પરંતુ ૫ ઓગસ્ટના રોજ નવી દિલ્હીમાં પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીના દ્વારા યોજવામાં આવેલી ખુલ્લી પત્રકાર પરિષદ બાદ સમગ્ર વાતાવરણ બગડી ગયું છે.

ઢાકાનું માનવું છે કે ભારતીય ધરતી પરથી શેખ હસીના દ્વારા આપવામાં આવેલા રાજકીય નિવેદનો અને પત્રકાર પરિષદને બાંગ્લાદેશ સરકાર કોઈ પણ સંજોગોમાં સ્વીકારી શકે નહીં. આ ઘટનાક્રમે બંને દેશો વચ્ચેની ચર્ચા વિચારણાની પ્રક્રિયામાં ગંભીર આંચકો પહોંચાડ્યો છે અને પરસ્પર રાજદ્વારી સંબંધો પર નકારાત્મક અસર પાડી છે.

બાંગ્લાદેશ વિદેશ મંત્રાલયે પોતાના નિવેદનમાં ભારપૂર્વક ઉલ્લેખ કર્યો છે કે શેખ હસીનાને બાંગ્લાદેશની આંતરરાષ્ટ્રીય ગુનાહિત ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા છે. તેથી, પડોશી દેશ ભારત સાથે સૌહાર્દપૂર્ણ સંબંધો જાળવી રાખવા અને વડાપ્રધાનની ભારત મુલાકાત માટે સાનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરવા માટે હસીનાનું પ્રત્યાર્પણ અનિવાર્ય છે.

બાંગ્લાદેશે બંને દેશો વચ્ચે અસ્તિત્વમાં રહેલી દ્વિપક્ષીય પ્રત્યાર્પણ સંધિ (Bilateral Extradition Treaty) નો હવાલો આપીને માંગ કરી છે કે ભારત સરકારે શેખ હસીના તેમજ અન્ય વોન્ટેડ ગુનેગારોને તાત્કાલિક અસરથી બાંગ્લાદેશી સત્તાવાળાઓને સોંપી દેવા જોઈએ. આ ઉપરાંત, હાઇ-પ્રોફાઇલ શરીફ ઉસ્માન હાદીની હત્યાના આરોપીઓને પણ બાંગ્લાદેશને સુપ્રત કરવાની કડક માંગ કરવામાં આવી છે.

ઢાકાએ આ તમામ માંગણીઓ અને પોતાની મજબૂત સ્થિતિ ભારત સરકાર સમક્ષ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે. બાંગ્લાદેશ સરકારે જણાવ્યું છે કે દ્વિપક્ષીય સંબંધોને સામાન્ય બનાવવા અને ઉચ્ચ સ્તરીય દ્વિપક્ષીય મુલાકાતો પુનઃ શરૂ કરવા માટે તે હવે નવી દિલ્હી તરફથી આવનારા ઔપચારિક પ્રતિભાવની રાહ જોઈ રહ્યું છે.

બીજી તરફ, ભારતીય રાજદ્વારી વર્તુળો પણ આ પરિસ્થિતિ પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહ્યા છે. શેખ હસીનાના દિલ્હી રોકાણ અને બાંગ્લાદેશની નવી સરકારની આકરી શરતો વચ્ચે ભારત સરકાર આગામી દિવસોમાં શું વલણ અપનાવે છે તેના પર સમગ્ર દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણની નજર ટકેલી છે.