શેરબજારમાં જોખમ લેનારા ડૂબ્યા! HDFC અને Kotak જેવા શેરો કરતા બેંક FD એ આપ્યો 488% વધુ નફો, જુઓ તમારી આંખો ઉઘાડી દે તેવા આંકડા!
રોકાણની દુનિયામાં અવારનવાર એક કહેવત સાંભળવા મળે છે કે “રિસ્ક હૈ તો ઈશ્ક હૈ”, એટલે કે શેરબજારમાં જોખમ લેશો તો જ મોટી કમાણી થશે. પણ શું હંમેશા આવું જ હોય છે? તાજેતરના આંકડાઓએ આ ધારણાને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે. છેલ્લા 5 વર્ષના બેંકિંગ સેક્ટરના પ્રદર્શન પર નજર કરીએ તો એક હેરાન કરી દે તેવી તસવીર સામે આવી છે.
HDFC અને કોટક મહિન્દ્રા જેવી દિગ્ગજ બેંકોના શેર, જેમને ‘બ્લુચિપ’ અને અત્યંત ભરોસાપાત્ર માનવામાં આવે છે, તેઓ વળતર (Return) આપવામાં પોતાની જ બેંકની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) કરતા પાછળ રહી ગયા છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો FD રોકાણકારોએ શેરધારકોની સરખામણીમાં 488% સુધી વધુ નફો મેળવ્યો છે. ચાલો સમજીએ સ્થિર વળતર અને શેરબજારના ઉતાર-ચઢાવની આ આખી રમત.
10 લાખ રૂપિયાના રોકાણની કહાની: શેર Vs FD
કલ્પના કરો કે 5 વર્ષ પહેલા બે મિત્રોએ રોકાણની શરૂઆત કરી. એક મિત્રએ જોખમ લઈને જાણીતી બેંકોના શેર ખરીદ્યા અને બીજાએ શાંતિથી બેંકમાં FD કરાવી દીધી. આજે જ્યારે તેઓ પોતાનું પોર્ટફોલિયો જુએ છે, ત્યારે પરિણામ કંઈક આવું છે:
દિગ્ગજ બેંક શેરનું 5 વર્ષનું રિપોર્ટ કાર્ડ:
જો તમે 5 વર્ષ પહેલા આ ચાર બેંકોમાં 10-10 લાખ રૂપિયા રોકાણ કર્યા હોત, તો આજે તમારી સ્થિતિ આ મુજબ હોત:
| બેંકનું નામ | 5 વર્ષનું વળતર (%) | રોકાણની રકમ (₹) | વર્તમાન મૂલ્ય (₹) | કુલ ફાયદો (₹) |
| HDFC Bank | 12% | 10,00,000 | 11,20,000 | 1,20,000 |
| IDFC First Bank | 16% | 10,00,000 | 11,60,000 | 1,60,000 |
| Kotak Mahindra Bank | 5% | 10,00,000 | 10,50,000 | 50,000 |
| IndusInd Bank | 12% | 10,00,000 | 11,20,000 | 1,20,000 |
અહીં નોંધવા જેવી બાબત એ છે કે કોટક મહિન્દ્રા બેંક જેવી જાયન્ટ બેંકે 5 વર્ષમાં માત્ર 5% વળતર આપ્યું છે, જે મોંઘવારી દર કરતા પણ ઓછું હોઈ શકે છે.
FDનો ‘સાઈલન્ટ’ પ્રહાર: કેવી રીતે થઈ 488% વધુ કમાણી?
હવે પેલા રોકાણકારની વાત કરીએ જેણે કોઈ પણ ટેન્શન વગર બેંક FD પસંદ કરી હતી. વર્ષ 2021 આસપાસ બેંકોના સરેરાશ FD દરો 5.30% થી 5.50% ની આસપાસ હતા.
-
જો 10 લાખ રૂપિયાને 5.30% ના સરેરાશ દરે 5 વર્ષ માટે FD કરવામાં આવ્યા હોત (ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ સાથે), તો આ રકમ વધીને અંદાજે 12.94 લાખ રૂપિયા થઈ હોત.
-
એટલે કે FD માંથી ચોખ્ખો નફો થયો: ₹2,94,000.
સરખામણીની રમત:
જો તમે કોટક મહિન્દ્રા બેંકના શેરથી મળેલી ₹50,000 ની કમાણીની સરખામણી FD ના ₹2,94,000 ના નફા સાથે કરો, તો FD રોકાણકારે શેર રોકાણકાર કરતા 488% વધુ કમાણી કરી છે. HDFC અને ઇન્ડસઇન્ડ બેંકના ₹1.20 લાખના નફાની સરખામણીમાં પણ FD નું ₹2.94 લાખનું વળતર બમણાથી પણ વધુ છે.
આખરે દિગ્ગજ બેંક શેર કેમ લપસ્યા?
રોકાણકારોના મનમાં સવાલ થાય કે આટલી મોટી બેંકો કેમ ન ચાલી? તેના કેટલાક મુખ્ય કારણો આ મુજબ છે:
-
HDFC-HDFC Bank મર્જર: વિશ્વના સૌથી મોટા મર્જર પૈકીના એક હોવાને કારણે HDFC બેંકના શેર પર દબાણ રહ્યું. રોકાણકારોને આ ફેરફાર સ્વીકારવામાં સમય લાગ્યો.
-
મેનેજમેન્ટમાં ફેરફાર: કોટક મહિન્દ્રા બેંક જેવી સંસ્થાઓમાં નેતૃત્વ પરિવર્તનને કારણે રોકાણકારો થોડા સાવધ બન્યા.
-
સખત સ્પર્ધા: ફિનટેક કંપનીઓ અને ડિજિટલ બેંકોના આવવાથી પરંપરાગત બેંકોના માર્જિન પર અસર પડી છે.
-
વ્યાજ દરોનું ચક્ર: વ્યાજ દરો વધવાને કારણે બેંકોનો ખર્ચ વધી જાય છે, જેની સીધી અસર તેમના શેરના ભાવ પર પડે છે.
