૧૦ એપ્રિલથી ટોલ નાકા પર ID કાર્ડ કે રોકડ નહીં ચાલે; નવા નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું તો ખિસ્સું થશે ખાલી!
ભારતના રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો (National Highways) પર મુસાફરી કરવાની રીત હવે કાયમી ધોરણે બદલાવા જઈ રહી છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લેતા જાહેરાત કરી છે કે ૧૦ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી દેશના તમામ ટોલ પ્લાઝા પર રોકડ (Cash) સ્વીકારવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવશે. આ સાથે જ ટોલ નાકા પર સરકારી ઓળખપત્ર (ID Card) બતાવીને મફત મુસાફરી કરવાની વર્ષો જૂની ‘વગદાર’ પ્રથા પર પણ પૂર્ણવિરામ મુકાઈ ગયું છે.
રોકડ પેમેન્ટ હવે ‘કાગળનો ટુકડો’
અત્યાર સુધી ઘણા મુસાફરો ફાસ્ટેગ (FASTag) હોવા છતાં ટેકનિકલ ખામી કે આળસને કારણે ટોલ નાકા પર રોકડમાં ચૂકવણી કરવાનું પસંદ કરતા હતા. પરંતુ ૧૦ એપ્રિલથી, ટોલ બૂથ પર રોકડ સ્વીકારવા માટેની બારીઓ બંધ કરી દેવામાં આવશે. હવે માત્ર ડિજિટલ માધ્યમો જેવા કે ફાસ્ટેગ અથવા સીધું UPI પેમેન્ટ જ માન્ય રહેશે. જો તમારી પાસે ફાસ્ટેગ નથી અને તમે UPI દ્વારા પેમેન્ટ કરવા માંગો છો, તો તમારે સામાન્ય ટોલ દર કરતા ૧.૨૫ ગણો વધુ ટેક્સ ચૂકવવો પડશે. આ આકરો નિર્ણય ટોલ નાકા પરની લાંબી કતારોને ઘટાડવા માટે લેવામાં આવ્યો છે.
ID કાર્ડની ‘ઓળખ’ હવે નહીં કામ આવે
સૌથી મોટો ફેરફાર તે મુસાફરો માટે છે જેઓ અત્યાર સુધી વિવિધ સરકારી વિભાગોના ઓળખપત્રો બતાવીને ટોલમાંથી મુક્તિ મેળવતા હતા. નવા નિયમ મુજબ, વ્યક્તિગત મુસાફરી દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારનું ID કાર્ડ માન્ય રહેશે નહીં. જે વાહનો અને વ્યક્તિઓ ખરેખર ટોલમાંથી મુક્તિ મેળવવાને પાત્ર છે (જેમ કે લશ્કરી વાહનો કે માન્ય અધિકારીઓ), તેમણે હવે ‘એક્ઝેમ્પટેડ ફાસ્ટેગ’ (Exempted FASTag) મેળવવું પડશે. ખાનગી વાહનમાં સરકારી પદનો ઉપયોગ કરીને ટેક્સ બચાવવાની પ્રથા હવે ભૂતકાળ બની જશે.
ઈ-નોટિસ અને બમણો દંડ
જો કોઈ વાહનચાલક ડિજિટલ પેમેન્ટ કરવાનો ઈનકાર કરશે અથવા ટોલ બૂથ પર વિવાદ ઉભો કરશે, તો નેશનલ હાઈવે રૂલ્સ, ૨૦૦૮ હેઠળ તેની સામે કડક કાર્યવાહી કરાશે. આવા વાહનોને હાઈવે પર પ્રવેશતા રોકી શકાય છે અને તેમના રજિસ્ટર્ડ નંબર પર ઈ-નોટિસ જારી કરવામાં આવશે. જો નોટિસ મળ્યાના ૩ દિવસમાં દંડની રકમ નહીં ભરાય, તો દંડની રકમ બમણી કરી દેવામાં આવશે.
વાર્ષિક પાસના ભાવમાં વધારો
હાઈવેનો નિયમિત ઉપયોગ કરતા સ્થાનિક રહેવાસીઓ અને ધંધાદારીઓ માટે પણ મહત્વના સમાચાર છે. ફાસ્ટેગ એન્યુઅલ પાસની કિંમત વધારીને હવે ૩,૦૭૫ રૂપિયા કરવામાં આવી છે. આ પાસ દ્વારા મુસાફરો વર્ષમાં ૨૦૦ વખત મુસાફરી કરી શકશે. પરંતુ અહીં પણ શરત એ જ છે કે આ પાસ ડિજિટલ સ્વરૂપે ફાસ્ટેગ સાથે લિંક હોવો જોઈએ.
NHAI નો હેતુ: ‘સ્ટોપ-લેસ’ મુસાફરી
NHAI ના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, “અમારો હેતુ હાઈવેને સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ બનાવવાનો છે. આગામી સમયમાં અમે એવી ટેકનોલોજી લાવી રહ્યા છીએ જેમાં કેમેરા અને RFID સેન્સર દ્વારા વાહન ઉભું રાખ્યા વગર જ આપોઆપ બેંક ખાતામાંથી ટોલ કટ થઈ જાય. ૧૦ એપ્રિલથી અમલી બનતા આ નિયમો તે દિશામાં પહેલું મોટું કદમ છે.”
૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ મળેલી આ માહિતી મુજબ, મુસાફરો પાસે અત્યારે ૫ દિવસનો સમય છે. જો તમારા વાહનમાં ફાસ્ટેગ નથી અથવા તેમાં બેલેન્સ ઓછું છે, તો ૧૦ એપ્રિલ પહેલા તેને અપડેટ કરી લો. યાદ રાખજો, હવે તમારી ‘વગ’ નહીં પણ તમારું ‘ડિજિટલ વોલેટ’ જ તમને હાઈવે પર ગતિ આપશે.
