ભારત પ્રવાસ પહેલા પુતિનને મોટી સફળતા! રશિયાને સુદાનમાં મળ્યો રેડ સી પાસે ઐતિહાસિક નૌસૈનિક અડ્ડો
ભારતની મુલાકાત લે તે પહેલાં રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનને એક મોટી રાજદ્વારી અને વ્યૂહાત્મક સફળતા મળી છે. પૂર્વી આફ્રિકન દેશ સુદાનએ રશિયાને આફ્રિકામાં અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ લાલ સાગર (Red Sea) પાસે પોતાનો સૈન્ય અડ્ડો સ્થાપિત કરવાની ઓફર કરી છે. રશિયા માટે આ એક ઐતિહાસિક કદમ છે, કારણ કે અત્યાર સુધી આફ્રિકામાં તેનું એક પણ કાયમી સૈન્ય ઠેકાણું નહોતું.
આફ્રિકામાં રશિયાનો પહેલો પગ: લાલ સાગર પર નિયંત્રણ
અહેવાલ મુજબ, ગૃહયુદ્ધમાં ફસાયેલા સુદાનની સરકારે રશિયાને એક બંદર (Port) અને કેટલાક ખનન સંબંધિત સ્થળો ૨૫ વર્ષ માટે આપવાની દરખાસ્ત કરી છે. બદલામાં, સુદાનને રશિયા તરફથી શસ્ત્રો અને ગુપ્ત માહિતી મળશે, જે તેને આંતરિક સંઘર્ષમાં મદદરૂપ થશે.
- નૌસૈનિક અડ્ડો: જો રશિયા આ દરખાસ્ત સ્વીકારે છે, તો તે લાલ સાગર પાસે પોતાનો નૌસૈનિક અડ્ડો બનાવી શકશે.
- સૈન્ય ક્ષમતા: આ અડ્ડા પર એક સાથે ૪ યુદ્ધ જહાજો અને ૩૦૦ સૈનિકોને રાખવાની વ્યવસ્થા હશે.
- વ્યૂહાત્મક મહત્વ: આ અડ્ડો સીધો સૌદી અરબની સામે હશે, જ્યાં અમેરિકાના ઘણા સૈન્ય ઠેકાણાઓ છે. આનાથી લાલ સાગરના વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગો પર રશિયાની હાજરી મજબૂત થશે.
વૈશ્વિક વેપાર માટે લાલ સાગરનું મહત્વ
લાલ સાગર એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વેપારી માર્ગ છે, જેની લંબાઈ ૨૨૫૦ કિલોમીટર છે.
- તેલ વેપાર: વિશ્વના ૧૨ ટકા તેલનો વેપાર લાલ સાગર દ્વારા જ થાય છે.
- જળમાર્ગ પર પકડ: આ અડ્ડો મળવાથી રશિયાને આ મહત્ત્વપૂર્ણ જળમાર્ગો પર સીધો અને મજબૂત નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવામાં મદદ મળશે.
- અત્યાર સુધી રશિયા અને ઈરાન માટે લાલ સાગરને આંશિક રીતે નિયંત્રિત કરવા માટે યમનના હૂતી વિદ્રોહીઓ પર નિર્ભર રહેવું પડતું હતું, પરંતુ હવે રશિયા પોતાનો કાયમી નૌસૈનિક અડ્ડો સ્થાપી શકશે.
અમેરિકા માટે મોટો આંચકો
રશિયાનો આફ્રિકામાં પ્રવેશ અમેરિકા માટે એક મોટો આંચકો છે. અમેરિકાએ આફ્રિકામાં રશિયાના પ્રભાવને રોકવા માટે ભારે પ્રયાસો કર્યા હતા. તાજેતરમાં, અમેરિકાએ સુદાનના ગૃહયુદ્ધમાં દખલ દેવાની પણ વાત કરી હતી. જોકે, સુદાનની સરકારના આ નિર્ણયથી અમેરિકાની વ્યૂહરચનાને મોટો ફટકો પડ્યો છે.
આ ડીલ પુતિનને વૈશ્વિક સ્તરે રશિયાની શક્તિનું પ્રદર્શન કરવાની તક આપે છે. ભારત પ્રવાસ પહેલા મળેલી આ સફળતા રશિયાના આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં તેનો દબદબો વધારશે.
આગળ શું?
પુતિનના આફ્રિકન મહાદ્વીપમાં પ્રથમ કાયમી સૈન્ય અડ્ડાની સ્થાપના વિશ્વની મહાસત્તાઓની લાલ સાગર અને આફ્રિકામાં પ્રભુત્વની લડાઈને વધુ તીવ્ર બનાવશે. હવે જોવાનું એ છે કે અમેરિકા અને તેના સહયોગીઓ આ નવા ભૌગોલિક-રાજકીય વિકાસ પર કેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે.
