ડેરા પ્રમુખ રામ રહીમને ફરી મળી પેરોલ: 8 વર્ષની સજામાં 375 દિવસ જેલની બહાર, ચૂંટણીઓ સાથેના કનેક્શન પર ઉઠ્યા સવાલ
બળાત્કાર અને હત્યા જેવા ગંભીર કેસોમાં આજીવન કેદ અને 20 વર્ષની સજા ભોગવી રહેલા ડેરા સચ્ચા સૌદાના પ્રમુખ ગુરમીત રામ રહીમ સિંહને ફરી એકવાર જેલમાંથી હંગામી મુક્તિ મળી છે. નવીનતમ માહિતી અનુસાર, દિલ્હી વિધાનસભા ચૂંટણી અને પોતાના જન્મદિવસ જેવા પ્રસંગોની બરાબર પહેલા તેને 40 દિવસની પેરોલ મંજૂર કરવામાં આવી છે, ત્યારબાદ તે રોહતકની સુનારિયા જેલમાંથી બહાર આવીને પોતાના સિરસા અથવા બરનાવા આશ્રમમાં સમય વિતાવી રહ્યો છે.
8 વર્ષની સજા, 1 વર્ષથી વધુની ‘રજા’
રામ રહીમને પહેલીવાર 25 ઓગસ્ટ 2017ના રોજ બે સાધ્વીઓ સાથે બળાત્કારના કેસમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યો હતો. ત્યારથી ઓગસ્ટ 2025 સુધીના લગભગ 8 વર્ષ (2,902 દિવસ) દરમિયાન, તે 15 વખત જેલની બહાર આવી ચૂક્યો છે. આંકડાઓ મુજબ, પેરોલ અને ફરલોની આ રજાઓ ઉમેરવામાં આવે તો, તે 375 થી વધુ દિવસો જેલની ચાર દીવાલોની બહાર ખુલ્લી હવામાં વિતાવી ચૂક્યો છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વર્ષ 2022 માં હરિયાણા સરકાર દ્વારા ‘હરિયાણા ગુડ કન્ડક્ટ પ્રિઝનર્સ (ટેમ્પરરી રિલીઝ) એક્ટ’ માં કરવામાં આવેલા સુધારા બાદ રામ રહીમની મુક્તિનો માર્ગ વધુ સરળ બન્યો છે. હવે તે દર વર્ષે નિયમાનુસાર 91 દિવસની પેરોલ અને ફરલોનો લાભ ઉઠાવી રહ્યો છે.
વિવાદોના કેન્દ્રમાં પેરોલનું ટાઈમિંગ
રામ રહીમની મુક્તિનું સૌથી વિવાદાસ્પદ પાસું તેની ટાઈમિંગ રહ્યું છે. રેકોર્ડ્સ દર્શાવે છે કે તેની પેરોલ અવારનવાર હરિયાણા, પંજાબ, રાજસ્થાન અથવા દિલ્હીની ચૂંટણીઓ પહેલા જ મંજૂર કરવામાં આવે છે:
- ફેબ્રુઆરી 2022: પંજાબ ચૂંટણી પહેલા 21 દિવસની ફરલો.
- જૂન-ઓક્ટોબર 2022: હરિયાણા નગર નિગમ અને આદમપુર પેટાચૂંટણી દરમિયાન મુક્તિ.
- ઓક્ટોબર 2024: હરિયાણા વિધાનસભા ચૂંટણીના બરાબર પહેલા 20 દિવસની પેરોલ.
- જાન્યુઆરી 2025: દિલ્હી વિધાનસભા ચૂંટણીના એક અઠવાડિયા પહેલા 30 દિવસની પેરોલ.
વિપક્ષી દળો અને શીખ સંગઠનો, જેમ કે શિરોમણી ગુરુદ્વારા પ્રબંધક સમિતિ (SGPC), એવો આરોપ લગાવ્યો છે કે આ સત્તાધારી પક્ષ દ્વારા ડેરાની મોટી વોટ બેંકને અંકે કરવાની એક રાજકીય વ્યૂહરચના છે.
પીડિતોનો રોષ અને સરકારનો પક્ષ
રામ રહીમ દ્વારા માર્યા ગયેલા પત્રકાર રામચંદ્ર છત્રપતિના પુત્ર અંશુલ છત્રપતિએ આ ‘વિશેષ સારવાર’ પર આકરા સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે હાઈકોર્ટને પત્ર લખીને આરોપ લગાવ્યો છે કે જેલ પ્રશાસન એક ‘હાર્ડ ક્રિમિનલ’ ને સામાન્ય કેદીની જેમ છૂટછાટો આપી રહ્યું છે.
બીજી તરફ, હરિયાણા સરકારે અદાલતમાં સોગંદનામું આપીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રામ રહીમ ‘હાર્ડકોર’ ગુનેગારની શ્રેણીમાં આવતો નથી અને જેલના નિયમો હેઠળ તેના સારા વર્તનના આધારે જ તેને પેરોલ આપવામાં આવી રહી છે.
કાયદાકીય સમજ: પેરોલ વિરુદ્ધ ફરલો
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ બંને મુક્તિઓ વચ્ચે મૂળભૂત તફાવત છે જે સમજવો જરૂરી છે:
- પેરોલ (Parole): આ કટોકટીની પરિસ્થિતિઓ (બીમારી, લગ્ન, મૃત્યુ) માટે આપવામાં આવે છે. પેરોલ પર વિતાવેલો સમય કેદીની કુલ સજામાં ગણવામાં આવતો નથી; એટલે કે તેને તે સમય વધારાની જેલમાં કાપવો પડે છે.
- ફરલો (Furlough): આ લાંબી સજા કાપતા કેદીને સમાજ સાથે જોડાયેલા રહેવાના અધિકાર તરીકે મળે છે. ફરલોનો સમય સજાનો ભાગ માનવામાં આવે છે અને તેને જેલમાં ફરી કાપવાની જરૂર હોતી નથી.
જ્યાં એક તરફ કાયદા નિષ્ણાતો તેને કેદીના સુધારા અને પુનર્વસનની પ્રક્રિયાનો ભાગ માને છે, ત્યાં સામાન્ય જનતા અને પીડિતો માટે એકસાથે અનેક હત્યાઓ અને બળાત્કારના દોષિતને આટલી બધી વાર મળેલી આઝાદી ન્યાય વ્યવસ્થાની નિષ્પક્ષતા પર સવાલ ઉભા કરે છે.
