ક્રૂડ ઓઈલ ૫૦% મોંઘું છતાં પંપ પર ભાવ સ્થિર: શું આ શાંતિ તોફાન પહેલાની છે?
૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬ના રોજ સવારે ૬ વાગ્યે જાહેર થયેલા નવા દરો મુજબ, દેશભરમાં ઈંધણની કિંમતોમાં કોઈ મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો નથી. રાજધાની દિલ્હીમાં પેટ્રોલ ₹૯૪.૭૭ અને ડીઝલ ₹૮૭.૬૭ પર સ્થિર છે. જોકે, મુંબઈ અને કોલકાતા જેવા શહેરોમાં વેટ (VAT) ના ઊંચા દરને કારણે પેટ્રોલની કિંમત ₹૧૦૦ થી ₹૧૧૦ની વચ્ચે બોલાઈ રહી છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હોવા છતાં, ભારતમાં છૂટક કિંમતોમાં કોઈ વધારો કરવામાં આવ્યો નથી.
૧. મેટ્રો શહેરોમાં આજના ભાવનું વિશ્લેષણ
ભારતમાં તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દરરોજ સવારે આંતરરાષ્ટ્રીય કિંમતોના આધારે ભાવ નક્કી કરે છે. નીચે મુજબ આજના મુખ્ય શહેરોના ભાવ છે:
| શહેર | પેટ્રોલ (પ્રતિ લિટર) | ડીઝલ (પ્રતિ લિટર) |
| દિલ્હી | ₹૯૪.૭૭ | ₹૮૭.૬૭ |
| મુંબઈ | ₹૧૦૩.૫૪ | ₹૯૦.૦૩ |
| ચેન્નાઈ | ₹૧૦૦.૮૦ | ₹૯૨.૩૯ |
| કોલકાતા | ₹૧૦૫.૪૫ | ₹૯૨.૦૨ |
| બેંગલુરુ | ₹૧૦૨.૯૨ | ₹૯૦.૯૯ |
૨. શું ચૂંટણી પછી ભાવ વધશે? સરકારનો પક્ષ
દેશમાં વિવિધ રાજ્યોમાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ પૂર્ણ થવા જઈ રહી છે. પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ અને કેરળ જેવા રાજ્યોમાં મતદાન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી ઈંધણના ભાવમાં તોતિંગ વધારો થશે તેવી અટકળો તેજ બની હતી. જોકે, કેન્દ્ર સરકારે મંગળવારે આ અટકળોને સદંતર ફગાવી દીધી છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધારવાનો કોઈ ઈરાદો નથી.
જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ છેલ્લા બે મહિનામાં ૫૦% જેટલા વધ્યા છે, ત્યારે ભારતમાં છૂટક ભાવ ન વધવા પાછળ સરકારની મોંઘવારી પર અંકુશ રાખવાની નીતિ જવાબદાર હોવાનું મનાય છે.
૩. ઓઈલ કંપનીઓની મુશ્કેલી અને નુકસાનનું ગણિત
સરકારી તેલ કંપનીઓ જેવી કે IOCL, HPCL અને BPCL અત્યારે ભારે નાણાકીય દબાણ હેઠળ છે. એક અંદાજ મુજબ, કાચા માલના વધતા ખર્ચ અને પંપ પર સ્થિર કિંમતો વચ્ચેના તફાવતને કારણે આ કંપનીઓને દૈનિક આશરે ₹૨,૪૦૦ કરોડનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય સંઘર્ષોને કારણે તેલના પુરવઠા પર અસર પડી છે. તેમ છતાં, છેલ્લા ચાર વર્ષથી છૂટક ભાવમાં કોઈ મોટો ફેરફાર ન થવો એ આર્થિક દૃષ્ટિએ એક જટિલ સ્થિતિ પેદા કરી રહ્યું છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો લાંબા સમય સુધી આ નુકસાન ચાલુ રહેશે, તો સરકારે કાં તો એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કરવો પડશે અથવા ભાવ વધારાને મંજૂરી આપવી પડશે.
૪. વેટ (VAT) અને ટેક્સની અસર
તમારા મનમાં પ્રશ્ન થતો હશે કે દિલ્હીમાં પેટ્રોલ ₹૯૫ હોય તો મુંબઈમાં કેમ ₹૧૦૩ હોય? આ તફાવતનું મુખ્ય કારણ વેલ્યુ એડેડ ટેક્સ (VAT) અને અન્ય સ્થાનિક કર છે. દરેક રાજ્ય સરકાર પોતાની જરૂરિયાત મુજબ પેટ્રોલ-ડીઝલ પર અલગ-અલગ ટેક્સ વસૂલે છે, જેના કારણે એક જ દેશમાં અલગ-અલગ શહેરોમાં ભાવમાં ₹૫ થી ₹૧૦નો તફાવત જોવા મળે છે.
૫. ઘરે બેઠા કેવી રીતે ચેક કરશો લેટેસ્ટ ભાવ?
તમે તમારા મોબાઈલ દ્વારા માત્ર એક SMS મોકલીને પણ દરરોજ સવારે તમારા શહેરના લેટેસ્ટ ભાવ જાણી શકો છો:
-
HPCL: “HPPRICE <ડીલર કોડ>” લખી 9222201122 પર મોકલો.
-
IOCL: “RSP <ડીલર કોડ>” લખી 9224992249 પર મોકલો.
-
BPCL: “RSP <ડીલર કોડ>” લખી 9223112222 પર મોકલો.
૨૯ એપ્રિલનો દિવસ સામાન્ય જનતા માટે રાહતભર્યો રહ્યો છે. ભલે તેલ કંપનીઓ નુકસાન સહન કરી રહી હોય, પરંતુ સરકારના આશ્વાસનથી હાલમાં ભાવ વધારાની તલવાર મધ્યમ વર્ગ પર લટકી રહી નથી. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવો કઈ દિશામાં જાય છે તે જોવું રહ્યું.

