બિહારમાં શિક્ષકોની નોકરી પર મોટું સંકટ, ડીએલએડ (D.El.Ed) નહીં કર્યું તો જશે નોકરી, સરકારનો કડક આદેશ
બિહારની પ્રાથમિક શાળાઓમાં ફરજ બજાવતા શિક્ષકો માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. રાજ્યના શિક્ષણ વિભાગે અપ્રશિક્ષિત શિક્ષકો (Untrained Teachers) ની સેવાઓ અને તેમની યોગ્યતાઓને લઈને એક નવો અને કડક આદેશ જારી કર્યો છે. વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં શિક્ષકોએ તેમની ટ્રેનિંગ પૂરી નહીં કરી, તો તેમની નોકરી જઈ શકે છે.
આ સમગ્ર દિશાનિર્દેશ સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના આદેશના આલોકમાં જારી કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી હજારો શિક્ષકોના ભવિષ્ય પર સીધી અસર પડવાની છે. આવો જાણીએ આ સમગ્ર મામલા સાથે જોડાયેલી દરેક એક મહત્વપૂર્ણ વાત વિસ્તારથી:
૧. નિર્ણાયક કટ-ઓફ તારીખ: 31 માર્ચ, 2015
શિક્ષણ વિભાગના નવા આદેશ અનુસાર, આ સમગ્ર મામલામાં ૩૧ માર્ચ ૨૦૧૫ની તારીખને નિર્ણાયક કટ-ઓફ માનવામાં આવી છે:
રાહતનો વ્યાપ: જે અપ્રશિક્ષિત પ્રારંભિક શિક્ષકો ૩૧ માર્ચ ૨૦૧૫ સુધીમાં સેવામાં આવી ચૂક્યા હતા, તેમને તેમની અનિવાર્ય શૈક્ષણિક અને પ્રશિક્ષણ યોગ્યતા એટલે કે ડીએલએડ (D.El.Ed) ક્લિયર કરવા માટે ૩૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૮ સુધીનો અંતિમ સમય આપવામાં આવ્યો છે. ત્યારબાદ તેમને કોઈ વધારાનો સમય આપવામાં આવશે નહીં.
પટના હાઈકોર્ટના આદેશ પર બહાલી: જે શિક્ષકોની સેવા ૩૧ માર્ચ ૨૦૧૫ પહેલાંની હતી પરંતુ પટના હાઈકોર્ટના ૨૦ માર્ચ ૨૦૨૪ના આદેશ હેઠળ તેમની સેવાઓ સમાપ્ત કરી દેવામાં આવી હતી, તેમને હવે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પછી ફરીથી સેવામાં પાછા લેવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે. આનાથી આવા શિક્ષકોને રાહત મળશે અને તેઓ ૨૦૨૮ સુધી તેમની ટ્રેનિંગ પૂરી કરી શકશે.
૨. ૩૧ માર્ચ ૨૦૧૫ પછી નિયુક્ત થયેલા શિક્ષકો પર ગાજ પડશે
વિભાગે તે નિમણૂકોને લઈને પણ પોતાની સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ કરી દીધી છે જે આ કટ-ઓફ તારીખ પછી થઈ હતી:
જો કોઈ પ્રાથમિક શિક્ષકની નિમણૂક ૩૧ માર્ચ ૨૦૧૫ પછી આવશ્યક ન્યૂનતમ પ્રશિક્ષણ યોગ્યતા વગર થઈ છે, તો આવી નિમણૂકને સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર માનવામાં આવશે.
તમામ જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારીઓને નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે કે તેઓ આવા શિક્ષકોની સેવા સમાપ્ત કરવાની કાનૂની પ્રક્રિયાને તુરંત પૂરી કરે.
વિભાગે એ પણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે જો કોઈ શિક્ષકે નિમણૂક પછી પાછળથી ડીએલએડની ડિગ્રી મેળવી પણ લીધી હોય, તો પણ ૩૧ માર્ચ ૨૦૧૫ પછીની આવી ગેરકાયદેસર નિમણૂકને કાયદેસર માનવામાં આવશે નહીં.
૩. આખરે શું છે આખો વિવાદ અને સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ?
આ સમગ્ર મામલો પ્રાથમિક શાળાઓમાં તે શિક્ષકોની પાત્રતા સાથે જોડાયેલો છે જેમણે ડીએલએડ યોગ્યતા વગર સેવામાં પ્રવેશ કર્યો હતો. મુખ્ય વિવાદ આ વાતને લઈને હતો કે આવા અપ્રશિક્ષિત શિક્ષકોને ન્યૂનતમ પ્રશિક્ષણ યોગ્યતા પ્રાપ્ત કરવા માટે કેટલી વધારાની મુદત આપી શકાય અને ૩૧ માર્ચ ૨૦૧૫ પછી નિયુક્ત થયેલા અપ્રશિક્ષિત શિક્ષકોની સ્થિતિ શું હશે.
મામલો અદાલતોમાં ગયો અને લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૮ જુલાઈ ૨૦૨૬ના રોજ આ અંગે મહત્વપૂર્ણ આદેશ પારિત કર્યો. સર્વોચ્ચ અદાલતના આ જ આદેશનું પાલન કરીને પ્રાથમિક શિક્ષણ નિયામક કુમાર નિશાંત વિવેકે બિહારના તમામ જિલ્લા અધિકારીઓને પત્ર લખીને જરૂરી અને કડક કાર્યવાહી કરવાના આદેશો આપ્યા છે.
આ આદેશ બાદ હવે એ સ્પષ્ટ છે કે જે શિક્ષકો નિયમનકારી માળખામાં પોતાની યોગ્યતા સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે અથવા નિર્ધારિત સમયસીમા (31 ઓગસ્ટ, 2028) સુધીમાં તેમનો D.El.Ed. અભ્યાસક્રમ પૂર્ણ કર્યો નથી, તેમની નોકરી જોખમમાં છે.
