બ્લૂ ઇકોનોમીના વિકાસમાં કચ્છ બનશે દેશનું નવું દરિયાઈ ગ્રોથ સેન્ટર
આવનારા વર્ષોમાં દેશની આર્થિક પ્રગતિમાં બ્લૂ ઇકોનોમી મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. ગુજરાતને મળેલા વિશાળ દરિયાકાંઠામાં કચ્છ જિલ્લો સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. આ કારણે બ્લૂ ઇકોનોમીના વિકાસમાં કચ્છનું સ્થાન વિશેષ બની શકે છે. દરિયાઈ સંસાધનોના સચોટ ઉપયોગથી નવા રોજગાર અને આવકના સ્ત્રોત ઊભા થઈ રહ્યા છે.
વડાપ્રધાનના વિઝનથી બ્લૂ ઇકોનોમીને વેગ
વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ બ્લૂ ઇકોનોમીને હરિત ધરતીના નિર્માણનું મહત્વપૂર્ણ સાધન ગણાવ્યું છે. તેમણે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોના સર્વાંગી વિકાસ પર ભાર મૂક્યો છે. ગુજરાત પાસે દેશનો સૌથી લાંબો દરિયાકિનારો હોવાથી આ રાજ્યને વિશેષ ફાયદો મળી રહ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓએ દરિયાઈ અર્થતંત્રને નવી દિશા આપી છે.
ગુજરાત સરકારના પ્રયાસોથી મત્સ્યઉદ્યોગ મજબૂત
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ રાજ્ય સરકારે મત્સ્યોદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપતી અનેક યોજનાઓ અમલમાં મૂકી છે. માછીમારોને આર્થિક રીતે સક્ષમ બનાવવા સબસીડી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આ પ્રયાસોના પરિણામે ગુજરાત આજે દરિયાઈ માછલી ઉત્પાદનમાં દેશમાં બીજા ક્રમે છે. રાજ્યનું યોગદાન રાષ્ટ્રીય સ્તરે નોંધપાત્ર બન્યું છે.
બ્લૂ ઇકોનોમીનો વ્યાપક અર્થ
બ્લૂ ઇકોનોમી માત્ર માછીમારી સુધી સીમિત નથી. તેમાં મરીન બાયોટેકનોલોજી, ગ્રીન એનર્જી, દરિયાઈ સંશોધન, ઇકો-ટુરિઝમ અને પોર્ટ આધારિત લોજિસ્ટિક્સનો સમાવેશ થાય છે. બંદરોના આધુનિકીકરણથી વેપારમાં ઝડપ આવી છે. સાગરમાલા જેવી યોજનાઓએ દરિયાઈ વિકાસને ગતિ આપી છે.
પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજનાનો પ્રભાવ
મત્સ્ય ઉત્પાદન અને માછીમારોની આવક વધારવા માટે પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના અમલમાં છે. આ યોજના હેઠળ ટેકનોલોજી, સંગ્રહ સુવિધા અને માર્કેટિંગ માળખું મજબૂત બનાવાયું છે. ફિશરીઝ વેલ્યુ ચેઇનની ખામીઓને દૂર કરવા પ્રયાસો થયા છે. માછીમારોના સામાજિક અને આર્થિક કલ્યાણ પર પણ ભાર મૂકાયો છે.
ગુજરાતમાં મત્સ્યોદ્યોગ માટે વિશેષ પહેલ
રાજ્ય સરકારે ડીઝલ પર કરમાં રાહત, બોટ અને જાળ માટે સહાય તથા બંદરોના વિકાસ જેવા પગલાં લીધાં છે. નાના માછીમારોને રસ્તા, વીજળી અને કોલ્ડ સ્ટોરેજ જેવી સુવિધાઓ આપવામાં આવી છે. નવા મત્સ્ય બંદરોનું નિર્માણ ચાલી રહ્યું છે. આધુનિક ટેક્નોલોજીથી ઉત્પાદન વધારવાનો પ્રયાસ છે.
કચ્છમાં દરિયાઈ ઉત્પાદનનો વિશાળ વિસ્તાર
કચ્છ જિલ્લાને 406 કિલોમીટર લાંબો દરિયાકિનારો મળ્યો છે, જે રાજ્યમાં સૌથી વધુ છે. અહીં વિવિધ પ્રકારની માછીમારી પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવે છે. પાપલેટ, ઝીંગા, સુરમાઈ અને કરચલા જેવી ઊંચી કિંમત ધરાવતી માછલીઓનું ઉત્પાદન થાય છે. દરિયાઈ ઉત્પાદનથી જિલ્લામાં મોટું હૂંડિયામણ પ્રાપ્ત થાય છે.
બંદરો અને સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં સુધારાઓ
કચ્છમાં કંડલા, મુન્દ્રા, જખૌ અને માંડવી જેવા બંદરો સક્રિય છે. જખૌ મહત્વપૂર્ણ મત્સ્ય બંદર તરીકે ઓળખાય છે. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને તમામ બોટોમાં ટ્રાન્સપોન્ડર લગાવવામાં આવ્યા છે. આ પગલાંથી માછીમારોની સુરક્ષા પણ વધારી છે.
સી-વીડ ખેતીથી નવી આર્થિક તક
ગુજરાત સરકારે દરિયાઈ શેવાળની ખેતી દ્વારા બ્લૂ રીવોલ્યુશન શરૂ કર્યું છે. ખાસ કરીને કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રમાં આ પ્રવૃત્તિ ઝડપથી વિકસી રહી છે. સી-વીડ ખેતીથી દરિયાઈ સમુદાયોને નવી આવક મળી રહી છે. આ પહેલ બ્લૂ ઇકોનોમીને મજબૂત આધાર આપી રહી છે.
તાલીમ અને સહાયથી માછીમારો સશક્ત
સી-વીડ ખેતી માટે હજારો માછીમારોને તાલીમ આપવામાં આવી છે. લાભાર્થીઓને આર્થિક સહાય પણ ચૂકવવામાં આવી છે. મહિલાઓ અને યુવાનો માટે નવા રોજગારના દરવાજા ખુલ્યા છે. સ્માર્ટ ફિશિંગ અને ગ્રીન લોજિસ્ટિક્સમાં નવી પહેલો થઈ રહી છે.
આત્મનિર્ભર ભારત તરફ કચ્છનું યોગદાન
ગુજરાતની બ્લૂ ઇકોનોમી રાજ્યના વિકાસ સાથે દેશને આત્મનિર્ભર બનાવવામાં મદદરૂપ બની રહી છે. મત્સ્ય ઉત્પાદન અને દરિયાઈ ઉદ્યોગથી રાજ્ય દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ ફાળો આપી રહ્યું છે. આ યાત્રામાં કચ્છ જિલ્લો અગ્રેસર ભૂમિકા ભજવતો રહેશે. દરિયાઈ વિકાસથી ભવિષ્ય વધુ સમૃદ્ધ બનશે.
