શું નોકરીયાત લોકો પણ HUF થી ટેક્સ બચાવી શકે? સીએ (CA) એ જણાવ્યું લોકોમાં ફેલાયેલું મોટું અસત્ય
દર વર્ષે જ્યારે ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવાનો સમય આવે છે, ત્યારે નોકરીયાત વર્ગથી લઈને નાના-મોટા વેપારીઓ સુધીના દરેક વ્યક્તિના મનમાં એક જ સવાલ ઘૂમરાતો હોય છે: “સાહેબ, કાયદેસર રીતે ટેક્સ કેવી રીતે બચાવવો?” આ શોધખોળ દરમિયાન ઘણા લોકોને એક નવો શબ્દ સાંભળવા મળે છે – HUF (Hindu Undivided Family એટલે કે હિન્દુ અવિભાજિત પરિવાર).
ઘણા ટેક્સ કન્સલ્ટન્ટ્સ કે મિત્રો સલાહ આપતા હોય છે કે, “એક HUF બનાવી લો, તમારો લાખો રૂપિયાનો ટેક્સ બચી જશે!” પરંતુ શું આ વાત ખરેખર એટલી સરળ છે? શું માત્ર એક કાગળ પર HUF બનાવવાથી ટેક્સની મોટી બચત થઈ શકે? ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ હેઠળ HUF ને એક સંપૂર્ણપણે અલગ વ્યક્તિ (Separate Tax Entity) તરીકે દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. આનો અર્થ એ થાય કે જેમ તમારો પોતાનો પાન કાર્ડ (PAN) છે, તેમ જ તમારા આખા પરિવારનું પણ એક અલગ પાન કાર્ડ બની શકે છે અને તેના નામે અલગ ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલ થઈ શકે છે.
HUF ની સ્થાપના કેવી રીતે થાય છે અને તેમાં કોણ જોડાઈ શકે?
સૌથી પહેલી વાત એ સમજવાની જરૂર છે કે HUF એ કોઈ કંપની કે પાર્ટનરશીપ ફર્મ નથી કે જેને તમે ઈચ્છો ત્યારે ઊભી કરી શકો. તે હિન્દુ કાયદા (Hindu Law) ના આધારે અસ્તિત્વમાં આવે છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિના લગ્ન થાય છે, ત્યારે આપોઆપ એક નવો પરિવાર બને છે અને ત્યાંથી જ એક HUF ની શરૂઆત થઈ શકે છે.
નામમાં ભલે ‘હિન્દુ’ શબ્દ જોડાયેલો હોય, પરંતુ ભારતીય આવકવેરા કાયદા મુજબ માત્ર હિન્દુ જ નહીં, પણ બૌદ્ધ, શિખ અને જૈન ધર્મ પાળતા પરિવારો પણ પોતાની HUF બનાવી શકે છે અને ટેક્સના કાયદાકીય ફાયદા મેળવી શકે છે. પરિવારના વડાને ‘કર્તા’ (Karta) કહેવામાં આવે છે અને બાકીના સભ્યો તેના સહ-ભાગીદારો બને છે.
HUF હોવાના મુખ્ય ફાયદા:
-
તેનું પોતાનું એક અલગ પાન (PAN) કાર્ડ હોય છે.
-
તે વ્યક્તિગત ટેક્સ સ્લેબની જેમ જ અલગ બેઝિક એક્ઝેમ્પશન લિમિટ (ટેક્સ મુક્તિ મર્યાદા) નો લાભ મેળવી શકે છે.
-
પરિવારની સંયુક્ત મિલકતો કે રોકાણોને એક જ છત્ર હેઠળ મેનેજ કરી શકાય છે.
- તે ઇન્કમ ટેક્સની અલગ-અલગ કલમો (જેમ કે 80C વગેરે) હેઠળ ડિડક્શન અને એક્ઝેમ્પશનનો સ્વતંત્ર લાભ લઈ શકે છે.
શું નોકરીયાત (Salaried) વ્યક્તિ HUF બનાવી શકે?
હા, બિલકુલ! જો તમે કોઈ કંપનીમાં નોકરી કરો છો અને તમને દર મહિને પગાર મળે છે, તો પણ તમે કાયદેસર રીતે HUF ની રચના કરી શકો છો. પરંતુ અહીં જ મોટાભાગના લોકો થાપ ખાઈ જાય છે.
ઘણા લોકો એવું વિચારે છે કે જો તેમનો પગાર વાર્ષિક ૧૫ લાખ રૂપિયા હોય, તો તેમાંથી ૭.૫ લાખ પોતાના ખાતામાં અને બાકીના ૭.૫ લાખ પોતાની HUF ના ખાતામાં બતાવીને ટેક્સ બચાવી લેશે. જો તમે પણ આવું વિચારતા હોવ તો અટકી જજો, કારણ કે આ તદ્દન ગેરકાયદેસર છે.
ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ્સ અને ટેક્સ નિષ્ણાતો સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવે છે કે, કોઈ પણ વ્યક્તિનો પગાર એ તેની અંગત આવક છે. તમે તમારા પગારની રકમને HUF ની આવક તરીકે ડાયવર્ટ (વાળી) ન કરી શકો. પગાર પરનો ટેક્સ હંમેશા એ જ વ્યક્તિએ ચૂકવવો પડશે જે વ્યક્તિ તેને કમાઈ રહી છે. માત્ર કાગળ પર HUF નું પાન કાર્ડ કઢાવી લેવાથી ટેક્સમાં એક રૂપિયાનો પણ ફાયદો થતો નથી.
તો પછી HUF ખરેખર ટેક્સ-એફિશિયન્ટ ક્યારે બને?
HUF નો સાચો ફાયદો ત્યારે જ મળે છે જ્યારે તે પરિવારના નામે પોતાની સ્વતંત્ર આવક કે મિલકત ધરાવતી હોય. નિષ્ણાતોના મતે, જો તમારી HUF પાસે નીચે મુજબના સ્ત્રોતોમાંથી આવક થતી હોય, તો જ તે ટેક્સ બચાવવામાં મદદરૂપ સાબિત થાય છે:
-
વારસામાં મળેલી મિલકત (Inherited Property): જો તમને તમારા પૂર્વજો તરફથી કોઈ જમીન, મકાન કે દુકાન વારસામાં મળી હોય, તો તેને તમે HUF ની મિલકત તરીકે દર્શાવી શકો છો.
-
ભાડાની આવક (Rental Income): જો કોઈ પ્રોપર્ટી HUF ના નામે હોય અને તેમાંથી દર મહિને ભાડું આવતું હોય, તો તે આવક પર HUF ના પાન કાર્ડ હેઠળ ટેક્સ ગણાશે, જેનાથી તમારી વ્યક્તિગત આવક પર ટેક્સનો ભાર વધશે નહીં.
-
કૌટુંબિક વ્યવસાય (Family Business): જો આખો પરિવાર મળીને કોઈ બિઝનેસ ચલાવતો હોય, તો તે બિઝનેસનો નફો HUF ની આવક ગણી શકાય.
-
રોકાણ પર વ્યાજ કે વળતર (Investments): જો HUF ના બેંક એકાઉન્ટમાં રહેલા નાણાંને ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD), શેરબજાર કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવામાં આવે, તો તેના પર મળતું વ્યાજ કે ડિવિડન્ડ પણ HUF ની આવક બને છે.
-
કાયદેસરની ભેટ (Eligible Gifts): લગ્ન પ્રસંગે કે અન્ય કોઈ પ્રસંગે પરિવારને સંયુક્ત રીતે મળેલી ભેટ સોગાદો પણ આમાં સામેલ થઈ શકે છે.
