શું હળદર બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલ કરી શકે છે? જાણો શું કહે છે નવો અભ્યાસ

ડાયાબિટીસ અને પ્રી-ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે વરદાન સાબિત થઈ શકે છે હળદર: નવા અભ્યાસમાં બ્લડ પ્રેશર (BP) ઘટાડવાના સંકેત

તાજેતરમાં ‘એન્ડોક્રિનોલોજી, ડાયાબિટીસ એન્ડ મેટાબોલિઝમ’ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક વ્યાપક વિશ્લેષણ (meta-analysis) અનુસાર, હળદર અને તેનું સક્રિય તત્વ ‘કર્ક્યુમિન’ (Curcumin), ડાયાબિટીસ અને પ્રી-ડાયાબિટીસથી પીડાતા લોકોના સિસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશર (SBP) ને ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. ભારતના રસોડામાં સદીઓથી વપરાતી હળદર હવે તેના ઔષધીય ગુણોને કારણે વિશ્વભરના વૈજ્ઞાનિકોનું ધ્યાન ખેંચી રહી છે.

સંશોધનના મુખ્ય તારણો: બીપીમાં કેટલો ઘટાડો થયો?

વૈજ્ઞાનિકોએ 15 રેન્ડમાઇઝ્ડ કંટ્રોલ્ડ ટ્રાયલ્સ (RCTs) નું વિશ્લેષણ કર્યું, જેમાં 855 સહભાગીઓ સામેલ હતા. અભ્યાસના મુખ્ય પરિણામો આ મુજબ રહ્યા:

• સિસ્ટોલિક બ્ડ પ્રેશરમાં ઘટાડો: હળદર અથવા કર્ક્યુમિનના સપ્લિમેન્ટ્સ લેનારા દર્દીઓના સિસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશર (ઉપરનો આંકડો) માં સરેરાશ 2.69 mmHg નો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
• હાઈપરટેન્શનના દર્દીઓને વધુ ફાયદો: જે સહભાગીઓને પહેલેથી જ હાઈ બીપી (130 mmHg કે તેથી વધુ) હતું, તેમનામાં બીપીમાં 3.41 mmHg નો વધુ મહત્વપૂર્ણ ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
• ડાયાબિટીસમાં અસર: જોકે ડાયાસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશર (નીચેનો આંકડો) માં એકંદરે કોઈ મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો નથી, પરંતુ ટાઈપ-2 ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં આમાં પણ નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળ્યો હતો.

હળદર કેવી રીતે અસર કરે છે?

હળદરમાં રહેલા કર્ક્યુમિનના શક્તિશાળી એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી (સોજો ઘટાડનારા) અને એન્ટીઓક્સીડેન્ટ ગુણો રક્તવાહિનીઓની કાર્યપ્રણાલીમાં સુધારો કરે છે. તે શરીરમાં નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ (NO) ની ઉપલબ્ધતા વધારે છે, જેનાથી રક્તવાહિનીઓ રિલેક્સ થાય છે અને રક્તનો પ્રવાહ સરળ બને છે. આ ઉપરાંત, તે ‘એન્જિયોટેન્સિન-કન્વર્ટિંગ એન્ઝાઇમ’ (ACE) ને અવરોધીને પણ બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે.

સાવધાની: શું સપ્લિમેન્ટ લેવું સુરક્ષિત છે?

અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે સપ્લિમેન્ટ્સ દ્વારા કર્ક્યુમિનનો ઉચ્ચ ડોઝ (દરરોજ 1 ગ્રામથી વધુ) લેવાથી વધુ સારા પરિણામો મળે છે. જોકે, નિષ્ણાતોએ કેટલીક મહત્વપૂર્ણ ચેતવણીઓ પણ આપી છે:

કેન્સર સામે વૈજ્ઞાનિકો જંગ જીત્યા: નવી દવા સ્વાદુપિંડના દર્દીઓનું આયુષ્ય બમણું કરશે

એસીમાં સૂતી વખતે સાંધા જકડાઈ જાય છે? જાણો ડોક્ટર પાસેથી તેનું અસલી કારણ!

1. દવાઓ સાથેની પ્રતિક્રિયા: હળદર લોહી પાતળું કરવાની દવાઓ (જેમ કે વોરફરીન, એસ્પિરિન) સાથે લેવાથી રક્તસ્રાવ (bleeding) નું જોખમ વધારી શકે છે.
2. લો શુગરનું જોખમ: જો તમે ડાયાબિટીસની દવાઓ (જેમ કે ઇન્સ્યુલિન) લઈ રહ્યા હોવ, તો હળદરના વધુ પડતા સેવનથી બ્લડ શુગર ખતરનાક સ્તરે નીચે જઈ શકે છે (hypoglycemia).
3. લીવર પર પ્રભાવ: હળદરનો અતિશય ડોઝ કેટલાક કિસ્સાઓમાં લીવરને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
4. શોષણ (Bioavailability): ભોજનમાં વપરાતી હળદરને શરીર સરળતાથી શોષી શકતું નથી. કાળા મરી (પાઈપરીન) સાથે તેને લેવાથી તેનું શોષણ 20 ગણું વધી શકે છે.

સલાહ

અભ્યાસ સ્પષ્ટ કરે છે કે હળદર એ હાઈ બીપી માટેની પરંપરાગત દવાઓનો વિકલ્પ નથી, પરંતુ તે એક સહાયક સારવાર (adjunctive therapy) તરીકે અસરકારક હોઈ શકે છે. નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે કોઈ પણ સપ્લિમેન્ટ શરૂ કરતા પહેલા તમારા ડોક્ટરની સલાહ ચોક્કસ લો.

હળદરને તમે તમારી રક્તવાહિનીઓ માટે એક ‘નેચરલ સર્વિસિંગ’ એજન્ટની જેમ સમજી શકો છો. જેમ એન્જિનમાં ઓઈલ કાટ સાફ કરે છે, તેમ હળદર નસોની બળતરા ઘટાડી લોહીના વહેણને સરળ બનાવે છે. પરંતુ, ડોક્ટરની સલાહ વગર તેને અન્ય દવાઓ સાથે ભેળવવી જોખમી બની શકે છે.