ધોરણ 12ની ઉત્તરવહીઓનું હવે ‘ડિજિટલ’ ચેકિંગ, CBSEએ ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ કર્યું ફરજિયાત

શિક્ષકો માટે OSM ટ્રેનિંગ અનિવાર્ય, નિયમ તોડનાર શાળાઓ સામે થશે કડક કાર્યવાહી

સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) એ આગામી બોર્ડ પરીક્ષાઓના મૂલ્યાંકનને લઈને એક ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે. બોર્ડે ધોરણ 11 અને 12ના શિક્ષકો માટે ડિજિટલ મૂલ્યાંકન (On-Screen Marking – OSM) ની પ્રેક્ટિસ ફરજિયાત બનાવી છે. આ અંગે બોર્ડે તમામ સંલગ્ન શાળાઓના પ્રિન્સિપાલ્સને કડક પરિપત્ર જારી કર્યો છે. બોર્ડનો સ્પષ્ટ ઉદ્દેશ્ય છે કે ધોરણ 12ની નકલોની ચકાસણીમાં ‘ઝીરો એરર’ (Zero Error) ની નીતિ લાગુ કરવામાં આવે.

આ ફેરફારથી માત્ર મૂલ્યાંકનની ગતિ જ નહીં વધે, પરંતુ પારદર્શિતા અને ચોકસાઈના નવા ધોરણો પણ સ્થાપિત થશે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે CBSEનો આ નવો આદેશ શું છે અને શાળાઓએ તેના માટે શું તૈયારી કરવી પડશે.

ડિજિટલ મૂલ્યાંકન (OSM) શું છે અને કેમ જરૂરી છે?

અત્યાર સુધી CBSEની ઉત્તરવહીઓ ભૌતિક રીતે કેન્દ્રો પર તપાસવામાં આવતી હતી, પરંતુ હવે નકલોને સ્કેન કરીને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર અપલોડ કરવામાં આવશે. શિક્ષકો કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર જ નકલો તપાસશે.

તેને ફરજિયાત બનાવવાના મુખ્ય કારણો:

AI અને ડિજિટલ યુગમાં સૌથી વધુ કમાણી કરાવી આપતા 7 સુપર-ડિમાન્ડ MBA ઓપ્શન્સ!

AIના આ યુગમાં કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ પર તોળાઈ રહ્યું છે જોખમ, માત્ર આ સ્કીલ્સ જ બચાવી શકશે નોકરી!

• ભૂલોની શક્યતા ખતમ કરવી: ડિજિટલ ચેકિંગમાં ગુણની ગણતરી સિસ્ટમ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેનાથી ‘કેલ્ક્યુલેશન મિસ્ટ્રેક’ની શક્યતા નહિવત્ થઈ જાય છે.

• ઝડપી પરિણામ: નકલો તપાસતાની સાથે જ ડેટા સીધો બોર્ડના સર્વર પર અપલોડ થઈ જાય છે, જેનાથી પરિણામ તૈયાર કરવામાં ઓછો સમય લાગે છે.

• ગમે ત્યાંથી મૂલ્યાંકન: બોર્ડના એક્ઝામ કંટ્રોલરે વેબિનારમાં જણાવ્યું તેમ, હવે આંતરરાષ્ટ્રીય પરીક્ષકો પણ ડિજિટલ માધ્યમથી નકલો તપાસી શકશે, જેનાથી મૂલ્યાંકનની ગુણવત્તા વૈશ્વિક સ્તરની બનશે.

શિક્ષકો માટે ‘પ્રેક્ટિસ’નું કડક શિડ્યુલ

CBSE એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈપણ શિક્ષક તાલીમ વિના સીધી બોર્ડની નકલો તપાસશે નહીં. આ માટે 16 ફેબ્રુઆરી થી પ્રેક્ટિસ સત્રો શરૂ કરવામાં આવી રહ્યા છે, જે લગભગ એક અઠવાડિયા સુધી ચાલશે.

લોગ-ઇન અને પ્રેક્ટિસની પ્રક્રિયા:

1. OASIS ડેટા અપડેટ: શાળાઓએ સૌ પ્રથમ તેમના શિક્ષકોનો ડેટા OASIS (Online Affiliated School Information System) પોર્ટલ પર અપડેટ કરવો પડશે.

2. ક્રિડેન્શિયલ: ડેટા અપડેટ થયા પછી, શિક્ષકોને બોર્ડ દ્વારા વિશેષ લોગ-ઇન આઈડી અને પાસવર્ડ આપવામાં આવશે.

3. અભ્યાસ: શિક્ષકો ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર જઈને નકલો માર્ક કરવા, કોમેન્ટ્સ લખવા અને ગુણ આપવાનો વારંવાર અભ્યાસ કરશે.

સ્કૂલ પ્રિન્સિપાલ્સની જવાબદારી અને દેખરેખ (Dashboard)

બોર્ડે આ વખતે જવાબદારીનો પૂરો દરોમદાર શાળાના આચાર્યો (Principals) પર નાખ્યો છે. પ્રિન્સિપાલ્સે ખાતરી કરવી પડશે કે તેમની શાળાના દરેક લાયક શિક્ષક આ પ્રેક્ટિસનો ભાગ બને.

દેખરેખ માટે વિશેષ ડેશબોર્ડ:

CBSE એ પ્રિન્સિપાલ્સ માટે એક સ્પેશિયલ ડેશબોર્ડ તૈયાર કર્યું છે. આ ડેશબોર્ડ દ્વારા આચાર્ય રિયલ-ટાઇમમાં જોઈ શકશે કે:

ભાજપને મોટો ઝટકો: કે. અન્નામલાઈએ પાર્ટીમાંથી આપ્યું રાજીનામું, હવે પોતે બનાવશે નવી રાજકીય પાર્ટી

PhD થીસીસમાં AI ના ઉપયોગ પર UGC ની મોટી કાર્યવાહી: હવે શોર્ટકટ લેનારા વિદ્યાર્થીઓ સાવધાન!

• કેટલા શિક્ષકોનો ડેટા અપડેટ થઈ ચૂક્યો છે.

• કયા શિક્ષકોએ લોગ-ઇન કરીને પ્રેક્ટિસ પૂરી કરી લીધી છે.

• કયા શિક્ષકો હજુ પણ અભ્યાસ સત્રમાં પાછળ છે.

નોંધ: બોર્ડે ચેતવણી આપી છે કે જો કોઈ શિક્ષક આ ફરજિયાત પ્રેક્ટિસ પૂરી નહીં કરે, તો તેને મૂલ્યાંકન કાર્યથી વંચિત કરી શકાય છે અને સંબંધિત શાળા સામે કડક કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.

એક્ઝામ કંટ્રોલરનો વેબિનાર: ડિજિટલ ચેકિંગ પરથી ઉંચકાયો પડદો

ડિજિટલ મૂલ્યાંકન અંગે વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓના મનમાં રહેલી શંકાઓને દૂર કરવા માટે CBSE ના પરીક્ષા નિયંત્રક (Exam Controller) એ તાજેતરમાં એક મહત્વપૂર્ણ વેબિનારનું આયોજન કર્યું હતું.

વેબિનારની મુખ્ય વાતો:

1. વૈશ્વિક નિપુણતા: ડિજિટલ ચેકિંગનો સૌથી મોટો ફાયદો એ થશે કે વિશ્વભરના શ્રેષ્ઠ શિક્ષકો (International Examiners) નકલો તપાસવામાં યોગદાન આપી શકશે.

2. ગોપનીયતા અને સુરક્ષા: ડિજિટલ નકલો સંપૂર્ણપણે એન્ક્રિપ્ટેડ હશે. કોઈપણ નકલ સાથે છેડછાડ કરવી અશક્ય હશે.

3. ફીડબેક સિસ્ટમ: સોફ્ટવેર શિક્ષકોને તે પ્રશ્નો વિશે એલર્ટ કરશે જે તેઓ ભૂલથી તપાસવાનું ભૂલી ગયા હોય.

બોર્ડ પરીક્ષા 2026: આંકડા પર એક નજર

પરીક્ષા નિયંત્રકે વેબિનાર દરમિયાન ધોરણ 12 ની પરીક્ષા સાથે જોડાયેલા કેટલાક વિશાળ આંકડા શેર કર્યા:

નિષ્કર્ષ

CBSE નો ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગનો આ નિર્ણય શિક્ષણ પ્રણાલીના આધુનિકીકરણની દિશામાં એક મોટું પગલું છે. પ્રિન્સિપાલ્સ અને શિક્ષકો માટે આ સમય ટેકનિકલ રીતે પોતાને અપડેટ કરવાનો છે.