ઓનલાઈન કન્ટેન્ટ પર કાયદાનો સકંજો: SCએ કહ્યું, વાંધાજનક સામગ્રી પર નિયંત્રણ માટે તાત્કાલિક સ્વાયત્ત સંસ્થાનું ગઠન થવું જોઈએ.
કેન્દ્ર સરકારે સ્વીકાર્યું કે યુઝર જનરેટેડ કન્ટેન્ટના નિયમનને લઈને હજી કેટલીક ખામીઓ છે. CJI એ કહ્યું કે ‘કોઈ પોતાનું યુટ્યુબ ચેનલ બનાવીને તેમાં બેરોકટોક કંઈપણ નાખશે? આ ચાલી શકે નહીં.’
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે ઇન્ટરનેટ પર ઉપલબ્ધ અશ્લીલ અથવા પુખ્ત વયની (Adult Nature) સામગ્રીથી બાળકોને દૂર રાખવા માટે આધાર નંબરથી ઉંમરની પુષ્ટિ (Age Verification) કરવા પર વિચાર કરવો જોઈએ. કોર્ટે આ ટિપ્પણી તે કેસની સુનાવણી દરમિયાન કરી, જેમાં તે કોમેડિયન્સ અને પોડકાસ્ટર્સ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી રહેલી વાંધાજનક સામગ્રીના મામલા પર વિચાર કરી રહ્યું છે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ મામલો આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં પહોંચ્યો હતો. ‘ઇન્ડિયાઝ ગૉટ લેટેન્ટ’ શોમાં કરવામાં આવેલી અશ્લીલ કોમેડી માટે ઘણા રાજ્યોમાં એફઆઈઆર નોંધાયા બાદ કોમેડિયન રણવીર અલ્હાબાદિયા સુપ્રીમ કોર્ટ આવ્યા હતા. આ જ પ્રકારના કેસમાં કોમેડિયન આશિષ ચંચલાની, અપૂર્વા મખીજા, જસપ્રીત સિંહ અને સમય રૈના પર પણ કેસ થયા હતા. તેમણે પણ રાહત માટે સુપ્રીમ કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો.
સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે રણવીરને ધરપકડમાંથી રાહત આપી, પરંતુ તે પહેલાં તેમને આકરી ફટકાર લગાવી. 18 ફેબ્રુઆરીએ થયેલી સુનાવણીમાં મામલાનો વ્યાપક વિસ્તાર કરીને કોર્ટે કહ્યું હતું, ‘અમે આ મહત્વપૂર્ણ વિષયની અવગણના કરી શકતા નથી. યુટ્યુબ ચેનલો અને અન્ય પ્લેટફોર્મ્સ પર આ શું થઈ રહ્યું છે? સરકાર જણાવે કે તે આવા મામલાઓ અંગે શું કરી રહી છે?’
ગુરુવાર, 27 નવેમ્બરના રોજ મામલો ચીફ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીની બેન્ચે સાંભળ્યો.
કોર્ટે આપ્યા બે મુખ્ય સૂચનો
1. ઉંમરની પુષ્ટિ (Age Verification) કરો:
કોર્ટે કહ્યું, ‘આવા કન્ટેન્ટ પહેલા ઘણીવાર ચેતવણી આવે છે, પરંતુ તે પૂરતી નથી. સ્પષ્ટ ચેતવણી અને યોગ્ય નિયંત્રણ જરૂરી છે. અમારું સૂચન છે કે થોડી સેકન્ડ ચેતવણી ચાલ્યા પછી આધાર અથવા અન્ય કોઈ રીતે ઉંમરની પુષ્ટિ થવી જોઈએ. આ પછી જ કાર્યક્રમ શરૂ થવો જોઈએ.’
2. સ્વાયત્ત સંસ્થાનું ગઠન:
સુનાવણીમાં કેન્દ્ર સરકાર તરફથી હાજર રહેલા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ સ્વીકાર્યું કે યુઝર જનરેટેડ કન્ટેન્ટ (પોતાના યુટ્યુબ ચેનલ/પેજ પર જાતે બનાવેલી સામગ્રી)ના નિયમનને લઈને હજી કેટલીક ખામીઓ છે. આના પર ચીફ જસ્ટિસે કહ્યું, ‘કોઈ પોતાનું યુટ્યુબ ચેનલ બનાવીને તેમાં બેરોકટોક કંઈપણ નાખશે? આ ચાલી શકે નહીં. એક સ્વાયત્ત નિયમનકારી સંસ્થા (Autonomous Regulatory Body) ના ગઠન કરવાની જરૂર છે, જે આના પર લગામ લગાવી શકે.’
આ પછી સોલિસિટર જનરલે જણાવ્યું કે ઇન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયા પર વાંધાજનક સામગ્રીને લઈને દિશાનિર્દેશો બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આના પર કોર્ટે કહ્યું કે સરકારે તે દિશાનિર્દેશોને જાહેર કરવા જોઈએ. આ વિષય પર લોકોના અભિપ્રાય પણ લેવા જોઈએ. આ પછી જ તેમને અંતિમ સ્વરૂપ આપવું જોઈએ.
મામલાની આગામી સુનાવણી 4 અઠવાડિયા પછી થશે.
