કેન્સર જેવા જીવલેણ રોગથી બચવું શક્ય: જીવનશૈલીમાં આ ૭ સરળ ફેરફારો લાવીને ઘટાડી શકો છો જોખમ
કેન્સરનું નામ સાંભળતાં જ સામાન્ય માનવીના મનમાં ભયનું મોજું ફરી વળે છે. વિશ્વભરમાં થઈ રહેલા મૃત્યુઓમાં કેન્સરને સૌથી ઘાતક અને મુખ્ય રોગોમાંનો એક ગણવામાં આવે છે. મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે કેન્સર ફક્ત આનુવંશિક કારણો (Genetics) ને લીધે થાય છે. પરંતુ તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, આ એક અડધું સત્ય છે.
તબીબી વિજ્ઞાન અનુસાર, આનુવંશિકતા સિવાય આપણી રોજિંદી આદતો, ખોરાક અને ખાવા-પીવાની શૈલી કેન્સરનું જોખમ વધારવા કે ઘટાડવામાં સૌથી મોટી ભૂમિકા ભજવે છે. જો આપણે આપણી જીવનશૈલીમાં થોડા વ્યવહારુ અને સકારાત્મક ફેરફારો કરીએ, તો આ ભયાનક રોગના સંકટથી ઘણી હદ સુધી બચી શકાય છે.
તમાકુ અને ધૂમ્રપાનથી સંપૂર્ણ દૂરી બનાવો
ધૂમ્રપાન અને તમાકુનું સેવન કેન્સરનું સૌથી મોટું અને સાબિત થયેલું કારણ છે. સિગારેટ, બીડી, ગુટખા કે તમાકુના સેવનથી ફેફસાં, મોં, ગળા, સ્વાદુપિંડ અને કિડનીનું કેન્સર થવાનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.
અહીં ખાસ નોંધનીય બાબત એ છે કે માત્ર પોતે ધૂમ્રપાન કરવું એટલું જ નહીં, પરંતુ અન્ય લોકો દ્વારા છોડવામાં આવતા ધૂમ્રપાનના સંપર્કમાં રહેવું (Secondhand smoking) પણ એટલું જ ખતરનાક છે. જો તમને તમાકુ છોડવામાં મુશ્કેલી પડતી હોય, તો તુરંત તબીબી કાઉન્સિલિંગ અથવા ડી-એડિક્શન હેલ્પની મદદ લેવી જોઈએ.
સ્વસ્થ અને પોષક આહાર અપનાવો
આપણા આહારમાં ફળો, લીલા શાકભાજી અને આખા અનાજને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, મોસમી તાજા ફળો, લીલી ચા (Green Tea), હળદર અને ફાઇબરયુક્ત ખોરાકમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ્સ હોય છે, જે શરીરમાં કેન્સરના કોષોને વધતા અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
બીજી બાજુ, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, રેડ મીટ, વધુ પડતું તળેલું ભોજન, જંક ફૂડ અને અતિશય ખાંડ ધરાવતા ખાદ્યપદાર્થોનું સેવન શક્ય તેટલું ઓછું કરવું જોઈએ, કારણ કે તે શરીરમાં બળતરા (Inflammation) અને કેન્સરનું જોખમ વધારે છે.
નિયમિત કસરત અને શારીરિક સક્રિયતા
શરીરને સક્રિય રાખવું એ માત્ર ફિટનેસ માટે જ નહીં પરંતુ કેન્સર નિવારણ માટે પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. દરરોજ અડધો કલાક નિયમિત કસરત, યોગ, ઝડપી ચાલવું કે સ્વિમિંગ કરવાથી શરીરનું મેટાબોલિઝમ સુધરે છે. સક્રિય શરીર રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) ને મજબૂત બનાવે છે, જેનાથી શરીરના કોષો સ્વસ્થ રહે છે અને કેન્સરનું જોખમ ઘટે છે.
દારૂનું સેવન ટાળો
દારૂ (Alcohol) ના સેવનને પણ યકૃત (Liver), સ્તન (Breast) અને પાચનતંત્રના વિવિધ કેન્સર સાથે સીધો સંબંધ છે. નિષ્ણાતો સ્પષ્ટપણે ભલામણ કરે છે કે દારૂથી તદ્દન દૂર રહેવું અથવા તેનું સેવન નહિવત કરવું એ કેન્સર નિવારણ તરફનું એક મોટું અને નિર્ણાયક પગલું છે.
માનસિક તણાવને ક્યારેય હળવાશથી ન લો
આજના ભાગદોડભર્યા જીવનમાં સતત રહેતો માનસિક તણાવ (Stress) શરીરની રોગપ્રતિકારક ક્ષમતાને ધીમે ધીમે નબળી પાડે છે, જેથી શરીર વિવિધ રોગોનો ભોગ બને છે. તણાવ મુક્ત રહેવા માટે દરરોજ ધ્યાન (Meditation) કરવું, ગમતું સંગીત સાંભળવું, પુસ્તકો વાંચવાં અને પરિવાર સાથે સમય વિતાવવો ખૂબ જ જરૂરી છે.
રસાયણો (Chemicals) ના સંપર્કથી બચો
આપણા રોજિંદા જીવનમાં વપરાતા કેટલાક રસાયણો પણ કેન્સરનું કારણ બની શકે છે. જેમ કે પ્લાસ્ટિકના વાસણોમાં ગરમ ખોરાક સંગ્રહિત કરવો અથવા માઇક્રોવેવ કરવો, ગુણવત્તા વગરના હેર ડાય અને પેઇન્ટનો સતત ઉપયોગ તેમજ જંતુનાશકોના સંપર્કમાં આવવું ટાળવું જોઈએ. ભોજન માટે કાચ અથવા સ્ટેનલેસ સ્ટીલના વાસણોનો ઉપયોગ કરવો વધુ સુરક્ષિત છે.
શરૂઆતી લક્ષણોને ક્યારેય નકારો નહીં
કેન્સરના શરૂઆતના લક્ષણો ઘણીવાર સામાન્ય લાગે છે અને તરત જ સમજાતા નથી. તેથી નિયમિત હેલ્થ ચેકઅપ કરાવવું અનિવાર્ય છે. જો તમને સતત અતિશય થાક લાગવો, કારણ વગર અચાનક વજન ઘટવું, લોહીની ઉલટી થવી, શરીરમાં કોઈ નવી અસામાન્ય ગાંઠ દેખાવી કે લાંબા સમય સુધી ઘા ન રૂઝાવો જેવા લક્ષણો જણાય, તો તુરંત ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. વહેલા નિદાન (Early Detection) થી કેન્સરની સારવાર ખૂબ સરળ અને સંપૂર્ણપણે સફળ બની શકે છે.
