ચીનમાં મોટી ઔદ્યોગિક આપત્તિ: ખાણ દુર્ઘટનામાં 90 મજૂરોના કમકમાટીભર્યા મોત; પીએમ મોદીએ શોક વ્યક્ત કર્યો
ઉત્તર ચીનના શાંક્સી પ્રાંતમાંથી એક અત્યંત હૃદયદ્રાવક અને ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. અહીંની એક કાર્યરત કોલસા ખાણમાં થયેલા ભયાનક ગેસ વિસ્ફોટમાં અત્યાર સુધીમાં ઓછામાં ઓછા 90 ખાણિયાઓએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે. ચીનના સત્તાવાર મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર, વિસ્ફોટ એટલો પ્રચંડ હતો કે ખાણનો મોટો હિસ્સો ધરાશાયી થઈ ગયો હતો, જેના કારણે અંદર કામ કરી રહેલા સેંકડો મજૂરો ફસાઈ ગયા હતા. આ ભયાનક ઔદ્યોગિક આપત્તિ પર ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ઊંડા દૂઃખની લાગણી વ્યક્ત કરી છે અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ તેમજ ત્યાંની જનતા પ્રત્યે સંવેદના પ્રગટ કરી છે.
પીએમ મોદીએ ટ્વિટ (X) કરીને શોક વ્યક્ત કર્યો
શનિવારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (ભૂતપૂર્વ ટ્વિટર) પર એક ભાવુક પોસ્ટ શેર કરીને આ દુર્ઘટના અંગે શોક વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે લખ્યું:
“ચીનના શાંક્સી પ્રાંતમાં થયેલા ખાણકામ અકસ્માતમાં થયેલા જાનહાનિથી હું અત્યંત દુઃખી છું. ભારતના લોકો વતી, હું રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને ચીનના તમામ નાગરિકો પ્રત્યે મારી હાર્દિક સંવેદના વ્યક્ત કરું છું. ભગવાન આ અસહ્ય દુઃખની ઘડીમાં શોકગ્રસ્ત પરિવારોને શક્તિ આપે તેવી પ્રાર્થના. આ સાથે જ, ખાણમાં હજુ પણ ગુમ થયેલા તમામ વ્યક્તિઓ વહેલી તકે અને સલામત રીતે બહાર આવે તે માટે હું પ્રાર્થના કરું છું.”
મુત્સદ્દીગીરી અને માનવતાના ધોરણે ભારત તરફથી મળેલો આ સંદેશ દર્શાવે છે કે આવી મોટી આપત્તિઓના સમયે સરહદોના વિવાદ બાજુ પર રહી જાય છે અને માનવીય સંવેદનાઓ સર્વોપરી બને છે.
બચાવ કામગીરી અને અકસ્માતની વિગતો
ચાઇના સેન્ટ્રલ ટેલિવિઝન (CCTV) ના અહેવાલ મુજબ, આ ભયાનક વિસ્ફોટ શુક્રવારે મોડી રાત્રે શાંક્સી પ્રાંતના ચાંગઝી શહેરમાં આવેલી એક કોલસા ખાણમાં થયો હતો. વિસ્ફોટ થતાં જ સ્થાનિક પ્રશાસન અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપનની ટીમો તાત્કાલિક ઘટનાસ્થળે દોડી ગઈ હતી.
યુદ્ધના ધોરણે શરૂ કરવામાં આવેલા બચાવ કાર્યને કારણે અત્યાર સુધીમાં 201 ખાણિયાઓને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં સફળતા મળી છે. જો કે, જે 90 લોકોના મોત થયા છે તેમના પરિવારોમાં ભારે આક્રોશ અને ગમગીનીનો માહોલ છે. હાલમાં પણ ખાણની અંદર કેટલાક મજૂરો ફસાયેલા હોવાની આશંકા છે, જેથી બચાવ ટુકડીઓ આધુનિક સાધનોની મદદથી કાટમાળ હટાવી રહી છે અને ઝેરી ગેસના સ્તરને નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. પ્રાથમિક તપાસમાં આ અકસ્માત પાછળ ખાણની અંદર મિથેન અથવા અન્ય કોઈ જ્વલનશીલ ગેસનું દબાણ વધવું જવાબદાર હોવાનું મનાય છે, પરંતુ સત્તાવાર તપાસ હજુ ચાલુ છે.
વર્ષ 2009 પછીની સૌથી મોટી ઔદ્યોગિક આપત્તિ
ચીનમાં કોલસા ખાણ અકસ્માતોનો ઈતિહાસ ઘણો જૂનો અને દર્દનાક રહ્યો છે, પરંતુ આ ઘટનાને વર્ષ 2009 પછીની સૌથી ભયંકર કોલસા ખાણ દુર્ઘટના ગણાવવામાં આવી રહી છે. વર્ષ 2009માં ચીનના હેઇલોંગજિયાંગ પ્રાંતમાં આવી જ એક ખાણમાં વિસ્ફોટ થયો હતો, જેમાં 108 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.
ચીનના કડક કાનૂની નિયમો અનુસાર, જો કોઈ ઔદ્યોગિક અકસ્માતમાં મૃત્યુઆંક 30 કે તેથી વધુ થઈ જાય, તો તેને ‘અસાધારણ ગંભીર અકસ્માત’ (Exceptionally Grave Accident) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. આ દેશની સર્વોચ્ચ આપત્તિ શ્રેણી છે, જેનો અર્થ એ થાય કે હવે આ મામલાની તપાસ સીધી કેન્દ્રીય સ્તરેથી કરવામાં આવશે અને બેદરકારી દાખવનાર અધિકારીઓ કે માલિકો સામે કડક કાનૂની સજાની જોગવાઈ થશે.
ચીની નેતૃત્વ હરકતમાં: શી જિનપિંગ અને લી કિઆંગના આદેશો
આ ઘટનાની ગંભીરતાને જોતા ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે તાત્કાલિક બેઠક બોલાવી હતી અને આ દુર્ઘટનામાંથી કડક બોધપાઠ લેવા આહવાન કર્યું હતું. તેમણે તમામ સંબંધિત વિભાગોને આદેશ આપ્યો છે કે ખાસ કરીને પૂરની મોસમ (Monsoon/Flood Season) દરમિયાન ખાણોમાં જોખમનું નિરીક્ષણ વધારવામાં આવે, કડક નિયંત્રણો લાદવામાં આવે અને સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં કોઈ પણ પ્રકારની ઢીલાશ ન રાખવામાં આવે.
બીજી તરફ, ચીનના પ્રીમિયર (વડાપ્રધાન) લી કિઆંગે પણ આ મામલે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. સિન્હુઆ ન્યૂઝ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, લી કિઆંગે આદેશ આપ્યો છે કે:
અકસ્માત સંબંધિત તમામ માહિતી એકદમ પારદર્શક રીતે જનતા અને મીડિયા સમક્ષ મૂકવામાં આવે, કશું જ છુપાવવામાં ન આવે.
ઊર્જા અને ખાણકામ જેવા મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં સલામતીની જવાબદારીઓનું કડક અમલીકરણ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવામાં આવે.
ચીનના અર્થતંત્ર અને વૈશ્વિક કોલસા બજાર પર અસર
આ દુર્ઘટના માત્ર માનવીય દ્રષ્ટિએ જ નહીં, પરંતુ આર્થિક દ્રષ્ટિએ પણ મોટી અસરો છોડી શકે છે.
ઊર્જા નિર્ભરતા: ચીન વિશ્વમાં કોલસાનો સૌથી મોટો ગ્રાહક અને ઉત્પાદક દેશ છે. મજબૂત ઔદ્યોગિક માંગ અને ટૂંકા ગાળામાં અન્ય વૈકલ્પિક ઊર્જા સ્ત્રોતો (જેમ કે સોલાર કે વિન્ડ એનર્જી) ની મર્યાદિત ઉપલબ્ધતાને કારણે ચીનનું વીજ ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે કોલસા પર નિર્ભર છે.
પુરવઠા પર સંકટ: શાંક્સી પ્રાંત એ ચીનનું સૌથી મોટું કોલસા ઉત્પાદક કેન્દ્ર છે. આ ભયાનક ઘટના બાદ સમગ્ર પ્રાંતમાં તમામ ખાણોની સુરક્ષા તપાસ (Safety Audits) શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ કડક તપાસને કારણે નજીકના ભવિષ્યમાં કોલસાના પુરવઠામાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
ભાવમાં ઉછાળો: પુરવઠો ખોરવાવાને કારણે સ્થાનિક તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કોલસાના ભાવમાં વધારો થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે, જેની સીધી અસર ચીનની ફેક્ટરીઓ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર પર પડી શકે છે.
