ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ સામે ચીને ઝૂકવું પડ્યું? વાંગ યી એ સરહદ વિવાદ પર કરી મોટી વાત!
બ્રિક્સ (BRICS) શિખર સંમેલન દરમિયાન ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે યોજાયેલી મહત્વપૂર્ણ બેઠક બાદ વૈશ્વિક રાજકારણમાં મોટી હલચલ જોવા મળી રહી છે. આ બેઠકને લઈને ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે એક સત્તાવાર નિવેદન બહાર પાડ્યું છે, જેમાં ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ અને આગામી સમયમાં બંને દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોના ભવિષ્ય અંગે વિસ્તારપૂર્વક ચર્ચા કરવામાં આવી છે.
ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી એ સોમવારે (14 સપ્ટેમ્બર 2026) વડાપ્રધાન મોદીના વલણનો ઉલ્લેખ કરતાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, ચીન સાથેના સંબંધો અંગે ભારતનો દ્રષ્ટિકોણ સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર છે અને તે કોઈ ત્રીજા પક્ષ કે દેશના પ્રભાવથી મુક્ત છે. વધુમાં તેમણે ઉમેર્યું કે ભારતે એવી ખાતરી આપી છે કે તે પોતાની ધરતી પરથી કોઈ પણ વિદેશી તાકાતને ચીન-વિરોધી પ્રવૃત્તિઓ કરવાની મંજૂરી નહીં આપે.
એક-બીજાના ભાગીદાર બનવા પર સહમતિ અને વ્યૂહાત્મક સંવાદ
વડાપ્રધાન મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે યોજાયેલી આ ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકની વિગતો આપતાં વિદેશ મંત્રી વાંગ યી એ જણાવ્યું હતું કે, બંને નેતાઓએ ભારત-ચીન સંબંધો સાથે જોડાયેલા અત્યંત વ્યૂહાત્મક, લાંબા ગાળાના અને ભવિષ્યની દિશા નક્કી કરતા મુદ્દાઓ પર ખૂબ જ ખુલ્લા મનથી અને ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરી છે.
આ વાટાઘાટોનું સૌથી મહત્વનું પાસું એ રહ્યું કે બંને દેશોના શીર્ષ નેતૃત્વ વચ્ચે એ વાત પર સર્વસંમતિ સધાઈ છે કે ભારત અને ચીન એકબીજાના સ્પર્ધક કે હરીફ નહીં, પરંતુ સક્ષમ ભાગીદાર (Partners) હોવા જોઈએ. રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગના નિવેદનનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે, “ચીન અને ભારત બંને એકબીજાની શક્તિઓ અને ક્ષમતાઓનો લાભ ઉઠાવી શકે છે. બંને દેશો એકબીજાને સમર્થન આપીને, એકબીજાની સફળતામાં સહભાગી બનીને સાથે મળીને વિકાસના નવા શિખરો સર કરી શકે છે.”
સીમા વિવાદ અને શાંતિ જાળવવાની પ્રતિબદ્ધતા
ચીનના વિદેશ મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, બંને દેશોના નેતાઓ સરહદી વિસ્તારોમાં સ્થિરતા અને શાંતિ જાળવી રાખવા માટે મળીને કામ કરવા સંમત થયા છે. આ ઉપરાંત, બ્રિક્સ સંગઠનની વારાફરતી મળતી અધ્યક્ષતા (Rotational Presidency) દરમિયાન પણ બંને દેશો એકબીજાને સહયોગ આપશે.
વાંગ યી ના મતે, મોદી-જિનપિંગની આ મુલાકાતે સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. બેઠક દરમિયાન બંને પક્ષોએ પરસ્પર રાજકીય વિશ્વાસને વધુ મજબૂત કરવાનો, પોતાના મતના ભેદો અને વિરોધાભાસોને યોગ્ય અને સકારાત્મક રીતે ઉકેલવાનો તેમજ સરહદી વિસ્તારોમાં કોઈપણ સંઘર્ષ વગર સ્થિરતા જાળવી રાખવાનો દ્રઢ સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો છે.
સરહદી મુદ્દાઓ અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોનો નવો માર્ગ
સરહદ સંબંધિત વિવાદો અને પડકારો અંગે વાત કરતાં રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગે આહ્વાન કર્યું હતું કે ભારત અને ચીને પરસ્પર સન્માન અને રાજકીય સમજદારીનો પરિચય આપીને તમામ અડચણો દૂર કરવી જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે દ્વિપક્ષીય રાજદ્વારી સંબંધો અને સરહદી મુદ્દાઓ પર બંને દેશોએ એકસાથે પ્રગતિ કરવી પડશે, જેથી આ બંને રસ્તાઓ એકબીજાને નબળા પાડવાને બદલે વધુ મજબૂત બનાવી શકે.
ચીની વિદેશ મંત્રીના દાવો અનુસાર, વડાપ્રધાન મોદીએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભારત ચીનને પોતાનો દુશ્મન નહીં પરંતુ એક સક્ષમ શક્તિ અને ભાગીદાર માનવા તૈયાર છે. ભારત એકબીજાના વિકાસને પડકાર તરીકે જોવાને બદલે એક સુંદર અવસર તરીકે જુએ છે.
ગ્લોબલ સાઉથ અને સાઝા હિતોનું મહત્વ
ભારત અને ચીન બંને બ્રિક્સ (BRICS) ને ગ્લોબલ સાઉથ (વિકાસશીલ અને ગરીબ દેશો) માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને પ્રભાવશાળી મંચ માને છે. જોકે, બંને દેશોની વૈશ્વિક પ્રાથમિકતાઓમાં અમુક તફાવતો જરૂર જોવા મળે છે.
દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં ભૂતકાળના મતના ભેદો, સીમા વિવાદ અને ચિંતાઓ હજુ પણ અસ્તિત્વમાં છે, છતાં પણ અનેક એવા ક્ષેત્રો છે જ્યાં બંને દેશોના હિતો એકસમાન છે. હવામાન પરિવર્તન (Climate Change), આર્થિક વિકાસ, અન્ન અને ઊર્જા સુરક્ષા, વૈશ્વિક વેપાર નિયમો અને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર વિકાસશીલ દેશોનું પ્રતિનિધિત્વ વધારવા જેવા મહત્વના વિષયો પર ભારત અને ચીન એકસમાન અવાજ ઉઠાવી શકે છે.
