લોન લેતા પહેલા સાવધાન! તમારી એક નાની ભૂલ CIBIL સ્કોર બગાડી શકે છે.
ભારતીય મધ્યમવર્ગીય પરિવાર માટે લોન કે ધિરાણ લેવું એ ઘણીવાર એક મોટો નિર્ણય હોય છે. ભલે તે ઘર ખરીદવા માટે હોય, બિઝનેસ વધારવા માટે હોય કે પછી કોઈ મેડિકલ ઈમરજન્સી માટે, સાચો વિકલ્પ પસંદ કરવો એ આર્થિક સમજદારીનું કામ છે. ભારતમાં ધિરાણ મેળવવાના મુખ્ય બે રસ્તા છે: સિક્યોર્ડ (સેફ) અને અનસિક્યોર્ડ (અસુરક્ષિત) લોન. આ લેખમાં આપણે સમજીશું કે તમારી જરૂરિયાત મુજબ કયો વિકલ્પ શ્રેષ્ઠ છે અને જો તમારો ક્રેડિટ સ્કોર ઓછો હોય તો પણ તમે કેવી રીતે લોન મેળવી શકો છો.
ગોલ્ડ લોન vs પ્રોપર્ટી લોન: કયો વિકલ્પ તમારા માટે શ્રેષ્ઠ?
જ્યારે આપણે કોઈ વસ્તુ ગીરો મૂકીને લોન લઈએ છીએ, ત્યારે તેને ‘સિક્યોર્ડ લોન’ કહેવાય છે. ભારતમાં ગોલ્ડ લોન (સોના પર લોન) અને મોર્ટગેજ લોન (પ્રોપર્ટી પર લોન) સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે. પરંતુ આ બંને વચ્ચે મોટો તફાવત છે.
ગોલ્ડ લોન એ લોકો માટે વરદાન સમાન છે જેમને તાત્કાલિક પૈસાની જરૂર છે. તેમાં પ્રોસેસિંગ ખૂબ જ ઝડપી હોય છે અને બેંકો તમારા ક્રેડિટ સ્કોર પર બહુ ભાર આપતી નથી, કારણ કે સોનું પોતે એક મજબૂત જામીનગીરી છે. બીજી તરફ, જો તમારે મોટી રકમની જરૂર હોય અને તમે લાંબા સમય સુધી હપ્તા (EMI) ભરવા માંગતા હોવ, તો પ્રોપર્ટી લોન વધુ સારો વિકલ્પ છે. પ્રોપર્ટી લોનમાં વ્યાજ દર ગોલ્ડ લોન કરતા ઓછા હોઈ શકે છે, પરંતુ તેની પ્રક્રિયા થોડી જટિલ અને સમય માંગી લે તેવી હોય છે, કારણ કે બેંક મિલકતના દસ્તાવેજોની ઝીણવટભરી તપાસ કરે છે.
CIBIL સ્કોર: તમારી આર્થિક પ્રતિષ્ઠાનો અરીસો
લોન લેવાની પ્રક્રિયામાં સૌથી મહત્વનું પાસું ‘CIBIL સ્કોર’ છે. તે એક ૩-અંકી સંખ્યા છે જે બેંકને જણાવે છે કે તમે ભૂતકાળમાં લોન કેવી રીતે ચૂકવી છે. જો તમારો સ્કોર ૭૫૦ થી ઉપર હોય, તો બેંકો તમને ઓછા વ્યાજે લોન આપવા સામેથી તૈયાર રહે છે.
ઘણા લોકો એક મોટી ભૂલ કરે છે – તે છે ‘મલ્ટિપલ હાર્ડ ઈન્કવાયરીઝ’. જ્યારે તમે એકસાથે ઘણી બધી બેંકોમાં લોન માટે અરજી કરો છો, ત્યારે દરેક બેંક તમારો સ્કોર ચેક કરે છે, જેને ‘Hard Inquiry’ કહેવામાં આવે છે. જો ટૂંકા સમયમાં આવી ઘણી તપાસ થાય, તો તમારો CIBIL સ્કોર નીચે પડી શકે છે, કારણ કે બેંકને લાગે છે કે તમે ‘ક્રેડિટ હંગ્રી’ એટલે કે પૈસા માટે ખૂબ જ તલપાપડ છો. તેથી, ગમે ત્યાં લોન માટે અરજી કરતા પહેલા સરખામણી કરવી જોઈએ, પણ વારંવાર અરજી ફોર્મ ભરવા જોઈએ નહીં.
ઓછા CIBIL સ્કોર હોવા છતાં લોન મેળવવાની વ્યૂહરચના
જો તમારો ક્રેડિટ સ્કોર ઓછો છે, તો તેનો અર્થ એ નથી કે તમને ક્યારેય લોન નહીં મળે. તમે કેટલીક સ્માર્ટ રીતો અપનાવી શકો છો:
૧. કો-એપ્લિકન્ટ ઉમેરો: જો તમારા જીવનસાથી કે માતા-પિતાનો સ્કોર સારો હોય, તો તેમને લોનમાં સહ-અરજદાર (Co-applicant) તરીકે ઉમેરો. આનાથી બેંકનો ભરોસો વધશે.
૨. NBFCs નો સંપર્ક કરો: ખાનગી બેંકો કરતા નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્શિયલ કંપનીઓ (NBFCs) ના નિયમો થોડા હળવા હોય છે. તેઓ કદાચ થોડા વધુ વ્યાજે પણ તમને લોન આપી શકે છે.
૩. કોલેટરલ (Collateral) નો ઉપયોગ: જો તમારી પાસે FD, વીમા પૉલિસી કે શેર હોય, તો તેની સામે લોન લેવાથી ક્રેડિટ સ્કોરની અસર ઓછી થઈ જાય છે.
છેલ્લે, લોન લેવી એ જવાબદારી છે. હંમેશા શિસ્તબદ્ધ રીતે હપ્તા ચૂકવો અને તમારા ક્રેડિટ રિપોર્ટમાં રહેલી કોઈ પણ ભૂલને સુધારવા માટે તરત જ અરજી કરો. આરબીઆઈ (RBI) ના નિયમો મુજબ ગ્રાહકોને યોગ્ય ન્યાય અને પારદર્શિતા મળવી જોઈએ, તેથી તમારા હકો વિશે પણ જાગૃત રહો.
