કાચા તેલની તેજીએ સોનાનું ગણિત બગાડ્યું: શું સોનું ₹૧.૫૦ લાખની સપાટીથી નીચે જશે?
ન્યૂયોર્કથી લઈને મુંબઈ સુધીના કોમોડિટી બજારોમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. વૈશ્વિક બજારમાં કિંમતી ધાતુઓ પર આવી પડેલા આ દબાણનું સૌથી મોટું કારણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કાચા તેલ (ક્રૂડ ઓઈલ) ના ભાવમાં થયેલો તીવ્ર વધારો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૦૯ ની આસપાસ પહોંચી ગયા છે, જેના કારણે માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ વિશ્વભરમાં ફુગાવાનું આર્થિક સંકટ ઊભું થયું છે.
આ વધતા ફુગાવાને ડામવા માટે વિશ્વની સૌથી મોટી સેન્ટ્રલ બેંક, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ, ફરી એકવાર વ્યાજ દરોમાં વધારો કરવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે. વ્યાજ દરો વધવાની આ સંભાવનાની સીધી અસર હવે સોના-ચાંદીના રોકાણકારો પર દેખાઈ રહી છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોના-ચાંદીની સ્થિતિ
ન્યૂયોર્કના કોમેક્સ (COMEX) માર્કેટમાં સોના અને ચાંદીના ફ્યુચર્સ ભાવ સતત ગગડી રહ્યા છે. સોનાના વાયદા ભાવ પ્રતિ ઔંસ $૪,૩૨૭ ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે, જેમાં પ્રતિ ઔંસ લગભગ $૮૨ નો ઘટાડો નોંધાયો છે. જ્યારે સોનાનો હાજર (Spot) ભાવ $૪,૨૯૬.૩૮ પ્રતિ ઔંસના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. તાજેતરના અઠવાડિયામાં સોનાનો ભાવ પ્રતિ ઔંસ $૪,૬૦૦ ની ઓલ-ટાઈમ હાઈ સપાટી વટાવી ગયો હતો, જેના પછી રોકાણકારો દ્વારા મોટા પાયે પ્રોફિટ બુકિંગ (નફો વસૂલી) કરવામાં આવી રહી છે.
બીજી તરફ, ન્યૂયોર્ક વાયદા બજારમાં ચાંદીના ભાવ પણ આશરે ૩ ટકા ઘટીને $૬૩.૩૭ પ્રતિ ઔંસ પર આવી ગયા છે. ઔદ્યોગિક માંગ જળવાઈ રહી હોવા છતાં વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાને કારણે ચાંદીની ચમક ફીકી પડી રહી છે.
ભારતીય બજાર (MCX) પર મોટો કડાકો
ભારતના મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર પણ સોના અને ચાંદીના દરોમાં મોટો કડાકો બોલાઈ ગયો છે. ટ્રેડિંગ સત્ર દરમિયાન સોનાનો ભાવ ₹૨,૩૧૩ અથવા ૧.૫૧% ઘટીને ₹૧,૫૦,૪૭૧ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામની નજીક પહોંચી ગયો હતો. અગાઉના સત્રમાં સોનું ₹૧,૫૨,૭૮૪ પર બંધ થયું હતું.
ચાંદીની પરિસ્થિતિ પણ વધુ નાજુક જોવા મળી રહી છે. MCX પર ચાંદીનો ભાવ ૨.૧૫ ટકા અથવા ₹૫,૦૫૫ પ્રતિ કિલોગ્રામ ઘટીને ₹૨,૨૯,૯૧૯ ના સ્તરે આવી ગયો છે. નોંધનીય છે કે ચાંદી પોતાના સર્વોચ્ચ શિખરથી ૪૦% થી પણ વધુ ગગડી ચૂકી છે.
સોના-ચાંદીના ભાવ ઘટવાના મુખ્ય પરિબળો
૧. ક્રૂડ ઓઈલમાં ઉછાળો: સાઉદી અરેબિયાની મહત્વપૂર્ણ પૂર્વ-પશ્ચિમ પાઇપલાઇન પર થયેલા ડ્રોન હુમલા બાદ તેને બંધ કરવામાં આવી છે. મધ્ય પૂર્વમાં વધતા રાજદ્વારી તણાવ અને સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધના કારણે તેલના ભાવ ચાર મહિનાની ઉચ્ચતમ સપાટીએ પહોંચી ગયા છે.
૨. યુએસ ફેડરલ રિઝર્વનું કડક વલણ: ઊંચા તેલના ભાવ વૈશ્વિક ફુગાવાને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. અમેરિકામાં ઓગસ્ટ મહિનામાં ગ્રાહક ફુગાવો વધીને ૩.૪ ટકા થયો છે. બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજદરમાં ૨૫ બેઝિસ પોઈન્ટનો વધારો કરી શકે છે. જ્યારે પણ વ્યાજ દરો વધે છે ત્યારે વ્યાજ ન આપનારી સંપત્તિ જેમ કે સોનામાં રોકાણનું આકર્ષણ ઘટે છે.
૩. સ્થાનિક ફુગાવો અને RBI પર દબાણ: ભારતમાં પણ ઓગસ્ટમાં જથ્થાબંધ ફુગાવો ૯.૯૨% ની નજીક પહોંચી ગયો છે અને છૂટક ફુગાવો ૪.૮૨% રહ્યો છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની પોલિસી કમિટી પર પણ દરો જાળવી રાખવા અથવા વધારવાનું દબાણ વધ્યું છે.
જો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું રહેશે અને કેન્દ્રીય બેંકો વ્યાજ દરો વધારવાનું ચાલુ રાખશે, તો આગામી દિવસોમાં સોનું ₹૧.૫૦ લાખની માનસિક સપાટી તોડીને વધુ નીચે જઈ શકે છે.
