વીમા રિન્યૂ કરાવવાનો SMS આવ્યો છે? ગભરાશો નહીં, NHAIએ વાહનચાલકોને આપી મોટી રાહત!
નેશનલ હાઇવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (NHAI) દ્વારા ગુરુવારે (19 નવેમ્બર) વાહનચાલકોની ચિંતા દૂર કરતી એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી નેશનલ હાઇવે પર મુસાફરી કરતા અનેક વાહનચાલકોના મોબાઇલ પર તેમના વાહનના વીમા (ઇન્શ્યોરન્સ) રિન્યૂઅલ અંગેના SMS આવી રહ્યા છે. આ મેસેજને કારણે વાહનમાલિકોમાં એવો ડર પેસી ગયો હતો કે ટોલ પ્લાઝા પર તેમના વાહનનું ચલણ કપાશે અથવા કોઈ દંડ ફટકારવામાં આવશે. જોકે, NHAIએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે આ મેસેજ માત્ર એક જાગૃતિ અભિયાનનો ભાગ છે અને તેના આધારે ટોલ પ્લાઝા પર કોઈ પણ પ્રકારનો દંડ વસૂલવામાં આવશે નહીં.

માત્ર પાયલોટ પ્રોજેક્ટ અને જાગૃતિ માટે છે આ SMS સેવા
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, NHAI હાલમાં પસંદગીના નેશનલ હાઇવે વપરાશકર્તાઓ સાથે આ SMS એલર્ટ સેવાનું પરીક્ષણ (ટેસ્ટિંગ) કરી રહી છે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વાહનમાલિકોને સમયસર જાણ કરવાનો છે કે તેમની વીમા પોલિસીની મુદત પૂરી થવા જઈ રહી છે. આનાથી વાહનચાલકોને પોલિસી સમાપ્ત થાય તે પહેલાં જ તેને રિન્યૂ કરાવવા માટે પૂરતો સમય મળી રહે છે.
NHAIએ સત્તાવાર નિવેદનમાં કહ્યું છે કે, “આ એલર્ટ મેસેજના આધારે ટોલ પ્લાઝા પર ચલણ ઈશ્યુ કરવાની કે કોઈ દંડ ફટકારવાની કોઈ જોગવાઈ નથી. હાઇવે પર મુસાફરી કરતા નાગરિકોને ખાતરી આપવામાં આવે છે કે આ SMS સિસ્ટમ ટોલ પ્લાઝા પર કોઈ પણ પ્રકારની દંડાત્મક કાર્યવાહી સાથે જોડાયેલી નથી.” ઓથોરિટીનો હેતુ માત્ર એટલો જ છે કે રસ્તા પર સુરક્ષાના નિયમોનું પાલન વધે અને લોકો અજાણતા વીમા વગર વાહન ન ચલાવે. જોકે, હાલમાં કેટલા લોકોને આ મેસેજ મોકલવામાં આવી રહ્યા છે અને આ સેવા સમગ્ર દેશમાં ક્યારથી લાગુ થશે તે અંગે મંત્રાલયે કોઈ ચોક્કસ સમયમર્યાદા જાહેર કરી નથી.
વીમા વગર વાહન ચલાવવાના કડક કાયદાકીય નિયમો
ભલે ટોલ પ્લાઝા પર આ SMSથી કોઈ દંડ ન થતો હોય, પરંતુ કાયદાકીય રીતે વાહનનો વીમો હોવો અનિવાર્ય છે. મોટર વ્હીકલ એક્ટ, 1988ની કલમ 146 મુજબ, જાહેર સ્થળોએ વાહન ચલાવવા માટે દરેક વાહનમાલિક પાસે માન્ય થર્ડ-પાર્ટી ઇન્શ્યોરન્સ હોવો ફરજિયાત છે.
આ કાયદાની કલમ 196 હેઠળ, જો કોઈ વ્યક્તિ માન્ય વીમા વગર વાહન ચલાવતા પકડાય, તો પ્રથમ વખતના ગુના બદલ ₹2,000નો દંડ અથવા ત્રણ મહિના સુધીની જેલ, અથવા બંને સજા થઈ શકે છે. જો કોઈ વાહનચાલક બીજી વખત આ જ ભૂલ કરે છે, તો દંડની રકમ વધીને ₹4,000 થઈ જાય છે અને સાથે ત્રણ મહિના સુધીની કેદની જોગવાઈ પણ લાગુ પડી શકે છે.

ડિજિટલ માધ્યમથી વીમાની ચકાસણી અને દસ્તાવેજોની સુવિધા
વાહનમાલિકો ઘરે બેઠા સરળતાથી જાણી શકે છે કે તેમના વાહનનો વીમો ક્યાં સુધી માન્ય છે. આ માટે સરકારની સત્તાવાર ‘mParivahan’ એપ પર જઈને માત્ર વાહનનો રજિસ્ટ્રેશન નંબર દાખલ કરવાનો રહે છે. આ ઉપરાંત, મુસાફરી દરમિયાન ટ્રાફિક પોલીસ કે આરટીઓ અધિકારીઓ દ્વારા તપાસ કરવામાં આવે ત્યારે વાહનચાલકો mParivahan અથવા ‘DigiLocker’ એપમાં રહેલા ડિજિટલ દસ્તાવેજો (જેમ કે ઇન્શ્યોરન્સ, આરસી બુક અને ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ) બતાવી શકે છે, જે સંપૂર્ણપણે માન્ય ગણાય છે.
બાકી ટોલ અને વીમા રિમાઇન્ડર વચ્ચેનો તફાવત
NHAIએ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બેરિયર-ફ્રી (અવરોધ રહિત) ટોલ કલેક્શન ધરાવતા હાઇવે પર બાકી રહેલા ટોલ ચાર્જ માટે ઇલેક્ટ્રોનિક નોટિસ મોકલવાની એક અલગ સિસ્ટમ કાર્યરત છે. જ્યારે કોઈ વાહનના FASTagમાં પૂરતું બેલેન્સ ન હોય અથવા ફાસ્ટેગ નિષ્ક્રિય (ઇનએક્ટિવ) હોય અને ટોલની ચૂકવણી નિષ્ફળ જાય, ત્યારે આવી નોટિસ મોકલવામાં આવે છે. પરંતુ હાલમાં જે વીમા રિમાઇન્ડર SMS મોકલવામાં આવી રહ્યા છે, તેને ટોલ કલેક્શન કે દંડ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી.
બેરિયર-ફ્રી ટોલ કલેક્શનની નવી માર્ગદર્શિકા
હાઇવે મુસાફરીને વધુ આધુનિક બનાવવા માટે NHAIએ આ મહિનાની શરૂઆતમાં જ ચાર-લેન અને તેનાથી પહોળા નેશનલ હાઇવે માટે બેરિયર-ફ્રી ટોલ કલેક્શનની નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે. આ નવા નિયમો આગામી અને હાલમાં ચાલી રહેલા બંને હાઇવે પ્રોજેક્ટ્સ પર લાગુ થશે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ વાહનોએ ટોલ ચૂકવવા માટે ટોલ પ્લાઝા પર ઊભા રહેવાની જરૂર નહીં પડે અને તેઓ સીધા પસાર થઈ શકશે. મંત્રાલયના મતે, આ પગલાથી ટ્રાફિક જામની સમસ્યા ઘટશે, મુસાફરોનો સમય અને ઈંધણ બચશે તેમજ હાઇવે પરની મુસાફરી વધુ સુરક્ષિત અને સરળ બનશે.
‘રાજમાર્ગયાત્રા’ એપ પર ટોલ પ્લાઝા ફીડબેક ફીચર
આ ઉપરાંત, નેશનલ હાઇવે પર મુસાફરોનો અનુભવ સુધારવા માટે NHAIએ ‘રાજમાર્ગયાત્રા’ (Rajmargyatra) મોબાઇલ એપ્લિકેશન પર ‘ટોલ પ્લાઝા ફીડબેક’ નામનું એક નવું ફીચર પણ શરૂ કર્યું છે. આ સુવિધાની મદદથી મુસાફરો ટોલ પ્લાઝા પર પોતાના અનુભવો શેર કરી શકે છે, ત્યાંની સેવાઓને રેટિંગ આપી શકે છે અને જો કોઈ સમસ્યા હોય તો સીધું ઓથોરિટીનું ધ્યાન દોરી શકે છે. મુસાફરોને પડતી નાની-મોટી મુશ્કેલીઓ જાણીને ટોલ પ્લાઝાની કામગીરીમાં સુધારો કરવાનો આ એક સરાહનીય પ્રયાસ છે.
