નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટી અને કે.વી.કે. વઘઈના સહયોગથી ખેડૂતોને નિમાસ્ત્રના ઉપયોગ અને ફાયદા અંગે આપવામાં આવ્યું માર્ગદર્શન
નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટી અને કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્ર (KVK), વઘઈના સંયુક્ત ઉપક્રમે ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકાના સોનુનીયા ગામ ખાતે એક દિવસીય વિશેષ તાલીમ શિબિરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ શિબિરનો મુખ્ય વિષય “પ્રાકૃતિક કૃષિમાં નિમાસ્ત્ર બનાવવાની પદ્ધતિ” હતો. ખેતીમાં રાસાયણિક જંતુનાશકોનો ઉપયોગ ઘટાડીને કુદરતી રીતે પાકનું રક્ષણ કેવી રીતે કરી શકાય, તે અંગે ખેડૂતોને પ્રત્યક્ષ માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં ગામના આશરે ૭૦ જેટલા પુરુષ અને મહિલા ખેડૂતોએ ખૂબ જ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો.
નિમાસ્ત્ર બનાવવાની રીત અને તેનાથી થતા ફાયદાઓ
કે.વી.કે. વઘઈના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. બિપિન વહુનીયાએ ખેડૂતોને નિમાસ્ત્ર બનાવવાની સાચી પદ્ધતિ વિશે વિગતવાર સમજ આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે લીમડાના પાન, ગૌમૂત્ર અને છાણના મિશ્રણથી બનતું આ નિમાસ્ત્ર નાના કદની ઇયળો અને ચૂસિયા પ્રકારની જીવાતો સામે અકસીર ઈલાજ છે. નિમાસ્ત્રના ઉપયોગથી ખેતી ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થાય છે અને જમીન તેમજ પર્યાવરણને કોઈ નુકસાન થતું નથી. આ સાથે જ તેનો છંટકાવ ક્યારે અને કેવી રીતે કરવો તેની ટેકનિકલ માહિતી પણ ખેડૂતોને પૂરી પાડવામાં આવી હતી.
ફળમાખીથી પાકને બચાવવા ‘ટ્રેપ’નો ઉપયોગ અને મહત્વ
કાર્યક્રમ દરમિયાન કીટકશાસ્ત્ર વિભાગના વડા ડૉ. જે. જે. પસ્તાગીયા અને ડૉ. ઈશિતાએ ખેડૂતોને ફળમાખીના ઉપદ્રવથી પાકને બચાવવા માટે ‘ફ્રૂટ ફ્લાય ટ્રેપ’ (ફળમાખી ટ્રેપ) ના ઉપયોગ વિશે માહિતગાર કર્યા હતા. ફળમાખી ખાસ કરીને શાકભાજી અને ફળપાકોને મોટું નુકસાન કરે છે, ત્યારે આ ટ્રેપનો ઉપયોગ કરીને ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે જીવાતોનું નિયંત્રણ કરી શકાય છે. વરિષ્ઠ વૈજ્ઞાનિક ડૉ. જે. બી. ડોબરીયાએ પણ ખેડૂતોને વર્તમાન સમયમાં પ્રાકૃતિક ખેતીના સાધનોની જરૂરિયાત સમજાવી હતી.
ખેડૂતોને સ્વાવલંબી બનાવવા કૃષિ યુનિવર્સિટીનો પ્રયાસ
આ તાલીમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ડાંગના અંતરિયાળ વિસ્તારના ખેડૂતોને ખેતીના ઈનપુટ્સ (ખાતર અને દવા) માટે બજાર પર નિર્ભર રહેવાને બદલે પોતે જ ઘરે તૈયાર કરતા શીખવવાનો છે. યુનિવર્સિટીના નિયામક ડૉ. હેમંત શર્માના માર્ગદર્શન હેઠળ આવા કાર્યક્રમો દ્વારા ખેડૂતોને આધુનિક અને ઝેરમુક્ત ખેતી તરફ વાળવામાં આવી રહ્યા છે. આ પ્રકારની તાલીમથી ખેડૂતોની આવકમાં વધારો થશે અને ગ્રાહકોને પણ શુદ્ધ અને પૌષ્ટિક આહાર મળી રહેશે.
