દહેગામના શિક્ષક ખેડૂતની અનોખી કમાલ: પ્રાકૃતિક ખેતી કરી લાલ બટાકાના પાકમાં મેળવી મોટી સફળતા
ગાંધીનગર જિલ્લાના દહેગામ તાલુકાના વાસણા ચૌધરી ગામમાં રહેતા દશરથભાઈ ચૌધરીએ શિક્ષણ જગતની સાથે ખેતીમાં પણ નવો માર્ગ ચીંધ્યો છે. ઉચ્ચ અભ્યાસ બાદ શિક્ષક તરીકે સમાજની સેવા કરનાર દશરથભાઈનું મન હંમેશા ખેતર અને જમીન સાથે જોડાયેલું રહ્યું છે. જમીન પ્રત્યેનો તેમનો આ લગાવ જ આજે તેમને એક સફળ ખેડૂત તરીકે પ્રસ્થાપિત કરી રહ્યો છે. તેમણે સાબિત કર્યું છે કે જ્ઞાનનો ઉપયોગ જો ખેતીમાં કરવામાં આવે તો તેનાથી ઉત્તમ પરિણામો મેળવી શકાય છે.
રાસાયણિક ખેતીના નુકસાનથી લીધો બોધ
શરૂઆતના વર્ષોમાં દશરથભાઈ પણ અન્ય ખેડૂતોની જેમ રાસાયણિક ખાતરો અને દવાઓનો ઉપયોગ કરીને પરંપરાગત ખેતી કરતા હતા. આ પદ્ધતિમાં ઉત્પાદન મળતું હોવા છતાં ખર્ચમાં સતત વધારો અને જમીનની ફળદ્રુપતામાં ઘટાડો થવા લાગ્યો હતો. જમીન બંજર બનતી જોઈ અને વધતી જતી બીમારીઓએ તેમને વિચારતા કરી દીધા હતા. આ પરિસ્થિતિમાંથી બહાર આવવા માટે તેમણે ખેતી કરવાની પદ્ધતિમાં ધરમૂળથી ફેરફાર કરવાનો મક્કમ નિર્ધાર કર્યો હતો.
આત્મા પ્રોજેક્ટ અને પ્રાકૃતિક કૃષિનો સંગમ
વર્ષ 2018માં આત્મા પ્રોજેક્ટના સંપર્કમાં આવ્યા બાદ દશરથભાઈએ પ્રાકૃતિક ખેતીના પાઠ શીખ્યા અને તેને પોતાના ખેતરમાં અમલમાં મૂક્યા હતા. જીવામૃત, બીજામૃત અને ઘન જીવામૃત જેવા કુદરતી ઘટકોનો ઉપયોગ કરીને તેમણે ખેતીને રસાયણમુક્ત બનાવી દીધી છે. છેલ્લા સાત વર્ષથી તેઓ સતત આ પદ્ધતિથી ખેતી કરી રહ્યા છે અને રાસાયણિક ખેતી કરતા પણ વધુ સારું અને ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદન મેળવી રહ્યા છે જે અન્ય ખેડૂતો માટે કુતૂહલનો વિષય બન્યો છે.
ઓછા ખર્ચે લાલ બટાકાનું મબલખ ઉત્પાદન
દશરથભાઈએ પોતાના 8 વીઘા પૈકીના 2 વીઘામાં પ્રાકૃતિક પદ્ધતિથી લાલ બટાકાનું વાવેતર કર્યું છે જેમાં કોઈ પણ પ્રકારના ઝેરી જંતુનાશકોનો ઉપયોગ કર્યો નથી. આ પાકમાં વાયરસ જેવી ગંભીર બીમારીઓ આવતી નથી અને માત્ર ખાટી છાશ જેવા દેશી ઉપચારોથી જીવાત નિયંત્રણ થઈ જાય છે. રાસાયણિક ખેતીની સરખામણીમાં અહીં ખર્ચ નહિવત છે જ્યારે બટાકાની ગુણવત્તા અને સ્વાદ શુદ્ધ હોવાથી બજારમાં પણ તેની સારી કિંમત મળી રહી છે.
ખેડૂતો માટે પ્રેરણાનું જીવંત ઉદાહરણ
શાળામાં બાળકોને ભણાવતા દશરથભાઈ આજે ખેતરમાં ઊભા રહીને સાથી ખેડૂતોને સ્વાવલંબી બનવાના પાઠ શીખવી રહ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે પ્રાકૃતિક ખેતી એ માત્ર પાક લેવાની રીત નથી પરંતુ પર્યાવરણ અને માનવ સ્વાસ્થ્યને બચાવવાની એક ઉમદા વિચારધારા છે. તેમની ઈચ્છા છે કે વધુમાં વધુ ખેડૂતો રાસાયણિક નિર્ભરતા છોડે અને પ્રાકૃતિક કૃષિ અપનાવીને પોતાની જમીનને ફરી જીવંત બનાવે જે સાચા અર્થમાં કૃષિ ક્રાંતિ ગણાશે.
