દાંતમાં સડો પેદા કરતા ખોરાક: જો તમે પણ આ વસ્તુઓ ખાઓ છો, તો ચેતી જજો! આજે જ જુઓ આખી લિસ્ટ
આપણે જે કંઈ પણ ખાઈએ છીએ તેની સીધી અસર આપણા સ્વાસ્થ્ય પર પડે છે, પરંતુ સૌથી પહેલી અસર આપણા દાંત પર થાય છે. કેટલીક વસ્તુઓ ખાવામાં તો ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે, પરંતુ તે આપણા દાંતના કુદરતી રક્ષણાત્મક પડ (એનામલ)ને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. પરિણામે દાંતમાં કેવિટી એટલે કે સડો થવાની સમસ્યા ઊભી થાય છે. જો સમયસર ધ્યાન આપવામાં ન આવે તો દાંત નબળા પડીને પડી પણ શકે છે.
ચાલો જાણીએ કે કઈ વસ્તુઓ તમારા દાંત માટે સૌથી વધુ જોખમી સાબિત થઈ શકે છે અને તેનાથી બચવા શું કરવું જોઈએ.
કેવિટી શું છે અને તે કેવી રીતે થાય છે?
જ્યારે આપણે ખાંડ કે સ્ટાર્ચયુક્ત ખોરાક ખાઈએ છીએ, ત્યારે મોઢામાં રહેલા બેક્ટેરિયા તે ખોરાક સાથે મળીને ‘એસિડ’ બનાવે છે. આ એસિડ દાંતના ઉપરના પડને ઓગાળવા લાગે છે, જેને મેડિકલ ભાષામાં ‘પ્લાક’ કહેવામાં આવે છે. લાંબા સમયે આ પ્લાક કેવિટીનું રૂપ ધારણ કરે છે.
દાંત માટે સૌથી ખતરનાક ખોરાકની યાદી
૧. ચીકણી મીઠાઈઓ અને કેન્ડી
ચોકલેટ, લોલીપોપ કે જેલી જેવી ચીકણી વસ્તુઓ દાંત માટે દુશ્મન સમાન છે. આ વસ્તુઓ દાંતની વચ્ચેના ભાગમાં ચોંટી જાય છે. બેક્ટેરિયાને આ ચીકણી ખાંડ પર પ્રક્રિયા કરવા માટે વધુ સમય મળે છે, જે ઝડપથી સડો પેદા કરે છે.
૨. કાર્બોનેટેડ સોફ્ટ ડ્રિંક્સ અને સોડા
સોડા અને કોલ્ડ ડ્રિંક્સમાં માત્ર ખાંડ જ નથી હોતી, પરંતુ તેમાં ફોસ્ફોરિક અને સાઇટ્રિક એસિડ પણ હોય છે. આ એસિડ દાંતના પડને નરમ બનાવી દે છે. ડાયેટ સોડા પણ દાંત માટે જોખમી છે કારણ કે તેમાં એસિડિક ગુણધર્મો હોય છે.
૩. સફેદ બ્રેડ અને સ્ટાર્ચયુક્ત ખોરાક
ઘણા લોકોને નવાઈ લાગશે, પરંતુ બ્રેડ, પાસ્તા અને બટાકાની ચિપ્સ દાંત માટે હાનિકારક છે. જ્યારે તમે બ્રેડ ચાવો છો, ત્યારે લાળ તેમાં રહેલા સ્ટાર્ચને ખાંડમાં ફેરવે છે. તે પેસ્ટ જેવું બનીને દાંતના ખૂણેખૂણે ભરાઈ જાય છે.
૪. ખાટાં ફળો અને જ્યુસ
લીંબુ, સંતરા અને દ્રાક્ષ જેવા ફળો સ્વાસ્થ્ય માટે સારા છે, પરંતુ તેમાં રહેલું એસિડ દાંતના એનામલને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. જો તમે આખો દિવસ લીંબુ પાણી કે ખાટા જ્યુસ પીતા રહો છો, તો દાંતમાં સેન્સિટિવિટી (ઝણઝણાટી) વધી શકે છે.
૫. ડ્રાય ફ્રૂટ્સ (સૂકો મેવો)
ખજૂર, અંજીર કે કિસમિસ જેવા ડ્રાય ફ્રૂટ્સ સ્વાસ્થ્યપ્રદ માનવામાં આવે છે, પરંતુ તે ચીકણા હોય છે. તે દાંતમાં લાંબો સમય ચોંટેલા રહે છે, જે સડો પેદા કરનારા બેક્ટેરિયાને આમંત્રણ આપે છે.
દાંતને કેવિટીથી બચાવવા માટેની ટિપ્સ
- ગાર્ગલ (કોગળા) કરો: કોઈપણ ગળી કે ચીકણી વસ્તુ ખાધા પછી તરત જ સાદા પાણીથી કોગળા કરવાની આદત પાડો.
- દિવસમાં બે વાર બ્રશ: સવારે અને રાત્રે સૂતા પહેલા ફ્લોરાઈડયુક્ત ટૂથપેસ્ટથી બ્રશ કરવું અનિવાર્ય છે. રાત્રિનું બ્રશ સૌથી મહત્વનું છે.
- ફ્લોસિંગ: બ્રશ જ્યાં નથી પહોંચી શકતું ત્યાં ફ્લોસ (દાંત સાફ કરવાનો દોરો) પહોંચે છે. દિવસમાં એકવાર દાંત વચ્ચે ફ્લોસિંગ કરો.
- પુષ્કળ પાણી પીવો: પાણી પીવાથી મોઢામાં લાળનું પ્રમાણ જળવાઈ રહે છે, જે કુદરતી રીતે એસિડને ન્યુટ્રલાઈઝ કરે છે.
- ડેન્ટલ ચેકઅપ: દર ૬ મહિને ડેન્ટિસ્ટ પાસે જઈને દાંતની તપાસ કરાવો જેથી શરૂઆતી તબક્કામાં જ સડો પકડી શકાય.
દાંત એ આપણા ચહેરાની સુંદરતા અને પાચનતંત્રનો મુખ્ય ભાગ છે. સ્વાદિષ્ટ ખોરાક ખાવાની ના નથી, પરંતુ ખાધા પછી દાંતની સફાઈ પ્રત્યે રાખવામાં આવેલી બેદરકારી મોંઘી પડી શકે છે. આજે જ તમારી ખાવા-પીવાની આદતોમાં સુધારો કરો અને મજબૂત દાંત સાથે સ્મિત જાળવી રાખો.
(અસ્વીકરણ: આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે છે. કોઈપણ ગંભીર ડેન્ટલ સમસ્યા માટે નિષ્ણાત ડોક્ટરની સલાહ લેવી.)
