લોકસભામાં ‘ચીન’ મુદ્દે સંગ્રામ: રાહુલ ગાંધીએ ફરી પૂર્વ સેના પ્રમુખ નરવણેના પુસ્તકનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો, ગૃહમાં ભારે હોબાળો
સંસદના બજેટ સત્ર દરમિયાન લોકસભામાં મંગળવારે સતત બીજા દિવસે પણ ભારે હોબાળો જોવા મળ્યો હતો. વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પૂર્વ થલ સેના પ્રમુખ જનરલ એમ.એમ. નરવણેની અપ્રકાશિત આત્મકથા ‘Four Stars of Destiny’ સાથે જોડાયેલા એક લેખનો હવાલો આપતા સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ સામસામે આવી ગયા હતા. વધતા શોરબકોર વચ્ચે લોકસભાની કાર્યવાહી બપોરે 3 વાગ્યા સુધી સ્થગિત કરવામાં આવી હતી.
નરવણેના પુસ્તકને લઈને કેમ ભડક્યો વિવાદ?
રાહુલ ગાંધીએ ગૃહમાં ‘ધ કારવાં’ મેગેઝિનમાં પ્રકાશિત એક લેખનો ઉલ્લેખ કરતા વર્ષ 2020ના ભારત-ચીન સીમા વિવાદ દરમિયાન સરકારની ભૂમિકા પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે આ લેખમાં લદ્દાખમાં ચીની સૈન્ય પ્રવૃત્તિઓ અને તે સમયની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની સ્થિતિનો ઉલ્લેખ છે, જે દેશ માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.
જોકે, સરકારે આના પર સખત વાંધો ઉઠાવતા કહ્યું હતું કે કોઈ અપ્રકાશિત પુસ્તક અથવા અપ્રમાણિત લેખનો ઉલ્લેખ સંસદના નિયમો હેઠળ કરી શકાય નહીં.
સંસદીય નિયમોને લઈને ટકરાવ
સંસદીય કાર્ય મંત્રી કિરેન રિજિજુએ નિયમ 349નો હવાલો આપતા કહ્યું કે પૂર્વ પરવાનગી કે પ્રમાણીકરણ વગર કોઈ બાહ્ય લેખ કે પુસ્તકને ગૃહમાં વાંચવું એ નિયમોનું ઉલ્લંઘન છે. આના પર રાહુલ ગાંધીએ વાંધો ઉઠાવતા કહ્યું હતું કે,
“હું વિપક્ષનો નેતા છું, મારે બોલવા માટે કોઈની પરવાનગી લેવાની જરૂર નથી.”
સ્પીકર ઓમ બિરલાએ રાહુલ ગાંધીને રાષ્ટ્રપતિના અભિભાષણ પરની ચર્ચા સુધી મર્યાદિત રહેવાની સલાહ આપી અને અગાઉ આપવામાં આવેલી વ્યવસ્થા (Ruling) નું પાલન કરવા જણાવ્યું હતું.
349 વિરુદ્ધ 353: નિયમોનું યુદ્ધ
સરકાર તરફથી એવો પણ તર્ક આપવામાં આવ્યો હતો કે:
- નિયમ 349 હેઠળ માત્ર ગૃહના કાર્ય સાથે સંબંધિત સામગ્રી જ વાંચી શકાય છે.
- નિયમ 353 મુજબ કોઈ મંત્રી કે વ્યક્તિ પર આરોપ લગાવતા પહેલા પૂર્વ સૂચના આપવી અનિવાર્ય છે.
રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહે પણ હસ્તક્ષેપ કરતા કહ્યું કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જેવા સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર નિયમોનું ઉલ્લંઘન સ્વીકાર્ય નથી.
ગૃહની બહાર રાહુલ ગાંધીનો સરકાર પર હુમલો
કાર્યવાહી સ્થગિત થયા બાદ રાહુલ ગાંધીએ સંસદ પરિસરમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે વડાપ્રધાન “દબાણમાં” આવીને ભારત-અમેરિકા વેપાર સમજૂતી માટે સંમત થયા છે.
રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે અદાણી મામલે અને એપસ્ટાઈન ફાઇલ્સ સાથે જોડાયેલા આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણને કારણે આ સમજૂતી કરવામાં આવી છે, જેનું નુકસાન ભારતીય ખેડૂતો અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોએ વેઠવું પડી શકે છે.
નારેબાજી અને અવ્યવસ્થા
હોબાળા દરમિયાન વિપક્ષી સાંસદોએ “સરન્ડર મોદી” ના નારા લગાવ્યા હતા. કેટલાક સાંસદો વેલમાં પહોંચી જતા અને મહારજિસ્ટ્રારની ટેબલ પાસે આવી જવાથી સ્થિતિ વધુ તણાવપૂર્ણ બની હતી, જેના કારણે સ્પીકરે ગૃહને સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
હવે સૌની નજર બપોરે 3 વાગ્યે ફરી શરૂ થનારી લોકસભાની કાર્યવાહી પર ટકેલી છે. એ જોવું મહત્વનું રહેશે કે શું સરકાર વિપક્ષને આ મુદ્દે ચર્ચાની મંજૂરી આપે છે કે પછી સંસદમાં ગતિરોધ વધુ ઘેરો બને છે.
