નોર્મલ રિપોર્ટ હોવા છતાં સવારની શુગર કેમ ઘટી જાય છે? જાણો કારણો અને બચાવના ઉપાયો
સામાન્ય રીતે લોકો એવું માને છે કે જો જમ્યા પછીની શુગર અને HbA1c ના રિપોર્ટ સામાન્ય હોય, તો બધું બરાબર છે. પરંતુ ઘણા કિસ્સાઓમાં એવું જોવા મળે છે કે ફાસ્ટિંગ બ્લડ શુગર (ખાલી પેટે શુગર) જરૂરિયાત કરતા વધુ ઘટી જાય છે. ડોક્ટરોના મતે આ સ્થિતિ હાઈ શુગર જેટલી જ ખતરનાક હોઈ શકે છે.
દિલ્હીની લેડી હાર્ડિંગ મેડિકલ કોલેજના સિનિયર ફિઝિશિયન ડો. એલ.એચ. ઘોટેકર જણાવે છે કે સવારે ખાલી પેટે શુગર વારંવાર ઘટી જવી એ શરીરમાં કોઈ આંતરિક ખામીનો સંકેત હોઈ શકે છે, જેને નજરઅંદાજ ન કરવો જોઈએ.
ફાસ્ટિંગ શુગર ઓછી થવી કેમ ચિંતાનો વિષય છે?
ડો. ઘોટેકરના જણાવ્યા મુજબ, મોટાભાગના લોકો હાઈ શુગરથી ડરતા હોય છે, પરંતુ 70 mg/dL થી નીચે શુગર જવી પણ ગંભીર જોખમ ઊભું કરી શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં આ બેભાન અવસ્થા, મગજની કામગીરી પર અસર અને ઇમરજન્સી જેવી સ્થિતિ પણ સર્જી શકે છે. ઘણા દર્દીઓમાં એવું જોવા મળે છે કે:
- જમ્યા પછીની શુગર સામાન્ય રહે છે.
- HbA1c પણ કંટ્રોલમાં હોય છે.
- પરંતુ સવારની ફાસ્ટિંગ શુગર વારંવાર ઘટી જાય છે.
આ સ્થિતિ શરીરની ગ્લુકોઝ બેલેન્સ સિસ્ટમમાં ગરબડ હોવાનો ઈશારો કરે છે.
ફાસ્ટિંગ શુગર ઓછી થવાના મુખ્ય કારણો
ડોક્ટરના જણાવ્યા મુજબ તેની પાછળ ઘણા કારણો હોઈ શકે છે:
- રાત્રિનું ભોજન ન લેવું: જે લોકો વજન ઘટાડવા કે અન્ય કારણોસર ડિનર સ્કીપ કરે છે, તેમના શરીરમાં ગ્લુકોઝ સ્ટોર થઈ શકતું નથી. તેની અસર સવારે શુગર ઘટવા તરીકે જોવા મળે છે.
- લિવર સંબંધિત સમસ્યા: લિવર શરીરમાં ગ્લુકોઝનો સંગ્રહ કરે છે. જો લિવર બરાબર કામ ન કરતું હોય, તો રાત્રિ દરમિયાન શરીરને જરૂરી શુગર રિલીઝ થઈ શકતી નથી.
- પેનક્રિયાઝની ગરબડ: ઇન્સ્યુલિનનું અસંતુલન પણ ફાસ્ટિંગ હાઈપોગ્લાયસેમિયાનું કારણ બની શકે છે.
- ડાયાબિટીસની દવાઓનો ખોટો ડોઝ: કેટલાક દર્દીઓ ડોક્ટરની સલાહ વગર દવાની માત્રામાં ફેરફાર કરે છે, જેના કારણે શુગર જરૂરિયાત કરતા વધુ ઘટી જાય છે.
ફાસ્ટિંગ શુગર ઓછી થવાના સંકેતો
ડો. ઘોટેકર જણાવે છે કે શરૂઆતના લક્ષણોને લોકો અવારનવાર અવગણે છે:
- અચાનક ચક્કર આવવા
- ઠંડો પરસેવો વળવો
- હૃદયના ધબકારા તેજ થવા
- ગભરામણ અથવા બેચેની અનુભવવી
- આંખો સામે ધૂંધળું દેખાવું
જો આ લક્ષણો સવારના સમયે વારંવાર જોવા મળે, તો તે ચેતવણી સમાન હોઈ શકે છે.
ફાસ્ટિંગ શુગરને કેવી રીતે સંતુલિત રાખવી?
ડોક્ટર કેટલાક સરળ પરંતુ જરૂરી ઉપાયો જણાવે છે:
- રાત્રિનું ભોજન ક્યારેય ન છોડો, હળવો અને સંતુલિત આહાર લો.
- ખાલી પેટે વર્કઆઉટ કે ભારે કસરત કરવાનું ટાળો.
- જો લિવર સંબંધિત કોઈ સમસ્યા હોય, તો તેની યોગ્ય સારવાર કરાવો.
- ડાયાબિટીસની દવાઓના ડોઝમાં પોતાની મેળે ફેરફાર ન કરો.
- રાત્રે જમવા અને સુવા વચ્ચે બહુ લાંબો સમયગાળો ન રાખો.
ડોક્ટરનો સંપર્ક ક્યારે કરવો?
જો તમારી ફાસ્ટિંગ બ્ડ શુગર 70 mg/dL થી નીચે જઈ રહી હોય, અથવા તેની સાથે ચક્કર, પરસેવો કે નબળાઈ અનુભવાતી હોય—તો તેને હળવાશથી ન લો. આવા કિસ્સામાં તરત જ ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો અત્યંત જરૂરી છે.
