બજેટના દિવસે ગુડ ન્યૂઝ: GSTની આવકમાં રેકોર્ડ બ્રેક વૃદ્ધિ, ઈમ્પોર્ટ ટેક્સ બન્યો સરકારનું નવું ‘પાવર એન્જિન’
જાન્યુઆરી ૨૦૨૬માં ભારતનું ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) કલેક્શન આર્થિક મજબૂતીના નવા સંકેતો આપી રહ્યું છે. વાર્ષિક ધોરણે ૬.૨% ના વધારા સાથે ટેક્સ કલેક્શન ૧.૯૩ લાખ કરોડ રૂપિયાના આંકડાને પાર કરી ગયું છે. આ વૃદ્ધિ ભારતીય અર્થતંત્રની આંતરિક શક્તિ અને ખાસ કરીને આયાત પરના ટેક્સમાં થયેલા નોંધપાત્ર વધારાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
જાન્યુઆરી ૨૦૨૬: GST કલેક્શનમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો
નાણા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા ડેટા અનુસાર, જાન્યુઆરી ૨૦૨૬માં કુલ જીએસટી આવક ૧,૯૩,૬૦૦ કરોડ રૂપિયા નોંધાઈ છે. ગયા વર્ષના સમાન મહિનામાં એટલે કે જાન્યુઆરી ૨૦૨૫માં આ આંકડો અંદાજે ૧.૮૨ લાખ કરોડ રૂપિયાની આસપાસ હતો. ૬.૨% નો આ ગ્રોથ દર્શાવે છે કે બજારમાં વપરાશ (Consumption) અને આર્થિક ગતિવિધિઓ સતત વધી રહી છે. જોકે આ આંકડો અત્યાર સુધીનો સર્વોચ્ચ ૨ લાખ કરોડનો રેકોર્ડ તોડી શક્યો નથી, પરંતુ તે દેશની સ્થિર ટેક્સ આવકની દિશામાં એક મોટું ડગલું છે. આ કલેક્શનમાં સેન્ટ્રલ જીએસટી (CGST), સ્ટેટ જીએસટી (SGST), અને ઇન્ટિગ્રેટેડ જીએસટી (IGST) નો સમાવેશ થાય છે.
ઈમ્પોર્ટ ટેક્સ: જીએસટી કલેક્શનની મુખ્ય તાકાત
આ વખતના જીએસટી કલેક્શનમાં સૌથી નોંધપાત્ર બાબત આયાત કરવામાં આવેલી ચીજવસ્તુઓ પરનો ટેક્સ (Import Tax) રહ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારમાં ભારતની ભાગીદારી વધતા અને ખાસ કરીને મોંઘી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ વસ્તુઓ, મશીનરી અને કાચા માલની આયાતમાં વૃદ્ધિ થતા આયાત પરના આઈજીએસટી (IGST) માં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, ભારતીય ઉત્પાદકો દ્વારા આધુનિક ટેકનોલોજીના મશીનોની આયાત અને વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં જોવા મળેલી અસ્થિરતા વચ્ચે પણ આયાત ટેક્સ બજેટ માટે ‘બૂસ્ટર ડોઝ’ સાબિત થયો છે. સ્થાનિક વ્યવહારોમાંથી થતી આવકમાં પણ વધારો થયો છે, પરંતુ આયાત ટેક્સ આ મહિનાની સફળતા પાછળનું મુખ્ય એન્જિન રહ્યું છે.
ઉત્સવોની સિઝન અને વર્ષના અંતની અસર
જાન્યુઆરીના જીએસટી કલેક્શનમાં ડિસેમ્બર મહિનાના વ્યવહારોનો મુખ્ય હિસ્સો હોય છે. ડિસેમ્બરના અંતમાં આવતા નાતાલ અને નવા વર્ષના તહેવારો દરમિયાન રિટેલ વેચાણ, પ્રવાસન અને હોસ્પિટાલિટી સેક્ટરમાં તેજી જોવા મળે છે. લોકો દ્વારા કરવામાં આવેલા જંગી ખર્ચના પરિણામે જાન્યુઆરીમાં સરકારની તિજોરીમાં મોટું ટેક્સ કલેક્શન જમા થયું છે. ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરમાં પણ ડિસેમ્બર ડિસ્કાઉન્ટ સેલને કારણે વાહનોનું વેચાણ વધ્યું હતું, જેની સીધી અસર ટેક્સના આંકડાઓ પર જોવા મળી છે. આ આંકડાઓ સાબિત કરે છે કે ભારતીય ગ્રાહકોની ખરીદશક્તિ (Purchasing Power) હજુ પણ મજબૂત છે.
ટેક્સ કમ્પ્લાયન્સ અને ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ
જીએસટી કલેક્શનમાં સતત થઈ રહેલા વધારા પાછળ સરકારના કડક અમલીકરણ અને ટેકનોલોજીના ઉપયોગને શ્રેય આપવામાં આવે છે. જીએસટી કાઉન્સિલ દ્વારા ડેટા એનાલિટિક્સ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ઉપયોગ કરીને ટેક્સ ચોરી રોકવા માટે જે પગલાં લેવામાં આવ્યા છે, તેની સકારાત્મક અસર જોવા મળી રહી છે. નકલી ઇન્વોઇસિંગ (Fake Invoicing) પરની કડક કાર્યવાહી અને રિટર્ન ફાઇલિંગની પ્રક્રિયાને વધુ સરળ બનાવવાથી નાના વેપારીઓ પણ ટેક્સ માળખામાં સક્રિય બન્યા છે. ઇ-વે બિલના જનરેશનમાં થયેલો વધારો પણ માલસામાનની હેરફેર અને આર્થિક સક્રિયતાની સાક્ષી પૂરે છે.
આગામી મહિનાઓ અને બજેટ લક્ષ્યાંકો પર અસર
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ ના છેલ્લા ક્વાર્ટરમાં આ મજબૂત કલેક્શન સરકારને તેના રાજકોષીય ખાધ (Fiscal Deficit) ના લક્ષ્યાંકો હાંસલ કરવામાં મદદરૂપ થશે. બજેટ ૨૦૨૬ માં સરકારે આંતરમાળખાકીય સુવિધાઓ (Infrastructure) માટે જે જંગી ફાળવણી કરી છે, તેના માટે જીએસટીની મજબૂત આવક પાયાનું કામ કરશે. જો આગામી ફેબ્રુઆરી અને માર્ચ મહિનામાં પણ કલેક્શન ૧.૯૦ લાખ કરોડની ઉપર જળવાઈ રહે છે, તો સરકાર માટે કલ્યાણકારી યોજનાઓ અને મૂડી ખર્ચમાં વધારો કરવો સરળ બનશે. રોકાણકારો માટે પણ આ એક પોઝિટિવ સંકેત છે કે દેશનું અર્થતંત્ર સાચી દિશામાં જઈ રહ્યું છે.
