હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બની ‘Strait Of Trump’! ટ્રમ્પના નવા નકશાએ દુનિયામાં છેડ્યો વિવાદ
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે ગુરુવારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર એક નકશો શેર કર્યો હતો. આ નકશામાં તેમણે વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વની ગણાતી ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) નું નામ બદલીને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ ટ્રમ્પ’ (Strait of Trump) કરી દીધું છે. આ ફેરફાર ભલે નાનો લાગે, પરંતુ તે ઈરાન વિરુદ્ધ અમેરિકાના આક્રમક વલણ અને મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધનો મોટો સંકેત છે.
“પરમાણુ હથિયાર ભૂલી જાઓ” – ટ્રમ્પનો કડક સંદેશ
નકશાની સાથે ટ્રમ્પે ઈરાનને ચેતવણી આપતા કહ્યું કે, તેહરાને હવે હાર સ્વીકારી લેવી પડશે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યાં સુધી ઈરાન પોતાની પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓનો ત્યાગ નહીં કરે ત્યાં સુધી તેની સાથે કોઈ પણ પ્રકારની સમજૂતી શક્ય નથી. અમેરિકાએ ઈરાનના બંદરો પર જે નૌકાદળની નાકાબંધી (Naval Blockade) કરી છે, તેને ટ્રમ્પે પોતાની ‘શાનદાર વ્યૂહરચના’ ગણાવી હતી. આ નાકાબંધીને કારણે ઈરાનનો સમુદ્રી વેપાર લગભગ ઠપ થઈ ગયો છે.
અમેરિકી નૌસેનાની શક્તિનું પ્રદર્શન
ટ્રમ્પે પોતાની સૈન્ય તાકાતનું ગૌરવ કરતા જણાવ્યું કે, “આ નાકાબંધીથી દુનિયાને અને ખાસ કરીને ઈરાનને ખબર પડી ગઈ છે કે આપણી નૌસેના કેટલી શક્તિશાળી છે. કોઈ પણ દેશ આપણી સામે આંખ ઉઠાવીને જોવાની હિંમત કરી શકે તેમ નથી. મેં મારા પહેલા કાર્યકાળમાં વિશ્વની સૌથી શક્તિશાળી સેના બનાવી હતી અને આજે પણ અમે તેને સતત વિકસિત કરી રહ્યા છીએ.” ટ્રમ્પનું આ નિવેદન સ્પષ્ટપણે ઈરાનના શાસકો પર દબાણ વધારવા માટે છે.
ઈરાન પર ‘લિમિટેડ એટેક’ની તૈયારી?
અહેવાલો મુજબ, નાકાબંધીને કારણે ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાને મોટું નુકસાન થઈ રહ્યું છે.અહેવાલ મુજબ, યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) એ ઈરાન પર ‘નાના પરંતુ અત્યંત શક્તિશાળી’ હુમલાની યોજના તૈયાર કરી છે. આ હુમલાઓનો હેતુ ઈરાનની સૈન્ય શક્તિને ખતમ કરવાનો નહીં, પરંતુ તેની પાયાની માળખાગત સુવિધાઓ (Infrastructure) ને નિશાન બનાવીને તેને વાતચીતની ટેબલ પર લાવવા મજબૂર કરવાનો છે.
નાકાબંધી એ બોમ્બમારા કરતાં વધુ અસરકારક
ટ્રમ્પનું માનવું છે કે સીધા બોમ્બમારા કરતાં આર્થિક અને સમુદ્રી નાકાબંધી વધુ અસરકારક સાબિત થાય છે. આ ઘેરાબંધીને કારણે ઈરાનના જહાજો ક્યાંય જઈ શકતા નથી, જેના કારણે તેના તેલની નિકાસ શૂન્ય થઈ ગઈ છે. ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે જો જરૂર પડશે તો તેઓ ‘કાઈનેટિક એક્શન’ (સૈન્ય કાર્યવાહી) ની મંજૂરી આપી શકે છે.
વૈશ્વિક અસરો અને વિવાદ
હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીનું નામ બદલવું એ માત્ર ટ્રમ્પની મજાક નથી, પણ એક ગંભીર રાજકીય ચાલ છે. વિશ્વનો ૨૦ ટકા તેલ પુરવઠો આ સાંકડા સમુદ્રી માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. જો અમેરિકા આ માર્ગ પર પોતાનો સંપૂર્ણ અંકુશ મેળવી લેશે, તો તે ચીન અને યુરોપ જેવા દેશો માટે પણ ચિંતાનો વિષય બનશે. બીજી તરફ, ઈરાને આ પગલાને ‘આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન’ ગણાવ્યું છે.
