સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં દેશનું કુલ GST કલેક્શન ₹૨.૦૪ લાખ કરોડ વટાવી ગયું; મહારાષ્ટ્ર નંબર વન અને ગુજરાતમાં ૧૭% નો મજબૂત ઉછાળો
ભારતીય અર્થતંત્ર અને ટેક્સ કલેક્શન માટે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ નો મહિનો અત્યંત આશાસ્પદ અને પ્રોત્સાહક સાબિત થયો છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરમાં ડેટા અનુસાર, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન દેશભરમાં કુલ ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) નું સંગ્રહ ₹૨,૦૩,૫૨૧ કરોડ (આશરે ₹૨.૦૪ લાખ કરોડ) નોંધાયું છે. ગયા વર્ષે એટલે કે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ માં નોંધાયેલા ₹૧,૭૭,૩૬૫ કરોડની સરખામણીએ આ વર્ષે ૧૪.૭ ટકાનો વાર્ષિક વધારો જોવા મળ્યો છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ છ મહિના (એપ્રિલ થી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬) માં દેશનું કુલ GST કલેક્શન ₹૧૨,૪૬,૨૭૮ કરોડે પહોંચી ગયું છે, જે દેશમાં વેપાર અને ઉપભોગમાં સતત થઈ રહેલી વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.
કુલ કલેક્શનમાં મહારાષ્ટ્ર પ્રથમ, ટકાવારી ગ્રોથમાં મણિપુર આગળ
રાજ્યવાર ડેટા પર નજર કરીએ તો, કુલ સ્થાનિક (Domestic) GST કલેક્શનના મામલે મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય દેશભરમાં પ્રથમ ક્રમે રહ્યું છે. મહારાષ્ટ્રે સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં ₹૨૯,૯૮૬ કરોડનો જીએસટી એકત્ર કર્યો છે, જે ગયા વર્ષના ₹૨૫,૯૭૩ કરોડ કરતાં ૧૫ ટકા વધુ છે.
બીજી તરફ, વાર્ષિક ટકાવારી વૃદ્ધિ (Percentage Growth) ની દ્રષ્ટિએ પૂર્વોત્તર રાજ્ય મણિપુરે સૌને ચોંકાવી દીધા છે. મણિપુરમાં જીએસટી કલેક્શન ₹૩૭ કરોડથી વધીને ₹૯૨ કરોડ થયું છે, જે ૧૪૫ ટકાનો જંગી ઉછાળો દર્શાવે છે. આ જ રીતે આસામમાં ૮૮ ટકાના વધારા સાથે ₹૨,૪૧૫ કરોડ અને અરુણાચલ પ્રદેશમાં ૪૬ ટકાના વધારા સાથે ₹૧૩૬ કરોડનો ટેક્સ એકત્ર થયો છે.
ગુજરાત, કર્ણાટક અને યુપી જેવા મોટા રાજ્યોનો દેખાવ
દેશના અગ્રણી ઔદ્યોગિક અને વેપારી રાજ્યોમાં પણ જીએસટી કલેક્શનમાં નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળ્યો છે. ગુજરાત રાજ્યમાં સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન ₹૧૨,૨૨૨ કરોડનો જીએસટી એકત્ર થયો છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીએ ૧૭ ટકાની મજબૂત વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.
આ ઉપરાંત કર્ણાટકે ૧૬ ટકાના વધારા સાથે ₹૧૩,૮૮૪ કરોડ, ઉત્તર પ્રદેશ અને તેલંગાણા બંને રાજ્યોએ ૧૮ ટકાના સરખા વધારા સાથે અનુક્રમે ₹૮,૮૮૨ કરોડ અને ₹૫,૩૨૭ કરોડનું ટેક્સ કલેક્શન મેળવ્યું છે. દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં ૧૨ ટકાના વધારા સાથે ₹૬,૩૫૪ કરોડ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં ૬ ટકાના વધારા સાથે ₹૫,૫૪૯ કરોડ એકત્ર થયા છે.
કેટલાક રાજ્યોના જીએસટી કલેક્શનમાં ઘટાડો
જ્યાં એક તરફ મોટાભાગના રાજ્યોમાં ટેક્સ કલેક્શન વધ્યું છે, ત્યાં બીજી તરફ દેશના કેટલાક રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ગયા વર્ષની સરખામણીએ સ્થાનિક જીએસટી સંગ્રહમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં કલેક્શન ૨૯ ટકા ઘટીને ₹૪૮૭ કરોડ અને પુડુચેરીમાં ૩૧ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
પહાડી રાજ્યોમાં ઉત્તરાખંડમાં ૨૩ ટકાના ઘટાડા સાથે ₹૧,૨૭૭ કરોડ અને હિમાચલ પ્રદેશમાં ૨૧ ટકાના ઘટાડા સાથે ₹૬૪૦ કરોડ એકત્ર થયા છે. દક્ષિણ ભારતના મુખ્ય ઔદ્યોગિક રાજ્ય તમિલનાડુમાં પણ ૫ ટકાનો મામૂલી ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જ્યાં ₹૧૦,૧૮૮ કરોડનો ટેક્સ આવ્યો છે. રાજસ્થાનમાં મામૂલી ફેરફારો સાથે ₹૪,૧૫૧ કરોડનું કલેક્શન નોંધાયું છે.
ટેક્સનું માળખું અને નેટ GST કલેક્શન
સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ ના કુલ ₹૨,૦૩,૫૨૧ કરોડના GST કલેક્શનમાં અલગ-અલગ ઘટકોનો હિસ્સો નીચે મુજબ રહ્યો છે:
કેન્દ્રીય જીએસટી (CGST): ₹૩૭,૭૬૨ કરોડ
રાજ્ય જીએસટી (SGST): ₹૪૫,૩૬૩ કરોડ
સંકલિત જીએસટી (IGST): ₹૧,૨૦,૩૯૬ કરોડ
કરદાતાઓને આપવામાં આવેલા રિફંડ બાદ કરીએ તો, સપ્ટેમ્બર મહિના માટે દેશનો ચોખ્ખો (Net) GST સંગ્રહ ₹૧,૭૬,૫૨૦ કરોડ રહ્યો છે. આ ચોખ્ખો સંગ્રહ ગયા વર્ષના સમાન ગાળા કરતા ૧૮.૧ ટકા વધુ છે. દેશમાં તહેવારોની મોસમ શરૂ થઈ રહી હોવાથી આગામી ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાન જીએસટી સંગ્રહના આંકડા વધુ નવા રેકોર્ડ સર્જશે તેવી આશા નાણા મંત્રાલય દ્વારા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
