નિવૃત્તિ પછી પીએફનું વ્યાજ તરત જ બંધ નથી થતું! જાણો ૩૬ મહિનાનું ખાસ ગણિત
કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) ના કરોડો સભ્યોના મનમાં અવારનવાર એ પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે નોકરી છોડ્યા પછી, રાજીનામું આપ્યા પછી કે પછી નિવૃત્ત થયા પછી તેમના EPF ખાતામાં જમા રકમ પર ક્યાં સુધી વ્યાજ મળતું રહે છે? સામાન્ય રીતે ઘણા કર્મચારીઓ એવું માની લેતા હોય છે કે કંપનીમાંથી રાજીનામું આપતાં જ અથવા માસિક પીએફ યોગદાન અટકતાં જ વ્યાજ મળવાનું પણ બંધ થઈ જાય છે. પરંતુ EPFO ના નિયમો અનુસાર આ ધારણા સાવ ખોટી છે.
કંપનીમાં માસિક પીએફ કપાત બંધ થવા અને વ્યાજ મળવા વચ્ચે કોઈ સીધો નકારાત્મક સંબંધ નથી. યોગ્ય સંજોગોમાં નિવૃત્તિ કે નોકરી છોડ્યા પછી પણ અમુક ચોક્કસ સમયગાળા સુધી પીએફ ખાતા પર નિયમિત વ્યાજ જમા થતું રહે છે.
નોકરી છોડ્યા કે કેરિયર બ્રેક લીધા પછી વ્યાજનું ગણિત
જો કોઈ કર્મચારી સ્વેચ્છાએ નોકરી છોડે છે, બે નોકરીઓ વચ્ચે થોડા સમય માટે બેરોજગાર રહે છે અથવા કેરિયરમાં નાનો બ્રેક લે છે, તો તેના EPF ખાતામાં નવું માસિક યોગદાન જમા થતું નથી. આમ છતાં, તે સમયે ખાતામાં જે પણ બેલેન્સ ઉપલબ્ધ હોય છે, તેના પર સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા વાર્ષિક દર મુજબ નિયમિત વ્યાજ ઉમેરાતું રહે છે.
તેથી, જો તમે કામચલાઉ ધોરણે નોકરીથી દૂર હોવ કે નોકરી બદલી રહ્યા હોવ, તો ખાતામાં રહેલા નાણાં પર મળતા વ્યાજ અંગે ગભરાવાની જરૂર નથી. જ્યાં સુધી ખાતું સક્રિય રહેશે, ત્યાં સુધી વ્યાજની રકમ ખાતામાં જમા થતી રહેશે.
૫૫ વર્ષની વયે નિવૃત્તિ પછી વ્યાજ ક્યારે અટકે છે?
નિવૃત્ત થતા કર્મચારીઓ માટે EPFO ના ખાસ નિયમો અમલમાં છે:
-
૩૬ મહિનાનો ગ્રેસ પીરિયડ: જો કોઈ કર્મચારી ૫૫ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરે પહોંચીને નિવૃત્ત થાય છે, તો તેના EPF ખાતાને નિવૃત્તિની તારીખથી આગામી ૩૬ મહિના (એટલે કે પૂરા ૩ વર્ષ) સુધી સક્રિય (Active) ગણવામાં આવે છે.
-
વ્યાજની સતત કમાણી: આ ૩૬ મહિનાના સમયગાળા દરમિયાન ખાતામાં રહેલી કુલ રકમ પર પ્રવર્તમાન દરે વ્યાજ મળતું રહે છે.
-
ખાતું નિષ્ક્રિય (Inoperative) થવું: જો ૩૬ મહિના પૂરા થયા પછી પણ પોલિસીધારક કે સભ્ય દ્વારા નાણાં ઉપાડવા માટે કે ખાતું સેટલ કરવા માટે કોઈ દાવો (Claim) કરવામાં ન આવે, તો તે ખાતાને ‘નિષ્ક્રિય’ જાહેર કરવામાં આવે છે. એકવાર ખાતું નિષ્ક્રિય થઈ જાય પછી તેના પર આગળનું વ્યાજ ચૂકવવાનું બંધ કરી દેવામાં આવે છે.
નિષ્ક્રિય ખાતું એટલે શું? મૂડીનું શું થાય છે?
નિષ્ક્રિય ખાતું એટલે એવું પીએફ એકાઉન્ટ જેમાં લાંબા સમયથી (૩ વર્ષથી વધુ) કોઈ ટ્રાન્ઝેક્શન કે ઉપાડનો દાવો થયો ન હોય. EPFO આવા નિષ્ક્રિય ખાતાઓ પર વધુ વ્યાજ આપવાનું બંધ કરે છે.
જોકે, અહીં એ વાત રાહત આપનારી છે કે વ્યાજ બંધ થવા છતાં કર્મચારીની મૂળ જમા રકમ (Principal Amount) સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહે છે. સભ્ય અથવા તેના વારસદારો નિયમ મુજબ જરૂરી કાગળો સબમિટ કરીને ગમે ત્યારે તે રકમનો દાવો કરીને નાણાં પરત મેળવી શકે છે.
કર્મચારીઓ અને રોકાણકારો માટે નિષ્ણાતોની સલાહ
નાણાકીય સલાહકારોના મતે, જ્યારે પણ તમે નોકરી બદલો ત્યારે જૂના પીએફ ખાતામાંથી નાણાં ઉપાડી લેવાના બદલે યુનિવર્સલ એકાઉન્ટ નંબર (UAN) નો ઉપયોગ કરીને તે રકમને નવી કંપનીના પીએફ ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવી જોઈએ. આનાથી ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનો લાભ ચાલુ રહે છે.
આ ઉપરાંત, નિવૃત્તિ પછી પણ તમારા પીએફ ખાતાની સ્થિતિનું સમયાંતરે નિરીક્ષણ કરતા રહેવું જોઈએ. વ્યાજના નુકસાનથી બચવા માટે ૩૬ મહિનાનો સમયગાળો પૂરો થાય તે પહેલાં જ જરૂરી નાણાં ઉપાડવા અથવા ક્લેઈમ ફોર્મ ભરી દેવું એ ડહાપણભર્યો નિર્ણય છે.
