પેટ્રોલમાં ઇથેનોલના મિશ્રણથી ભારતે બચાવ્યું ₹૧.૯૦ લાખ કરોડનું વિદેશી હૂંડિયામણ, વિપક્ષના આક્ષેપો ખોટા સાબિત
આજકાલ દેશના આર્થિક અને રાજકીય વર્તુળોમાં ‘ઇથેનોલ’ શબ્દ ખૂબ જ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. એક તરફ કેન્દ્ર સરકાર તેને દેશના ભવિષ્યના ઇંધણ અને હરિત ક્રાંતિના મજબૂત હથિયાર તરીકે પ્રમોટ કરી રહી છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષી દળો તેના અમલીકરણ અને વ્યવહારિકતા પર સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલના સતત વધતા જતા વૈશ્વિક ભાવો વચ્ચે દેશની અર્થવ્યવસ્થાને બચાવવા માટે કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરી લાંબા સમયથી ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ (મિશ્રણ) ના પ્રખર સમર્થક રહ્યા છે. આ તીવ્ર રાજકીય ચર્ચા અને ખેંચતાણ વચ્ચે, સરકારે તાજેતરમાં ઇથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલ પર એક સત્તાવાર અને વિગતવાર અહેવાલ જાહેર કર્યો છે. આ રિપોર્ટે માત્ર તમામ રાજકીય આક્ષેપોનો જવાબ જ નથી આપ્યો, પરંતુ આ કાર્યક્રમથી દેશના અન્નદાતા એટલે કે ખેડૂતો અને ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારને થયેલા અસાધારણ આર્થિક ફાયદાઓ પણ દુનિયા સામે મૂક્યા છે.
ખેડૂતોને નુકસાનની ગેરસમજ થઈ દૂર
છેલ્લા કેટલાક સમયથી દેશના અમુક હિસ્સાઓમાં એવી ખોટી માન્યતા અને ગેરસમજ ફેલાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો હતો કે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ કરવાથી ખેડૂતોને કોઈ આર્થિક ફાયદો થવાને બદલે નુકસાન થઈ રહ્યું છે. જો કે, પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB) ની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના અહેવાલે આ તમામ અફવાઓ અને ગેરસમજો પર કાયમી પૂર્ણવિરામ મૂકી દીધું છે. સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામ હેઠળ દેશના ખેડૂતોએ ઇથેનોલના સપ્લાય અને વેચાણ દ્વારા અત્યાર સુધીમાં ₹૧.૬૦ લાખ કરોડથી વધુની જંગી કમાણી કરી છે. શેરડી, મકાઈ અને બગડેલા અનાજમાંથી બનતા ઇથેનોલને કારણે ખેડૂતોને તેમની ઉપજના અગાઉ કરતા ઘણા સારા અને સમયસર ભાવો મળી રહ્યા છે, જેનાથી તેમની ગ્રામીણ આવકમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે.
વિદેશી હૂંડિયામણની બચત અને આયાતમાં ઘટાડો
આ અહેવાલમાં માત્ર ખેડૂતોની કમાણી જ નહીં, પરંતુ દેશની તિજોરીને થયેલા અબજો રૂપિયાના ફાયદાની વિગતો પણ આપવામાં આવી છે. વર્ષ ૨૦૧૪-૧૫ થી શરૂ કરીને મે ૨૦૨૬ સુધીના ગાળા દરમિયાન, ભારતના ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામના અત્યંત સકારાત્મક પરિણામો જોવા મળ્યા છે. આ લાંબા ગાળામાં, ભારતે આશરે ૩૧ મિલિયન મેટ્રિક ટન જેટલા આયાતી ક્રૂડ ઓઇલ (કાચા તેલ) ની જગ્યાએ સ્વદેશી ઇથેનોલનો ઉપયોગ કર્યો છે. આ વૈકલ્પિક વ્યવસ્થાના કારણે ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી ક્રૂડ ખરીદવા માટે ચૂકવવા પડતા નાણાંમાંથી ₹૧.૯૦ લાખ કરોડથી વધુની કિંમતી વિદેશી હૂંડિયામણની (Foreign Exchange) ઐતિહાસિક બચત કરી છે. આ બચેલી રકમનો ઉપયોગ દેશના આંતરમાળખાકીય વિકાસ માટે થઈ રહ્યો છે.
પર્યાવરણને મોટો ફાયદો: કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટ્યું
આર્થિક મોરચે અદ્ભુત સફળતા મેળવવાની સાથે સાથે આ પ્રોજેક્ટ પર્યાવરણની રક્ષા માટે પણ વરદાન સાબિત થયો છે. વાહનોમાં ઇથેનોલ યુક્ત પેટ્રોલનો ઉપયોગ વધવાને કારણે ઝેરી વાયુઓનું પ્રમાણ ઘટ્યું છે. સરકારી અહેવાલ મુજબ, આ પ્રોગ્રેસિવ નીતિના કારણે દેશમાં અત્યાર સુધીમાં ૯૩ મિલિયન મેટ્રિક ટનથી વધુ કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો નોંધાયો છે, જે ગ્લોબલ વોર્મિંગ સામેની ભારતની લડાઈને વૈશ્વિક સ્તરે મજબૂતી આપે છે.
વૈશ્વિક સ્તરે સ્વીકૃત બની રહી છે આ સિસ્ટમ
અત્રે નોંધનીય બાબત એ છે કે પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનો આ પ્રકારનો સ્માર્ટ ઉપયોગ માત્ર ભારત પૂરતો મિશ્રિત નથી. આજે આખી દુનિયા ગ્રીન ફ્યુઅલ તરફ વળી રહી છે અને ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ એક સાર્વત્રિક વૈશ્વિક પ્રથા બની ચુકી છે. વિશ્વના આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ દેશો જેમ કે જાપાન, બ્રાઝિલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા) વર્ષોથી આ ટેકનોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. ઉદાહરણ તરીકે, અમેરિકાના બજારમાં E10 અને E15 (૧૦% અને ૧૫% ઇથેનોલ મિશ્રણ) ઇંધણ વાહનો માટે અત્યંત લોકપ્રિય છે. બીજી તરફ, બ્રાઝિલ જેવા દેશે તો E27 (૨૭% ઇથેનોલ મિશ્રણ) ને પોતાના દેશનું સ્ટાન્ડર્ડ પેટ્રોલ જાહેર કરી દીધું છે. એ જ રીતે ટેકનોલોજીમાં અગ્રેસર ગણાતા જાપાનમાં પણ તમામ આધુનિક વાહનોમાં E10 ફ્યુઅલનો ઉપયોગ અનિવાર્ય બની ગયો છે. ભારત પણ હવે આ વૈશ્વિક સ્તરની ઇંધણ નીતિ અપનાવીને ઉર્જા ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનવા તરફ મક્કમ પગલે આગળ વધી રહ્યું છે.
