યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો: જન્મજાત નાગરિકતાનો અધિકાર રહેશે અકબંધ, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડરને મોટો ફટકો
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકા (USA) માં દાયકાઓથી ચાલી આવતી જન્મજાત નાગરિકતા (Birthright Citizenship) ની બંધારણીય વ્યવસ્થા અંગે ત્યાંની સર્વોચ્ચ અદાલતે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને દૂરગામી ચુકાદો આપ્યો છે. યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે અમેરિકાની ધરતી પર જન્મ લેનારા બાળકોના નાગરિકતાના અધિકારને સંપૂર્ણપણે સમર્થન આપ્યું છે. અદાલતના આ નિર્ણયથી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળની સૌથી મહત્વાકાંક્ષી અને કડક ઇમિગ્રેશન નીતિને મોટો કાનૂની ફટકો પડ્યો છે. અદાલતના આ ચુકાદા બાદ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ભારે નારાજગી અને ગુસ્સો વ્યક્ત કર્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ન્યાયતંત્રનો આ નિર્ણય અમેરિકાના હિતમાં નથી અને તેઓ ભવિષ્યમાં સંસદ (કોંગ્રેસ) દ્વારા નવો કાયદો લાવીને આ વ્યવસ્થાને બદલવાનો પ્રયાસ કરશે.
ટ્રમ્પની નારાજગી અને સોશિયલ મીડિયા પર પ્રહાર
સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો સામે આવ્યા બાદ તુરંત જ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક લાંબી પોસ્ટ લખીને કોર્ટના વલણની આકરી ટીકા કરી હતી. ટ્રમ્પે લખ્યું, “સુપ્રીમ કોર્ટે જન્મજાત નાગરિકત્વને સમર્થન આપ્યું છે, જે આપણા દેશના ભવિષ્ય માટે ખૂબ જ ખરાબ અને નુકસાનકારક છે. પરંતુ આપણે હિંમત હારવાની જરૂર નથી, આપણે કોંગ્રેસમાં એક સામાન્ય કાયદો પસાર કરીને આ નબળી વ્યવસ્થાને ખૂબ જ સરળતાથી બદલી શકીએ છીએ. આ માટે કોઈ લાંબા અને જટિલ બંધારણીય સુધારાની જરૂર નથી. અમેરિકન કોંગ્રેસે આ અત્યંત ખર્ચાળ અને દેશના નાગરિકો પ્રત્યે અન્યાયી એવી સિસ્ટમનો કાયમી અંત લાવવા માટે આજથી જ કાયદાકીય પ્રક્રિયા શરૂ કરી દેવી જોઈએ. આ લડાઈમાં વ્હાઇટ હાઉસ અને મારો સંપૂર્ણ ટેકો તેમની સાથે છે.”
વિવાદના મૂળમાં રહેલો ટ્રમ્પનો એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર
આ સમગ્ર કાનૂની વિવાદની શરૂઆત ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એ એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર (રાષ્ટ્રપતિ શાસન આદેશ) થી થઈ હતી, જેના પર તેમણે પોતાના બીજા કાર્યકાળના પદભાર ગ્રહણ કરવાના પ્રથમ દિવસે જ હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કડક આદેશનો મુખ્ય હેતુ એવા બાળકોને ઓટોમેટિક અમેરિકન નાગરિકતા વંચિત રાખવાનો હતો, જેમના માતા-પિતા ગેરકાયદેસર રીતે સરહદ ઓળંગીને અમેરિકા આવ્યા હોય અથવા તો માત્ર કામચલાઉ (ટુરિસ્ટ કે વર્ક) વિઝા પર દેશમાં રહેતા હોય. અગાઉ અમેરિકાની નીચલી અદાલતોએ પણ ટ્રમ્પના આ આદેશને ગેરબંધારણીય ગણાવીને તેના અમલ પર રોક લગાવી દીધી હતી, જેની સામે ટ્રમ્પ સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા હતા. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે ૬-૩ ની સ્પષ્ટ બહુમતીથી ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની અરજી ફગાવી દીધી અને નીચલી અદાલતોના ચુકાદાને માન્ય રાખ્યો હતો.
ચીફ જસ્ટિસ જોન રોબર્ટ્સ અને બંધારણનું અર્થઘટન
ચુકાદાનો મુખ્ય બહુમતી અભિપ્રાય લખતા યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (Chief Justice) જોન રોબર્ટ્સે અમેરિકન બંધારણની પવિત્રતા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની ભૌગોલિક સરહદની અંદર જન્મેલા બાળકો, ભલે તેમના માતા-પિતા કાયદેસર હોય, ગેરકાયદેસર હોય કે અસ્થાયી રૂપે રહેતા હોય, તેઓ જે ક્ષણે અમેરિકાની ધરતી પર જન્મ લે છે તે ક્ષણથી જ અમેરિકન કાયદાને આધીન બને છે. બંધારણના ૧૪મા સુધારા (14th Amendment) ની જોગવાઈઓ હેઠળ તેમને જન્મથી જ નાગરિક બનવાનો કુદરતી અધિકાર મળે છે. કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું કે ખૂબ જ મર્યાદિત અને રાજદ્વારી અપવાદો સિવાય, યુએસ કાયદાની સત્તા હેઠળ જન્મેલી દરેક વ્યક્તિ અમેરિકન નાગરિક છે, અને આ મૂળભૂત અધિકારને માત્ર એક રાષ્ટ્રપતિના વટહુકમથી નાબૂદ કરી શકાય નહીં.
‘બર્થ ટુરિઝમ’ સામે ન્યાય વિભાગની કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે
સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી ઇમિગ્રન્ટ્સના બાળકોને મોટી રાહત મળી હોવા છતાં, યુએસ ન્યાય વિભાગે (Department of Justice) સુરક્ષાના મુદ્દે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ન્યાય વિભાગે એક સત્તાવાર નિવેદન બહાર પાડીને જણાવ્યું છે કે ભલે કોર્ટે બંધારણીય અધિકારને માન્ય રાખ્યો છે, પરંતુ જે લોકો ગેરકાયદેસર રીતે “બર્થ ટુરિઝમ” (માત્ર બાળકને અમેરિકામાં જન્મ આપી નાગરિકતા મેળવવાની યોજના) નો વ્યવસાય કરે છે અથવા કાયદાની આંખમાં ધૂળ નાખીને તેનો દુરુપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, તેમની સામે કડક કાનૂની કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે. આવા તત્વો રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે મોટો ખતરો છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ચુકાદા બાદ અમેરિકાની આંતરિક રાજનીતિ આગામી સમયમાં વધુ ગરમાશે કારણ કે ટ્રમ્પ આ મુદ્દાને આગામી ચૂંટણીઓ અને સંસદીય સત્રોમાં મોટો રાજકીય મુદ્દો બનાવવા જઈ રહ્યા છે.
