મૃત્યુ પછી કોણ ચલાવશે તમારું ફેસબુક-ઇન્સ્ટાગ્રામ? સરકાર લાવી રહી છે ‘ડિજિટલ વારસદાર’નો કાયદો, જાણો શું છે માસ્ટર પ્લાન
સામાન્ય રીતે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિનું અવસાન થાય ત્યારે તેની જમીન, દાગીના કે બેંક બેલેન્સ તેના વારસદારોને મળી જાય છે. પરંતુ ડિજિટલ એસેટ્સ (Digital Assets) ના કિસ્સામાં અત્યાર સુધી આવું કોઈ સ્પષ્ટ પ્રાવધાન નહોતું. ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, લિંક્ડઈન અને ટેલિગ્રામ જેવા એકાઉન્ટ્સ અત્યંત ખાનગી હોવાથી પરિવારના સભ્યો પણ તેને ખોલી શકતા નથી. આ સમસ્યાને ઉકેલવા માટે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય હવે નવી ગાઈડલાઈન્સ તૈયાર કરી રહ્યું છે.
શું છે ડિજિટલ વસિયત?
જે રીતે આપણે ભૌતિક સંપત્તિ માટે વસિયતનામું બનાવીએ છીએ, તેવી જ રીતે હવે લોકો તેમની ‘ડિજિટલ વસિયત’ લખી શકશે.
કાનૂની માન્યતા: આ વસિયત સંપૂર્ણપણે કાયદેસર ગણાશે, પરંતુ તે વ્યક્તિના મૃત્યુ પછી જ અમલમાં આવશે.
ટ્રાન્સફરની સુવિધા: આ કાયદા હેઠળ યુઝર પહેલેથી જ નક્કી કરી શકશે કે તેના મૃત્યુ પછી તેનું સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ, ક્લાઉડ સ્ટોરેજ કે ક્રિપ્ટો એસેટ્સ કોને સોંપવામાં આવે.
સરળ પ્રક્રિયા: અત્યારે ડિજિટલ ડેટા મેળવવા માટે કોર્ટના ચક્કર કાપવા પડે છે, પરંતુ આ નિયમ આવ્યા પછી પરિવારજનો આસાનીથી એક્સેસ મેળવી શકશે.
ડિજિટલ એસેટ્સમાં કઈ વસ્તુઓનો સમાવેશ થશે?
ડિજિટલ વારસદારના નિયમો માત્ર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પૂરતા મર્યાદિત નથી. તેમાં નીચે મુજબની બાબતોનો સમાવેશ થશે:
સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ: ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, એક્સ (ટ્વિટર) વગેરે.
ડિજિટલ સ્ટોરેજ: ગૂગલ ડ્રાઈવ, આઈ-ક્લાઉડ અથવા ફોટો ગેલેરીમાં રહેલા ફોટા અને વિડિયો.
ફાઇનાન્શિયલ એસેટ્સ: ક્રિપ્ટોકરન્સી, એનએફટી (NFT) અને ડિજિટલ વોલેટમાં રહેલા નાણાં.
વ્યાવસાયિક એકાઉન્ટ્સ: લિંક્ડઈન અથવા ઈ-મેલ એકાઉન્ટ્સ.
કેમ પડી રહી છે આ કાયદાની જરૂર?
ડિજિટલ પ્રાઈવસી લો (Digital Privacy Law) મુજબ અત્યારે કોઈ પણ પ્લેટફોર્મ યુઝરની સંમતિ વગર તેનો ડેટા અન્યને સોંપી શકતું નથી. ઘણીવાર મૃતક વ્યક્તિના ફોટા કે યાદો મેળવવા માટે પરિવારે લાંબી કાયદાકીય લડાઈ લડવી પડે છે. લોકો લાંબા સમયથી એવી માંગ કરી રહ્યા હતા કે તેમની યાદો અને ડિજિટલ મિલકતો સુરક્ષિત રહે અને તેમના પ્રિયજનોને તે આસાનીથી મળી રહે. સરકારની આ નવી ગાઈડલાઈન્સ આ જ મુશ્કેલીનો અંત લાવશે.
તમે અત્યારે શું કરી શકો?
જોકે કાયદો હજુ બની રહ્યો છે, પરંતુ ગૂગલ અને ફેસબુક જેવા પ્લેટફોર્મ પર ‘લેગસી કોન્ટેક્ટ’ (Legacy Contact) અથવા ‘ઇનએક્ટિવ એકાઉન્ટ મેનેજર’ જેવા ફીચર્સ પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ છે. આ ફીચરનો ઉપયોગ કરીને તમે અત્યારે પણ તમારા વિશ્વાસુ વ્યક્તિનું નામ નોમિનેટ કરી શકો છો.
