મહારાષ્ટ્ર નિકાય ચૂંટણી: મતદાન પહેલા મહાયુતિનો ‘ધમાકો’, 68 બેઠકો પર બિનહરીફ જીત બાદ લોકશાહી પર છેડાઈ ચર્ચા
મહારાષ્ટ્રની 29 મહાનગરપાલિકાઓમાં 15 જાન્યુઆરીએ થનારા મતદાન પહેલા જ રાજ્યના રાજકારણમાં મોટો ભૂકંપ આવ્યો છે. ઉમેદવારી પત્ર ખેંચવાની સમયમર્યાદા પૂરી થયા બાદ, સત્તારૂઢ મહાયુતિ ગઠબંધને 68 બેઠકો પર બિનહરીફ જીત નોંધાવી છે. આ વિકાસે જ્યાં સત્તાધારી પક્ષમાં ઉત્સાહ ભરી દીધો છે, ત્યાં વિપક્ષે ધનબળ અને બાહુબળના ઉપયોગના ગંભીર આરોપો લગાવી તેને ‘લોકશાહીની હત્યા’ ગણાવી છે.
પક્ષવાર સ્થિતિ અને મુખ્ય વિસ્તારો
આંકડા મુજબ, બિનહરીફ ચૂંટાયેલા 68 કાઉન્સિલરોમાં સૌથી મોટી સંખ્યા ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) ની છે, જેણે 44 બેઠકો પર કબજો કર્યો છે. આ ઉપરાંત, એકનાથ શિંદેના નેતૃત્વવાળી શિવસેનાએ 22 બેઠકો અને અજીત પવારની રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી (NCP) એ 2 બેઠકો બિનહરીફ જીતી છે.
આ જીતનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર કલ્યાણ-ડોમ્બિવલી મહાનગરપાલિકા (KDMC) રહ્યું, જ્યાં મહાયુતિના 20 થી વધુ ઉમેદવારો બિનહરીફ ચૂંટાયા. આ ઉપરાંત ઠાણે, ભિવંડી, પુણે, પનવેલ, જલગાંવ અને અહિલ્યાનગર જેવા શહેરોમાં પણ બિનહરીફ ચૂંટણીના કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે.
વિપક્ષના આરોપો: ‘5 કરોડની બેગ અને ધમકીઓ’
વિપક્ષી ગઠબંધન (MVA) એ આ પરિણામો પર તીખી પ્રતિક્રિયા આપી છે. શિવસેના (UBT) નેતા સંજય રાઉતે આરોપ લગાવ્યો કે વિપક્ષી ઉમેદવારોને નામ પાછા ખેંચવા માટે 5-5 કરોડ રૂપિયાની ઓફર કરવામાં આવી હતી. તેમણે દાવો કર્યો કે જલગાંવમાં ઉમેદવારોના ઘરે પૈસા ભરેલી બેગ મોકલવામાં આવી હતી અને તેમને કેન્દ્રીય તપાસ એજન્સીઓ (ED/CBI) નો ડર બતાવવામાં આવ્યો હતો.
રાઉતે રાજ્ય ચૂંટણી પંચ (SEC) ની નિષ્પક્ષતા પર સવાલ ઉઠાવતા તેને સરકારની “પાલતુ બિલાડી” ગણાવી. કોંગ્રેસના સતેજ પાટીલે પણ પ્રશ્ન કર્યો કે “માત્ર મહાયુતિના ઉમેદવારો જ બિનહરીફ કેમ ચૂંટાઈ રહ્યા છે?”
સત્તા પક્ષનો પલટવાર: ‘જનતાનો જનાદેશ’
બીજી તરફ, મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે આ આરોપોને ફગાવી દેતા તેને જનતાનો વિશ્વાસ ગણાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે વિપક્ષ પોતાની હાર સ્પષ્ટ જોઈ રહ્યો છે, તેથી હવે બહાના શોધી રહ્યો છે. ભાજપના પ્રવક્તા કેશવ ઉપાધ્યેએ સોશિયલ મીડિયા પર જીતની ઉજવણી કરતા કહ્યું કે ભાજપની લહેર યથાવત છે.
રાજ્ય ચૂંટણી પંચની સક્રિયતા
વિવાદ વધતો જોઈ, રાજ્ય ચૂંટણી પંચ (SEC) એ સ્થાનિક અધિકારીઓ પાસેથી વિગતવાર અહેવાલ માંગ્યો છે. પંચ 2014 ના તે નિર્દેશનું પાલન કરી રહ્યું છે જે અંતર્ગત બિનહરીફ જીતની જાહેરાત કરતા પહેલા એ સુનિશ્ચિત કરવું અનિવાર્ય છે કે કોઈ પણ ઉમેદવારને ડરાવી-ધમકાવીને કે બળપૂર્વક મેદાનમાંથી હટાવવામાં આવ્યા નથી. જ્યાં સુધી અહેવાલ સંતોષકારક ન હોય, ત્યાં સુધી આ ઉમેદવારોને સત્તાવાર રીતે વિજેતા જાહેર કરવામાં આવશે નહીં.
‘નોટા’ (NOTA) ની ભૂમિકા પર સવાલ
આ ઘટનાક્રમે ફરી એકવાર નોટા (NOTA) ના અધિકાર પર ચર્ચા છેડી છે. આમ આદમી પાર્ટી (AAP) અને શિવસેના (UBT) ના કેદાર દિઘેએ માંગ કરી છે કે જ્યાં માત્ર એક જ ઉમેદવાર બચ્યો છે, ત્યાં પણ ચૂંટણી યોજવી જોઈએ અને જનતાને નોટા દબાવવાની તક મળવી જોઈએ. નિષ્ણાતોનો તર્ક છે કે મતદાન વગર જીત જાહેર કરવી એ મતદારોના ‘પસંદગીના અધિકાર’નું ઉલ્લંઘન છે.
